-A +A

Uitvoeringsagent

Printervriendelijke versiePrintervriendelijke versieVerstuur naar een vriendVerstuur naar een vriend

Een uitvoeringsagent is een natuurlijke persoon of een rechtspersoon die door de schuldenaar van een contractuele verbintenis belast wordt met de gehele of gedeeltelijke uitvoering van deze verbintenis, ongeacht of hij deze verbintenis uitvoert voor eigen rekening en in eigen naam, dan wel voor rekening en in naam van de schuldenaar.

Hij kan door de medecontractant van de schuldenaar van de contractuele verbintenis slechts buitencontractueel aansprakelijk worden gesteld indien het hem ten laste gelegde feit een tekortkoming uitmaakt niet alleen aan een contractuele verbin-tenis, maar ook aan de algemene zorgvuldigheidsnorm en indien deze fout andere dan aan de slechte uitvoering te wijten schade heeft veroorzaakt.

Cassatie 24/03/2016, AR C.14.0329.N

Nr. C.14.0329.N
BANDEN VAN CAUTER bvba, met zetel te 1703 Schepdaal, Plankenveld 15,
eiseres,
tegen
BNP PARIBAS FORTIS nv, met zetel te 1000 Brussel, Warandeberg 3,
verweerster,

I. RECHTSPLEGING VOOR HET HOF
Het cassatieberoep is gericht tegen het arrest van het hof van beroep te Brussel van 4 februari 2014.

II. CASSATIEMIDDEL
De eiseres voert in haar verzoekschrift dat aan dit arrest is gehecht, een middel aan.

III. BESLISSING VAN HET HOF

Beoordeling

1. Een contractant kan door zijn medecontractant in de regel slechts buitencontractueel aansprakelijk gesteld worden indien de hem ten laste gelegde fout een tekortkoming uitmaakt niet alleen aan de contractuele verbintenis, maar ook aan de algemene zorgvuldigheidsnorm die op hem rust en indien deze fout andere dan aan de slechte uitvoering te wijten schade heeft veroorzaakt.

2. Een uitvoeringsagent is een natuurlijke persoon of een rechtspersoon die door de schuldenaar van een contractuele verbintenis belast wordt met de gehele of gedeeltelijke uitvoering van deze verbintenis, ongeacht of hij deze verbintenis uitvoert voor eigen rekening en in eigen naam, dan wel voor rekening en in naam van de schuldenaar.

Hij kan door de medecontractant van de schuldenaar van de contractuele verbintenis slechts buitencontractueel aansprakelijk worden gesteld indien het hem ten las-te gelegde feit een tekortkoming uitmaakt niet alleen aan een contractuele verbin-tenis, maar ook aan de algemene zorgvuldigheidsnorm en indien deze fout andere dan aan de slechte uitvoering te wijten schade heeft veroorzaakt.

3. De overschrijving is een rechtsfiguur sui generis waarbij een financiële in-stelling de opdracht uitvoert gegeven door een rekeninghouder om diens rekening te debiteren tot beloop van een bepaald bedrag ten einde de rekening te crediteren van een aangewezen begunstigde.

Indien de opdrachtgever en de begunstigde rekeningen aanhouden bij onderscheiden financiële instellingen, dan geldt de financiële instelling van de begunstigde ter zake van de uitvoering van deze opdracht als een uitvoeringsagent van de financiële instelling van de opdrachtgever.

4. De appelrechters die de vordering van de eiseres tegen de bank van de begunstigde, de verweerster ongegrond verklaren omdat deze bank ter zake de over-schrijvingen is opgetreden als een uitvoeringsagent en de eiseres enkel kan bogen op "contractuele schade" te weten "de niet-betaling van twee niet geprotesteerde facturen (...) waarvoor zij thans over een definitieve titel beschikt t.a.v. haar me-decontractant, zijnde de [vennootschap D.]" , verantwoorden hun beslissing naar recht, ongeacht de door hen gebruikte bewoordingen.
Het middel kan niet worden aangenomen.

