-A +A

vermogensverschuiving zonder oorzaak verlies van en cheque door de bank

Printervriendelijke versiePrintervriendelijke versieVerstuur naar een vriendVerstuur naar een vriend
Instantie: Hof van beroep
Plaats van uitspraak: Brussel
Datum van de uitspraak: 
din, 25/04/2006
Publicatie
tijdschrift: 
Rechtskundig weekblad
Uitgever: 
Intersentia
Jaargang: 
2009-2010
Pagina: 
417

NV F.B. t/ BVBA S.C.

Procedure en voorwerp van het hoger beroep

1. Op 15 september 2003 liet appellante geïntimeerde dagvaarden voor de eerste rechter tot betaling van de som van 3.382,16 euro, vermeerderd met de verwijlinteresten vanaf 3 juli 2003, de gerechtelijke interesten en de kosten.

Geïntimeerde vroeg dat deze vordering onontvankelijk en minstens ongegrond zou worden verklaard.

2. In het bestreden vonnis wordt de eis ontvankelijk verklaard maar als ongegrond afgewezen.

3. Appellante vraagt dat dit vonnis teniet zou worden gedaan en dat haar eis zou worden ingewilligd.

Geïntimeerde vraagt dat het hoger beroep als ongegrond zou worden afgewezen.

Overzicht van de relevante feiten

4. Geïntimeerde kocht op 25 september 2001 een computerconfiguratie bij de BVBA PC W., en dit tegen de prijs van 136.436 fr. of 3.382,16 euro.

Zij overhandigde aan PC W. een door de K.B. op zichzelf getrokken bankcheque ten bedrage van 136.436 fr., die op 1 oktober 2001 was uitgeschreven aan order van deze verkoper.

Deze laatste bevestigde de ontvangst van deze cheque op de factuur die zij op 25 september 2001 had uitgereikt.

Op 30 september 2001 werd de zichtrekening van geïntimeerde bij de K.B. gedebiteerd met voormeld bedrag van 3.382,16 euro, met vermelding «uw aankoop bankcheque nr. 00182369».

5. Op 3 oktober 2001 bood de BVBA PC W. de bankcheque ter incasso aan in het agentschap Leuven Centrum van appellante, die de rekening van eerstgenoemde crediteerde met het bedrag van de cheque.

Deze bankcheque, die slechts drie maanden geldig was, is echter verloren gegaan en werd dan ook niet ter inning aangeboden bij de K.B.

6. Op 8 november 2002 schreef de K.B. het bedrag van 3.382,16 euro opnieuw over op de zichtrekening van geïntimeerde, met vermelding «terugbetaling bankcheque nr. 00182369».

7. Op 23 april 2003 schreef appellante M.S., zaakvoerder van geïntimeerde, aan met het verzoek om het bedrag van 136.436 fr. of 3.382,16 euro te betalen en verzet aan te tekenen op de verloren gegane cheque. Zij verbond er zich tevens toe om mevrouw S. onmiddellijk op de hoogte te brengen indien de cheque zou worden teruggevonden en verklaarde zich bereid om in te staan voor eventuele gevolgen die uit dit verlies zouden voortspruiten.

M.S. antwoordde op 7 mei 2003 dat zij hieraan geen gevolg kon geven, aangezien zij meende geen enkel bedrag verschuldigd te zijn.

Op 15 mei 2003 liet appellante haar weten dat zij zich zonder oorzaak had verrijkt, zodat zij een bedrag van 3.382,16 euro verschuldigd was.

...

8. Op 3 juli 2003 maande appellant geïntimeerde aan om dit bedrag vrijwillig te betalen.

De inhoud van dit schrijven werd op 14 juli 2003 geprotesteerd door de raadsman van geïntimeerde en op 15 september 2003 ging appellante over tot dagvaarding.

Bespreking

9. Appellante baseert haar vordering op de rechtsfiguur van de verrijking zonder oorzaak.

Zij voert aan dat uit voormeld feitenrelaas is gebleken dat het vermogen van geïntimeerde tot beloop van de som van 3.382,16 euro werd verrijkt, terwijl haar vermogen met hetzelfde bedrag is verarmd, en dit zonder oorzaak, zodat geïntimeerde gehouden is tot teruggave aan appellante van wat zonder oorzaak uit haar vermogen is verdwenen.

10. Er is sprake van een verrijking zonder oorzaak, wanneer er in het vermogen van de ene een verschuiving intreedt ten voordele van het vermogen van een andere, zonder dat daarvoor een juridische oorzaak kan worden aangewezen.

