-A +A

Vergoeding ontvangen door werknemer voor overdracht van auteursrechten is te aanzien als loon

Printervriendelijke versiePrintervriendelijke versieVerstuur naar een vriendVerstuur naar een vriend
Instantie: Hof van Cassatie
Datum van de uitspraak: 
maa, 15/09/2014
A.R.: 
S.12.0006.N

De vergoeding die de door een arbeidsovereenkomst verbonden uitvoerende kunstenaar ontvangt van zijn werkgever, voor de overdracht van zijn vermogensrechten waartoe hij zich bij het sluiten van de arbeidsovereenkomst had verbonden, is een tegenprestatie voor de overdracht van rechten met betrekking tot een in uitvoering van de arbeidsovereenkomst geleverde prestatie; die vergoeding is bijgevolg, in de regel, een voordeel waarop de werknemer ingevolge zijn dienstbetrekking recht heeft ten laste van zijn werkgever en maakt aldus deel uit van het loon op basis waarvan de socialezekerheidsbijdragen berekend worden.

Publicatie
tijdschrift: 
juridat
In bibliotheek?: 
Dit item is beschikbaar in de bibliotheek van advocatenkantoor Elfri De Neve

Nr. S.12.0006.N
RIJKSDIENST VOOR SOCIALE ZEKERHEID, openbare instelling, met ze-tel te 1060 Sint-Gillis, Victor Hortaplein 11,
eiser,
tegen
INTERNATIONAL PROM ORCHESTRA vzw, met zetel te 3980 Tessenderlo, Neerstraat 131/2,
verweerster,

I. RECHTSPLEGING VOOR HET HOF
Het cassatieberoep is gericht tegen het arrest van het arbeidshof te Gent van 6 ja-nuari 2011.

II. CASSATIEMIDDEL
De eiser voert in zijn verzoekschrift dat aan dit arrest is gehecht, een middel aan.

III. BESLISSING VAN HET HOF

Beoordeling

1. Krachtens artikel 14, § 1, RSZ-Wet en artikel 23, eerste lid, Algemene Be-ginselenwet Sociale Zekerheid, worden de bijdragen voor sociale zekerheid bere-kend op basis van het loon van de werknemer.

Krachtens artikel 14, § 2, RSZ-Wet en artikel 23, tweede lid, Algemene Beginse-lenwet Sociale Zekerheid wordt het begrip loon bepaald bij artikel 2 Loonbe-schermingswet. De laatstgenoemde bepaling verstaat onder "loon" het loon in geld en de in geld waardeerbare voordelen waarop de werknemer ingevolge zijn dienstbetrekking recht heeft ten laste van de werkgever.

Overeenkomstig artikel 35, § 3, eerste lid, Auteurswet 1994 kunnen de vermo-gensrechten, wanneer een uitvoerende kunstenaar een prestatie levert ter uitvoe-ring van een arbeidsovereenkomst of een statuut, worden overgedragen aan de werkgever voor zover uitdrukkelijk in die overdracht van rechten is voorzien en voor zover de prestatie binnen het toepassingsgebied van de overeenkomst of het statuut valt.

2. Uit de voormelde wetsbepalingen en hun onderlinge samenhang volgt dat de vergoeding die de door een arbeidsovereenkomst verbonden uitvoerende kunstenaar van zijn werkgever ontvangt, voor de overdracht van zijn vermogensrechten waartoe hij zich bij het sluiten van de arbeidsovereenkomst had verbonden, een tegenprestatie is voor de overdracht van rechten met betrekking tot een in uitvoering van de arbeidsovereenkomst geleverde prestatie. Die vergoeding is bijgevolg, in de regel, een voordeel waarop de werknemer ingevolge zijn dienstbetrekking recht heeft ten laste van zijn werkgever en maakt aldus deel uit van het loon op basis waarvan de socialezekerheidsbijdragen berekend worden.

3. De appelrechters die, nadat zij hebben vastgesteld dat de dienstbetrekking van de uitvoerende kunstenaars de deelname aan de uitvoeringen van een musical als voorwerp had waarvan de opnames werden gecommercialiseerd, dat de afstand van naburige rechten was opgenomen in de bijlagen A - bijzondere bepalingen bij de arbeidsovereenkomst en dat de vergoeding van 400 euro per maand forfaitair werd betaald gedurende de effectieve tewerkstelling, oordelen dat de vergoeding voor de overdracht van naburige rechten aan de werkgever niet als loon kan worden aangemerkt, schenden de aangevoerde wetsbepalingen.

