-A +A

Vordering verrijking zonder oorzaak kan in ondergeschikte vordering worden ingesteld

Printervriendelijke versiePrintervriendelijke versieVerstuur naar een vriendVerstuur naar een vriend
Instantie: Hof van Cassatie
Datum van de uitspraak: 
vri, 09/06/2017
A.R.: 
C.16.0382.N

Het subsidiair karakter van de rechtsvordering uit verrijking zonder oorzaak staat evenwel niet eraan in de weg dat de eiser zijn vordering in hoofdorde steunt op een of meer grondslagen en subsidiair op de verrijking zonder oorzaak, voor het geval de rechter oordeelt dat eerst genoemde grondslagen in werkelijkheid niet voor handen zijn.

De verrijking is niet zonder oorzaak wanneer de vermogensverschuiving haar oorsprong vindt in de eigen wil van de verarmde, waartoe vereist is dat de verarmde de wil had een definitieve vermogensverschuiving ten voordele van de verrijkte tot stand te brengen.

Publicatie
tijdschrift: 
NJW
Uitgever: 
Kluwer
Jaargang: 
2017/10
Pagina: 
268
In bibliotheek?: 
Dit item is beschikbaar in de bibliotheek van advocatenkantoor Elfri De Neve

Nr. C.16.0382.N
M. S.,
eiseres,
tegen
M. R.,
verweerder,
kiest.

I. RECHTSPLEGING VOOR HET HOF
Het cassatieberoep is gericht tegen het arrest van het hof van beroep te Antwerpen van 11 januari 2016.

II. CASSATIEMIDDEL
De eiseres voert in haar verzoekschrift dat aan dit arrest is gehecht, een middel aan.

III. FEITEN

Uit het bestreden arrest blijken de volgende feiten:
- de eiseres en de verweerder hebben gedurende drie jaar feitelijk samenge-woond in de woning van de verweerder;
- in die periode ontving de eiseres een cheque van 120.000 euro die zij op een spaarrekening van de verweerder liet innen;
- de verweerder wendde deze som over de jaren heen aan voor werken aan zijn woning;
- na de beëindiging van de relatie heeft de eiseres de woning verlaten en
vorderde de terugbetaling van het voormelde bedrag;
- de eiseres steunt haar vordering in hoofdorde op de bewaring uit noodzaak als bedoeld in artikel 1949 Burgerlijk Wetboek, vervolgens op vrijwillige bewaar-geving, op lastgeving, op zaakwaarneming en uiteindelijk op verrijking zonder oorzaak.

IV. BESLISSING VAN HET HOF

Beoordeling

Eerste onderdeel

1. Krachtens het algemeen rechtsbeginsel van de verrijking zonder oorzaak kan een vermogensverschuiving worden ongedaan gemaakt wanneer hiervoor ie-dere juridische rechtvaardiging ontbreekt.

2. Het beginsel van het subsidiair karakter van de rechtsvordering uit verrij-king zonder oorzaak, belet dat deze vordering wordt aangenomen wanneer de ei-ser over een andere vordering beschikte, die hij heeft laten teloorgaan. De verrij-kingsvordering kan aldus niet worden ingewilligd wanneer zij tot doel heeft een wettelijk beletsel met betrekking tot een aan de eiser ter beschikking staande vor-dering te omzeilen. Het subsidiair karakter staat evenwel niet eraan in de weg dat de eiser zijn vordering in hoofdorde steunt op een of meer andere grondslagen en subsidiair op de verrijking zonder oorzaak voor het geval de rechter oordeelt dat eerst genoemde grondslagen in werkelijkheid niet voor handen zijn.

3. De appelrechters oordelen dat:
- de vordering van de eiseres gesteund op de noodbewaring niet gegrond is om-dat geen enkele noodzaak wordt bewezen, noch aannemelijk gemaakt;
- het bestaan van een vrijwillige bewaargeving evenmin wordt bewezen en geen enkel stuk of feit deze overeenkomst zelfs aannemelijk maakt;
- ook geen enkel stuk of feit wijst in de richting van een lastgeving en de aan-voering van de eiseres dat zij last gaf aan de verweerder om de som van 120.000 euro te bewaren geen lastgeving, maar een bewaargevingsovereen-komst zou veronderstellen, waarvan reeds werd geoordeeld dat elk bewijs ont-breekt;
- de eiseres met volle kennis van zaken en vrijwillig de som van 120.000 euro op de spaarrekening van de verweerder heeft laten innen, zodat er ook geen sprake kan zijn van zaakwaarneming.

4. Door na aldus te hebben geoordeeld dat noch de bewaargeving, noch de lastgeving aannemelijk zijn en dat aan de toepassingsvoorwaarden van zaakwaar-neming niet is voldaan, de vordering van de eiseres gesteund op verrijking zonder oorzaak te verwerpen op grond van het subsidiair karakter van deze vordering, miskennen de appelrechters het algemeen rechtsbeginsel van de verrijking zonder oorzaak.

Het onderdeel is gegrond.

Tweede onderdeel

5. De verrijking is niet zonder oorzaak wanneer de vermogensverschuiving haar oorsprong vindt in de eigen wil van de verarmde. Vereist is daartoe dat de verarmde de wil had een definitieve vermogensverschuiving ten voordele van de verrijkte tot stand te brengen.

6. De appelrechters oordelen: "in ieder geval blijkt en wordt niet betwist dat [de eiseres] de som van 120.000 euro vrijwillig en met volle kennis van zaken op de spaarrekening van [de verweerder] heeft laten innen, zodat deze vermogens-verschuiving in ieder geval een rechtmatige oorzaak heeft in de eigen wil en het eigen handelen van [de eiseres]".

7. Door aldus te oordelen dat de vermogensverschuiving een oorzaak heeft in de eigen wil van de eiseres, zonder vast te stellen dat de eiseres een definitieve verrijking van de verweerder beoogde, miskennen de appelrechters het algemeen rechtsbeginsel van de verrijking zonder oorzaak.

Het onderdeel is in zoverre gegrond.

Dictum

Het Hof,

Vernietigt het arrest behalve in zoverre dit het hoger beroep ontvankelijk verklaart.
Beveelt dat van dit arrest melding wordt gemaakt op de kant van het gedeeltelijk vernietigde arrest.
Houdt de kosten aan en laat de beslissing daaromtrent over aan de feitenrechter.
Verwijst de aldus beperkte zaak naar het hof van beroep te Gent.
Dit arrest is gewezen te Brussel door het Hof van Cassatie, eerste kamer, en in openbare rechtszitting van 9 juni 2017 uitgesproken

Noot: 

Jonas Lambrechts, Subsidariteit vormt geen beletsel voor de ondergeschikte toepassing van de vordering uit ongerechtvaardige verrijking

Gerelateerd
Aangemaakt op: di, 22/05/2018 - 14:25
Laatst aangepast op: di, 22/05/2018 - 14:42

Hebt u nog een vraag?

Hebt u nog een vraag in dit verband, klik dan hier om uw vraag aan ons te stellen, of meteen een afspraak te maken voor een consultatie.

Aanvulling

Heeft u een suggestie, aanvulling of voorstel tot correctie met betrekking tot deze pagina? Gebruik dit adres om het te melden.