Een dergelijke juridische oorzaak is wel aanwezig en de rechtsfiguur van de verrijking zonder oorzaak vindt derhalve geen toepassing, wanneer de vermogensverschuiving haar oorsprong vindt in een contractuele, een wettelijke of een natuurlijke verbintenis of in de eigen wil van of een contractuele tekortkoming of onrechtmatige daad van de verarmde.

De vermogensverschuiving is niet zonder oorzaak, wanneer de ene partij haar verrijking baseert op een juridisch feit dat de vermogenstoename rechtvaardigt, ook wanneer dit een contrast is dat met een andere persoon dan de verarmde werd gesloten (Cass. 7 april 1978, Arr. Cass. 1978, 905).

De verrijking zonder oorzaak heeft ook een subsidiair karakter. Dit belet dat de vordering die daarop is gebaseerd, wordt aangenomen, wanneer de partij een andere vordering kan of kon instellen, die zij al dan niet heeft laten tenietgaan (Cass. 25 maart 1994, R.W. 1996-97, 45, noot A. Van Oevelen).

11. In voorliggend geval staat vast dat geïntimeerde een computerconfiguratie heeft aangekocht en dat zij uiteindelijk hiervoor niet heeft betaald, aangezien haar zichtrekening eerst werd gedebiteerd en vervolgens werd gecrediteerd met het bedrag van 3.382,16 euro.

Er kan evenmin worden betwist dat appellante eerst de rekening van de BVBA PC W. heeft gecrediteerd met het bedrag van 3.382,16 euro, terwijl zij er nadien niet in geslaagd is de terugbetaling ervan te bekomen door het innen van de cheque bij de K.B.

Het hof stelt echter vast dat de zichtrekening van geïntimeerde werd gedebiteerd wegens de uitgifte van een bankcheque die zij zou aanwenden ter betaling van de door haar aangekochte configuratie.

Aangezien de bankcheque niet werd geïnd en elke latere uitbetaling ervan onmogelijk bleek ingevolge verjaring, besliste de K.B. om de rekening van geïntimeerde opnieuw te crediteren.

De verrijking van geïntimeerde vindt derhalve haar oorzaak in deze beslissing van de K.B. en het feit dat de cheque niet werd geïnd, werd veroorzaakt door het verlies van de cheque ingevolge een nalatigheid van appellante.

De oorzaak van de verarming van appellante is het feit dat zij eerst de rekening van de aanbieder van de cheque – PC W. – heeft gecrediteerd, alvorens zij de cheque zou innen bij de K.B., en vervolgens de cheque heeft verloren ingevolge een nalatigheid.

Het verlies van de cheque maakt voor appellante een contractuele tekortkoming uit bij het uitvoeren van haar incasso-opdracht. Deze wanprestatie is de oorzaak van zowel de verrijking van geïntimeerde als de verarming van appellante en staat dan ook aan de inwilliging van de eis van appellante in de weg.

12. Geïntimeerde werpt bovendien terecht op dat appellante, die beweert de cheque te hebben verloren, op grond van art. 58 van de Chequewet betaling had kunnen vorderen krachtens een beschikking van de voorzitter van de rechtbank van koophandel.

Dit heeft appellante echter nagelaten, zodat zij ook op grond van het subsidiaire karakter van de verrijking zonder oorzaak, zich niet kan beroepen op deze rechtsfiguur.

Dat de eis op grond van art. 58 van de Chequewet moest worden ingesteld tegen trekker K.B., doet hieraan geen afbreuk.
 

Noot: 

Een vermogensverschuiving zonder oorzaak ontstaat wanneer de vermogensverschuiving haar oorsprong vindt in een contractuele, een wettelijke of een natuurlijke verbintenis of in de eigen wil van of een contractuele tekortkoming of een onrechtmatige daad van de verarmde persoon. Er kan geen  vermogensverschuiving zonder oorzaak zijn wanneer de ene partij haar verrijking baseert op een juridisch feit dat de vermogenstoename rechtvaardigt, zelfs wanneer dit een contract is dat met een andere persoon dan de verarmde werd gesloten.

In de voorliggende zaak maakt het verlies van een cheque door een bank een contractuele wanprestatie van deze bank bij het uitvoeren van haar incasso-opdracht, en deze wanprestatie is de oorzaak van zowel de verrijking van degene die de cheque heeft uitgeschreven als de verarming van de bank.

Gerelateerd
Aangemaakt op: wo, 04/11/2009 - 00:02
Laatst aangepast op: vr, 15/01/2010 - 18:58

Hebt u nog een vraag?

Hebt u nog een vraag in dit verband, klik dan hier om uw vraag aan ons te stellen, of meteen een afspraak te maken voor een consultatie.

Aanvulling

Heeft u een suggestie, aanvulling of voorstel tot correctie met betrekking tot deze pagina? Gebruik dit adres om het te melden.