Het middel is gegrond.
Dictum
Het Hof,
Vernietigt het bestreden arrest, behalve in zoverre dit het hoger beroep ontvanke-lijk verklaart.
Beveelt dat van dit arrest melding zal worden gemaakt op de kant van het gedeel-telijk vernietigde arrest.
Houdt de kosten aan en laat de beslissing daaromtrent aan de feitenrechter over.
Verwijst de aldus beperkte zaak naar het arbeidshof te Brussel.
Dit arrest is gewezen te Brussel door het Hof van Cassatie, derde kamer en in openbare rechtszitting van 15 september 2014 uitgesproken 

Noot: 

• Auteurs & Media [A&M] JOACHIMOWICZ, Ariane; Note 'Les droits voisins et le salaire d'artiste: nouveau rebondissement' 2015, n° 2, p. 208-211.
• Rechtskundig Weekblad [RW] STOX, Yves; Noot 'Auteursrechten, naburige rechten en het loonbegrip van de Loonbeschermingswet' 2015-16, nr. 22, p. 857-862
Wet / 1981-06-29 / Art. 23, eerste en tweede lid
Wet / 1994-06-30 / Art. 35, § 3, eerste lid .

Door sommige rechtsgeleerden wordt gesteld dat deze cassatieregels enkel slaan voor de werken van uitvoerende kunstenaars betreft. Is dit wel zo? Wanneer het (juridische verschil tussen een uitvoerende kunstenaars en een “auteur” amper kan gemaakt worden, lijkt deze uitspraak van het Hof van Cassatie ook bruikbaar ten aanzien van andere vormen van overdracht van auteursrechten.

Fiscaal voordeel:

De inkomsten van de werknemer uit de overdracht van auteursrechten is onderworpen aan de (voordelige) bevrijdende roerende voorheffing van 15%. De uitsplitsing van de verloning van de werknemer in een loon en een vergoeding voor auteursrechten is dus een nuttig instrument.

DE EIGENDOM VAN DE INTELLECTUELE ARBEID VAN DE WERKNEMER

De Auteursrechten

Principe de werknemer blijft eigenaar van zijn auteursrechten

Behoudens afwijkende geldige schriftelijke overeenkomsten is en blijft de werknemer eigenaar van de auteursrechten die tot stand komen ingevolge zijn intellectuele of artistieke arbeidsprestaties.

Voorbeelden:

• auteursrechten op foto’s, video’s, grafisch werk, tekeningen
• geschriften zoals artikels en bijdragen, teksten, handboeken, handleidingen, folders, brochures,
• logo’s, commerciële of andere slogans, tekeningen,
• websites, geluidswerken, audiovisuele werken,
• een advies geformuleerd door een bedrijfsjurist
• een marketingstudie opgesteld door een werknemer van de marketingafdeling,
• de grafieken opgemaakt door iemand van de salesdienst

Van het principe van het automatische eigendomsrecht van de werknemer kan afgeweken worden door een uitdrukkelijke overeenkomst mits: de creatie van het werk binnen het toepassingsgebied van de arbeidsovereenkomst valt.

De afwezigheid van een overeenkomst over intellectuele rechten kan bijzonder vervelend zijn, vooral wanneer de werknemer in kwestie ondertussen niet meer bij het bedrijf werkzaam is.

De werkgever kan immers zonder toestemming van de (ex)werknemer geen gebruik mogen maken van de creaties van zijn (ex) bedienden, (ex)arbeiders of (ex)ambtenaren. Hij zal de rechten op een werk evenmin kunnen overdragen aan een derde opdrachtgever.

De bijzondere regeling

De bijzondere regeling is toepasselijk op bepaalde intellectuele rechten zoals tekeningen & modellen, databanken, computerprogramma’s en octroieerbare uitvindingen die een werkwijze of methodiek inhouden voor een bedrijfsproduct.