Dictum
Het Hof,
Verwerpt het cassatieberoep.
Veroordeelt de eiseres tot de kosten.
Bepaalt de kosten voor de eiseres op 632,61 euro.
Dit arrest is gewezen te Brussel door het Hof van Cassatie, eerste kamer, en in openbare rechtszitting van 24 maart 2016 uitgesproken 

VOORZIENING IN CASSATIE

 

VOOR: De besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid BANDEN VAN CAUTER, met vennootschapszetel te 1703 Schepdaal, Plankenveld 15, ingeschreven bij de KBO onder het nummer 0464.388.092,

EISERES TOT CASSATIE,


TEGEN: De naamloze vennootschap BNP PARIBAS FORTIS (voorheen FORTIS BANK), met vennootschapszetel te 1000 Brussel, Warandeberg 3, ingeschreven bij de KBO onder het nummer 0403.199.702,

VERWEERSTER IN CASSATIE.

 

 

Aan de Heren Eerste Voorzitter en Voorzitter van het Hof van Cassatie,

Aan de Dames en Heren Raadsheren in het Hof van Cassatie,

Hooggeachte Dames en Heren,

 

Eiseres heeft de eer aan het toezicht van Uw Hof het arrest voor te leggen dat op 4 februari 2014 tussen de partijen werd gewezen door de eerste kamer van het hof van beroep te Brussel (A.R. 2010/AR/2388).

FEITEN EN PROCEDURE

Het hof van beroep zet de feiten en de procedure uiteen op pagina 2 tot 4 van het bestreden arrest, waarnaar eiseres verwijst.

Tegen dit arrest voert eiseres één middel tot cassatie aan.

ENIG MIDDEL TOT CASSATIE

Geschonden wetsbepalingen:

 De artikelen 1382 en 1984 van het Burgerlijk Wetboek.

Aangevochten beslissing:

Het hof van beroep verklaart in het aangevochten arrest het hoger beroep van eiseres ongegrond en oordeelt dat de vordering van eiseres lastens verweerster tot betaling van een schadevergoeding ad. 125.935 euro plus interesten op grond van de artikelen 1382 e.v. B.W. ongegrond is en dit op basis van volgende overwegingen:

"3.1. De bankier van de opdrachtgever die een overschrijvingsop-dracht uitvoert, treedt op als lasthebber van de titularis van de re-kening.

Ingeval van het tussenkomen van twee banken, wordt de tweede bankier geacht op te treden als de gesubstitueerde mandataris van de eerste bankier.

De tweede bank treedt bijgevolg op als een hulppersoon of een uit-voeringsagent waaronder dient verstaan te worden al diegenen van wie de schuldenaar zich bedient bij de uitvoering van zijn contrac-tuele verbintenissen. Het volstaat dat de schuldenaar zich feitelijk bedient van een derde bij de uitvoering van zijn overeenkomst en de tussenkomst van die derde een noodzakelijke voorwaarde uit-maakt voor de uitvoering van die overeenkomst.

3.2. De aangestelde of uitvoeringsagent, die optreedt om een con-tractuele verbintenis van een partij uit te voeren, kan enkel extra - contractueel worden aangesproken - weze het op grond van artikel 1382 e.v. BW of op grond van de anti-witwaswet van 11 januari 1993 - indien de hem ten laste gelegde fout een tekortkoming uit-maakt, niet van de contractueel aangegane verbintenis, maar aan de algemene zorgvuldigheidnorm en indien deze fout andere dan aan de slechte uitvoering te wijten schade heeft veroorzaakt.

In deze heeft (eiseres) enkel als schade opgelopen de niet betaling van twee niet geprotesteerde facturen wat enkel een contractuele schade uitmaakt en waarvoor zij thans over een definitieve titel be-schikt t.a.v. haar mede-contractant, zijnde de S.L. DISTYRE.

(Eiseres) bewijst niet enige andere schade te hebben geleden. Het bewijs hiervan blijkt alleen al uit de omvang van de gevorderde schadevergoeding (= 125.935 euro) waarover zij geen concrete uit-leg verschaft maar die praktisch overeenstemt met het bedrag waarvoor (verweerster) veroordeeld is tot vrijwaring (= 126.317,10 euro plus intrest) t.a.v. de S. L. DISTYRE.

(Eiseres) stelt overigens in haar conclusie zelf dat haar actuele toe-stand erin bestaat dat zij titularis is van de schuldvorderingen, maar dat de inning ervan gelet op het faillissement van S.L. DISTYRE onmogelijk is. (Eiseres) toont hiermee zelf aan dat de schade die zij ondergaat enkel voortvloeit en bestaat uit de niet-betaling van de door haar uitgeschreven en niet betwiste facturen door de S.L. DI-STYRE.

3.3. Gezien (eiseres) in gebreke blijft aan te tonen welke andere schade zij geleden heeft dan deze ingevolge het niet-naleven van de contractuele verbintenissen tussen de contracterende partijen en gezien zij zelfs geen enkele uitleg geeft op welke wijze zij komt tot een schadebedrag van 125.935 euro in hoofdsom is haar vordering in zoverre gericht tegen (verweerster) ongegrond".
(cf. bestreden arrest, pp. 4-5).

Grieven

1. Artikel 1984, lid 1 van het Burgerlijk Wetboek bepaalt dat de lastge-ving of volmacht een handeling is, waarbij een persoon aan een ander de volmacht geeft om iets voor de lastgever en in zijn naam te doen. In het tweede lid wordt daaraan toegevoegd dat het contract slechts tot stand komt door de aanneming van de lasthebber.

Lastgeving is dus een overeenkomst waarbij de ene partij de andere het in haar naam en voor haar rekening verrichten van één of meer rechtshandelingen toevertrouwt, opdracht die deze laatste aanvaardt.

Een uitvoeringsagent is de persoon die de hoofdcontractant bijstaat of vervangt bij de uitvoering van (het geheel of een gedeelte van) zijn verbintenis(sen) die hij heeft ten aanzien van een andere partij, de medecontractant.

2. De bank van de opdrachtgever die een overschrijvingsopdracht uit-voert, treedt op als lasthebber van de rekening-titularis.

De juridische kwalificatie van de overschrijving aan de hand van de rechtsfiguur van de lastgeving gaat ervan uit dat de bank bij de uitvoering van de overschrijving een rechtshandeling stelt en de opdrachtgever vertegenwoordigt.

Het is de cliënt die aan zijn bank de opdracht geeft om in zijn naam en voor zijn rekening het bedrag van de overschrijving aan een door hem aangewezen begunstigde ter beschikking te stellen.

3. Indien de bank van de opdrachtgever voor de uitvoering van de overschrijvingsopdracht een beroep heeft gedaan op een andere bank, dan treedt deze laatste op als gesubstitueerd mandataris van de eerste fi-nanciële instelling.

Wanneer de bank van de begunstigde in dat kader als een gesubstitueer-de mandataris optreedt, impliceert dit dat de bank eveneens in naam en voor rekening van de opdrachtgever optreedt, met andere woorden dat zij de opdrachtgever vertegenwoordigt.

 

4. Die vertegenwoordiging is evenwel onverenigbaar met de kwalificatie van uitvoeringsagent: de uitvoeringsagent treedt immers op in eigen naam en voor eigen rekening voor zijn medecontractant, nl. de financiële instelling van de opdrachtgever, terwijl de gesubstitueerde lasthebber in naam en voor rekening van de oorspronkelijke lastgever (opdrachtgever) handelt.

Er kan bijgevolg niet worden aanvaard dat een partij, die handelt als uit-voeringsagent, kan handelen als gesubstitueerd mandataris, aangezien deze laatste niet de contractuele verplichtingen van zijn onmiddellijke contractspartij uitvoert, maar optreedt in naam en voor rekening van een partij waarmee zij niet rechtstreeks heeft gecontracteerd.

5. Uit het voorgaande vloeit voort dat wanneer verweerster optrad als gesubstitueerd mandataris van de tweede bank, zij optrad in naam en voor rekening van Distyre S.L., de opdrachtgever. Ook verweerster verte-genwoordigde met andere woorden Distyre S.L. bij het uitvoeren van de overschrijvingsopdracht die door deze laatste geïnitieerd werd ten voorde-le van de begunstigde.