Voor deze intellectuele rechten geldt de omgekeerde regel als deze bij de auteursrechten. Deze bijzondere intellectuele rechten zijn eigendom van de werkgever wanneer de werknemer ze in het kader van zijn tewerkstelling en functie ontwerpt en wanneer en voor zover de werkgever deze rechten ook laat registreren.

Voor de uitvindingen dient een onderscheid gemaakt tussen dienstuitvindingen, afhankelijke uitvindingen en vrije uitvindingen.

Dienstuitvindingen zijn uitvindingen die tot stand komen ingevolge en tijdens zijn tewerkstelling,

Afhankelijke uitvindingen zijn uitvindingen die tot stand komen tijdens en verband houden met de tewerkstelling of met middelen van de werkgever

Vrije uitvindingen zijn uitvindingen die tot stand komen tijdens de vrije tijd van de werknemer en met diens eigen middelen

Er heerst betwisting in rechtspraak en rechtsleer in hoeverre overdracht van werknemer aan werkgever mogelijk en geldig is voor de vrije en afhankelijke uitvindingen zonder een vergoeding. Weze opgemerkt dat door gezag, leiding en toezicht over de werknemer waardoor de wilsvrijheid van de werknemer in vraag kan gesteld bij de ondertekening van een contract waarbij hij kosteloos afstand doet van intellectuele rechten.

Indien de stelling wordt aangenomen dat vrije en afhankelijke uitvindingen aan de werkgever toekomen dan vergt zulks ons inziens een contract dat voldoet aan volgende voorwaarden:
• Schriftelijk en ondubbelzinnig
• Geen algemene overdracht mogelijk
• De overgedragen rechten dien specifiek stuk per stuk worden aangeduid. Vb. recht op reproductie, recht op verspreiding op papieren drager, via TV, via digitale drager, commercieel/niet commercieel gebruik.
• Beperking in tijd, duur en ruimte (geografische afbakening) van de overdracht
• Vermelding van de vergoedingsregeling. Indien bepaald wordt dat de vergoeding deel uitmaakt van het loon, dient het loon duidelijk hoger te zijn dan dit voor werknemers die geen afstand van rechten doen of de facto door hun werkzaamheden geen intellectuele rechten creëren.
• Overdracht van de morele rechten is onwettelijk.

De werkgever heeft enkel een automatisch recht op de vermogensrechten, zijnde de exploitatierechten en niet op de morele rechten zoals het recht op vaderschap, het recht op naamsvermelding, recht op eerbied voor het werk). Weliswaar kunnen de morele rechten middels een overeenkomst ook aan de werkgever worden overgedragen, mits deze overeenkomst expliciet voorziet in de overdracht van de morele rechten.

Tips bij de opstelling van een contract tussen werkgever en werknemer inzake overdracht van intellectuele rechten:

Om discussies te vermijden is het aangewezen dat er concrete afspraken worden gemaakt
• mbt de aard van de overdracht (enkel materieel vermogensrechten of ook overdracht van morele rechten op de intellectuele rechten).
• mbt de vergoeding voor de overdracht. Er kan bepaald worden dat er geen vergoeding boven het salaris verschuldigd is in die zin dat de vergoeding in het salaris begrepen is. Let wel De inkomsten van de werknemer uit de overdracht van auteursrechten is onderworpen aan de (voordelige) bevrijdende roerende voorheffing van 15%. De uitsplitsing van de verloning van de werknemer in een loon en een vergoeding voor auteursrechten is dus een nuttig instrument.
• mbt de geografische toepassingsgebied en het tijdsgebonden karakter van de overdracht
• mbt de vergoedingswijze bij inbreuken
• mbt bijzondere discretie en geheimhoudingsverplichtingen

Procedure

De overdracht van intellectuele overdracht aan de werknemer kan in het arbeidcontract, in een bijlage bij het arbeidscontract, in een afzonderlijke overeenkomst in een CAO

Gerelateerd
Aangemaakt op: do, 02/11/2017 - 10:41
Laatst aangepast op: do, 02/11/2017 - 18:44

Hebt u nog een vraag?

Hebt u nog een vraag in dit verband, klik dan hier om uw vraag aan ons te stellen, of meteen een afspraak te maken voor een consultatie.

Aanvulling

Heeft u een suggestie, aanvulling of voorstel tot correctie met betrekking tot deze pagina? Gebruik dit adres om het te melden.