6. Het appelgerecht neemt in de bestreden beslissing aan dat de ban-kier van de opdrachtgever, te dezen de Spaanse bank die optrad voor Di-styre S.L., als lasthebber optrad van de titularis van de rekening. Verder neemt het hof van beroep aan dat in geval van het tussenkomen van twee banken, de tweede bankier, te dezen verweerster, optrad als gesubstitueerd mandataris van de eerste bankier, te dezen de Spaanse bank (arrest, nr. 3.1, tweede alinea).

Vervolgens overweegt het appelgerecht:

- dat de tweede bank, te dezen verweerster bijgevolg optreedt als een hulppersoon of een uitvoeringsagent waaronder dient verstaan te worden al diegenen van wie de schuldenaar zich bedient bij de uitvoering van zijn contractuele verbintenissen (arrest, nr. 3.1, derde alinea),

- dat het volstaat dat de schuldenaar zich feitelijk bedient van een derde bij de uitvoering van zijn overeenkomst en de tussenkomst van die derde een noodzakelijke voorwaarde uitmaakt voor de uit-voering van die overeenkomst,

 

 

- dat de aangestelde of uitvoeringsagent, die optreedt om een con-tractuele verbintenis van een partij uit te voeren, enkel extra - con-tractueel kan worden aangesproken, indien de hem ten laste ge-legde fout een tekortkoming uitmaakt, niet aan de contractueel aangegane verbintenis, maar aan de algemene zorgvuldigheidnorm en indien deze fout andere dan aan de slechte uitvoering te wijten schade heeft veroorzaakt,

- dat gezien eiseres in gebreke blijft, aan te tonen welke andere schade zij geleden heeft dan deze ingevolge het niet-naleven van de contractuele verbintenissen tussen de contracterende partijen haar vordering in zoverre gericht tegen verweerster ongegrond is.

(arrest, p. 4-5).

7. De beslissing van het appelgerecht dat de vordering van eiseres ge-richt tegen verweerster ongegrond is, is bijgevolg gebaseerd op de leer van de quasi-immuniteit van de uitvoeringsagent waarbij het hof van be-roep aanneemt dat verweerster als uitvoeringsagent optrad van de Spaanse bank, zijnde de bank van opdrachtgever Distyre J.L.

In zover het appelgerecht aanneemt dat verweerster optrad als gesubstitueerd mandataris van de bank van opdrachtgever Distyre S.L., kon het evenwel niet wettig oordelen dat zij bijgevolg optrad als uitvoeringsagent van de bank van de opdrachtgever.

8. Zoals gezegd is de vertegenwoordiging onverenigbaar met de kwalificatie als uitvoeringsagent.

In zover wordt aangenomen dat verweerster optrad als uitvoeringsagent van de Spaanse bank (bank van opdrachtgever Distyre S.L.), trad zij in eigen naam en voor eigen rekening op voor de Spaanse bank en is dit onverenigbaar met de kwalificatie als gesubstitueerde lasthebber aangezien verweerster in deze hoedanigheid moest optreden in naam en voor rekening van de oorspronkelijke lastgever, met name Distyre S.L.

 

 

9. In zover het appelgerecht aanneemt dat verweerster optrad als gesubstitueerd mandataris van de Spaanse bank, kon het dan ook niet wettig oordelen dat verweerster optrad als uitvoeringsagent van deze bank, noch dat zij op basis van de theorie van de quasi-immuniteit - die stelt dat de uitvoeringsagent, die optreedt om een contractuele verbintenis van een partij uit te voeren, enkel extra - contractueel kan worden aangesproken, indien de hem ten laste gelegde fout een tekortkoming uitmaakt, niet aan de contractueel aangegane verbintenis, maar aan de algemene zorgvuldigheidnorm en indien deze fout andere dan aan de slechte uitvoering te wijten schade heeft veroorzaakt.

De beslissing van het hof dat de vordering tot schadevergoeding van eiseres ex art. 1382 BW tegen verweerster op die basis ongegrond is, is bijgevolg niet wettig verantwoord (schending van de artikelen 1382 en 1984 van het Burgerlijk Wetboek).

TOELICHTING

Raadpl. voor de definitie van het begrip ‘lastgeving': C. PAULUS en R. BOES, Lastgeving in Algemene Praktische Rechtsverzameling, Gent, E.Story-Scientia, 1978, 3, nr. 1; B. TILLEMAN, Lastgeving in Algemene Praktische Rechtsverzameling, 2-3, nrs. 1-4.
Raadpl. voor het begrip ‘uitvoeringsagent': Cass. 7 december 1973, Arr. Cass. 1974, 395 met concl. A.G. P. MAHAUX; Cass. 5 oktober 1990, Arr. Cass. 1990-91, 125.

De bank van de opdrachtgever die een overschrijvingsopdracht uitvoert, treedt op als lasthebber van de rekening-titularis (zie o.m.: G. SCHRANS en R. STEENNOT, Algemeen deel van het financieel recht, Antwerpen, Intersentia, 2003, 307; L. SIMONT en A. BRUYNEEL, "Chronique de droit bancaire privé", Bank.Fin. 1987, afl. 6, 44; A. BRUYNEEL, "Le virement" in X, La banque dans la vie quotidienne, Brussel, Edtions du jeune barreau, 1986, 384, nr. 23; H. DE PAGE, Traité élémentaire de droit civil belge, t. III, Brussel, Bruylant, 1967, 608). De cliënt geeft aan zijn bank de opdracht geeft om in zijn naam en voor zijn rekening het over te schrijven bedrag aan een door hem aangewezen begunstigde ter beschikking te stellen (R. STEENNOT, Elektronisch betalingsverkeer: een toepassing van de klassieke principes, Antwerpen, Intersentia, 2002, 97, nr. 129).

Indien de bank van de opdrachtgever voor de uitvoering van de overschrijvingsopdracht een beroep heeft gedaan op een andere bank, dan treedt deze laatste op als gesubstitueerd mandataris van de eerste financiële instelling (cf. o.m. A. BRUYNEEL, "Le virement" in X, La banque dans la vie quotidienne, Brussel, Edtions du jeune barreau, 1986, 384, nr. 23; SIMONT en A. BRUYNEEL, "Chronique de droit bancaire privé", Bank.Fin. 1980, 109-112; H. BRAECKMANS, "Bankrekeningen, betaal- en kredietverrichtingen" in W. VAN GERVEN, H. COUSY en J. STUYCK (eds.), Handels- en Economisch Recht. Deel 1 Ondernemingsrecht, Antwerpen, Standaard, 1989, 560-562; G.A. DAL en I. CORBISIER, "Les instruments de paiement et de crédit (1980-1989)", JT 1990, 440).

De gesubstitueerde mandataris treedt op in naam en voor rekening van een partij waarmee hij niet rechtstreeks heeft gecontracteerd (cf. R. STEENNOT, Elektronisch betalingsverkeer: een toepassing van de klassieke principes, Antwerpen, Intersentia, 2002, 140, nr. 187).

 

OM DEZE REDENEN

 

Besluit ondergetekende advocaat bij het Hof van Cassatie, dat het u behage, Hooggeachte dames en heren, het bestreden arrest te vernietigen en de zaak en de partijen te verwijzen naar een ander hof van beroep. Kosten als naar recht.

 

Brussel, 15 juli 2014

 

Voor eiseres,
haar raadsman

 

Gerelateerd
0
Aangemaakt op: wo, 30/08/2017 - 15:37
Laatst aangepast op: wo, 30/08/2017 - 15:43

Hebt u nog een vraag?

Hebt u nog een vraag in dit verband, klik dan hier om uw vraag aan ons te stellen, of meteen een afspraak te maken voor een consultatie.

Aanvulling

Heeft u een suggestie, aanvulling of voorstel tot correctie met betrekking tot deze pagina? Gebruik dit adres om het te melden.