-A +A

Gerechtelijke termijn overschreden door overmacht

Printervriendelijke versiePrintervriendelijke versieVerstuur naar een vriendVerstuur naar een vriend
Instantie: Hof van Cassatie
Datum van de uitspraak: 
don, 12/01/2012
A.R.: 
C.10.0683.N

Rechtsmiddelen vervaltermijnen en overmacht

Overmacht kan de ontvankelijkheid verantwoorden van het instellen van een rechtsmiddel na het verstrijken van de wettelijke termijn. Deze overmacht kan alleen voortvloeien uit een omstandigheid buiten de wil van de partij die een rechtsmiddel wenst in te stellen en die door haar onmogelijk kon worden voorzien of vermeden.

Behoudens de bij de wet uitdrukkelijk bepaalde gevallen, worden de termijnen ingeval van overmacht verlengd gedurende de tijd dat het voor de partij die de handeling moet verrichten, volstrekt onmogelijk is te handelen

De rechter beoordeelt in feite of de aangevoerde omstandigheden een geval van overmacht uitmaken. Het Hof van Cassatie is alleen bevoegd om te onderzoeken of de rechter uit de omstandigheden die hij in aanmerking neemt, al dan niet wettig overmacht heeft kunnen afleiden.

De neerlegging van het verzoekschrift ter griffie buiten de termijn bepaald in artikel 1073, eerste lid, Gerechtelijk Wetboek, dient als geldig te worden beschouwd, wanneer de vertraging het gevolg is van overmacht

Publicatie
tijdschrift: 
RABG
Uitgever: 
Larcier
Jaargang: 
2012/6
Pagina: 
375
In bibliotheek?: 
Dit item is beschikbaar in de bibliotheek van advocatenkantoor Elfri De Neve

III. BESLISSING VAN HET HOF
Beoordeling
Ontvankelijkheid van het cassatieberoep

1. De eerste verweerster voert aan dat het cassatieberoep niet ontvankelijk is, omdat het werd ingesteld buiten de termijn bepaald in artikel 1073, eerste lid, Gerechtelijk Wetboek, namelijk op 17 november 2010, terwijl de termijn bepaald in voormeld artikel verstreek op 16 november 2010.

2. Uit de stukken waarop het Hof vermag acht te slaan, volgt dat de gerechtsdeurwaarder op verzoek van de eiseres belast met de betekening van het cassatieberoep in de loop van de namiddag van 16 november 2010 betrokken was bij een verkeersongeval waardoor het verzoekschrift die dag niet meer vóór het sluitingsuur van de griffie kon worden neergelegd.

3. De neerlegging van het verzoekschrift ter griffie buiten de termijn bepaald in artikel 1073, eerste lid, Gerechtelijk Wetboek dient als geldig te worden beschouwd, wanneer de vertraging het gevolg is van overmacht.
Het middel van niet-ontvankelijkheid van het cassatieberoep dient te worden verworpen.

Ontvankelijkheid van het middel

4. De eerste verweerster voert aan dat het middel niet ontvankelijk is omdat het middel nalaat de artikelen 557 tot 562 en 618 en 619 Gerechtelijk Wetboek als geschonden aan te wijzen.

5. De grief van de eiseres resulteert uit de aangevoerde schending van het artikel 3 van het koninklijk besluit van 26 oktober 2007 tot vaststelling van het tarief van de rechtsplegingsvergoeding bedoeld in artikel 1022 Gerechtelijk Wetboek en tot vaststelling van de datum van inwerkingtreding van de artikelen 1 tot 13 van de wet van 21 april 2007 betreffende de verhaalbaarheid van de erelonen en kosten verbonden aan de bijstand van de advocaat.
De grond van niet-ontvankelijkheid van het middel dient te worden verworpen.

Gegrondheid van het middel

6. Het middel voert aan dat de appelrechter onterecht een rechtsplegingsvergoeding toekent voor een in geld waardeerbare vordering.

7. De vorderingen betreffende bewarende beslagen en middelen tot tenuitvoerlegging, die overeenkomstig het artikel 1395, eerste lid, Gerechtelijk Wetboek voor de beslagrechter moeten worden gebracht en die betrekking hebben op de wettigheid of de regelmatigheid van de tenuitvoerlegging en niet op de zaak zelf, zijn geen in geld waardeerbare vorderingen.

8. De appelrechter stelt vast dat:

- de verweersters bij beschikking van de voorzitter van de rechtbank van koophandel te Brussel zetelend in kort geding van 24 juni 2004 werden veroordeeld tot het verderzetten van de contractuele relatie met de eiseres onder verbeurte van een dwangsom van 100.000 euro per dag vertraging;
- de rechtbank van koophandel bij vonnis van 24 februari 2010 ten gronde besliste dat de concessieovereenkomst rechtmatig werd ontbonden ten laste van de eiseres en aldus niet langer diende te worden verdergezet;
- de verweersters voor de beslagrechter verzet aantekenden tegen diverse bevelen tot betaling van verbeurde dwangsommen;
- het geschil derhalve betrekking heeft op de actualiteit van de titel, waarvan de tenuitvoerlegging wordt benaarstigd.

9. De appelrechter verantwoordt aldus zijn beslissing over de rechtsplegingsvergoeding niet naar recht.
Het middel is gegrond.

Dictum
Het Hof,
Vernietigt het bestreden arrest in zoverre dit oordeelt over de gegrondheid van de incidenteel beroepen en over de kosten.
Beveelt dat van dit arrest melding zal worden gemaakt op de kant van het gedeeltelijk vernietigde arrest.
Houdt de kosten aan en laat de beslissing daaromtrent aan de feitenrechter over.
Verwijst de aldus beperkte zaak naar het hof van beroep te Antwerpen.
Dit arrest is gewezen te Brussel door het Hof van Cassatie, eerste kamer

Noot: 

Gepubliceerd onder dit arrest in RABG 2012/6, 378, Patricia Van Lersberghe, Rechtsmiddelen verval en overmacht

Noot

Poststaking en overmacht

De niet-tijdige neerlegging van een verzoekschrift door een poststaking maakt geen overmacht uit.

In de regel vertrouwt een advocaat een verzoekschrift tot het instellen van hoger beroep toe aan de postdiensten zodat dit tijdig bij de rechter in hoger beroep, lees de griffie zou toekomen.

Vraag is nu in hoeverre een tekortkoming van de post door ondermeer een poststaking overmacht uitmaakt in hoofde van de advocaat waardoor zijn aansprakelijkheid kan worden bevrijd.

Met toepassing van artikel 1056 Ger.W. dient een verzoekschrift in hoger beroep te worden ingediend op de griffie binnen de maand na de betekening van de bestreden beslissing.

De termijn van 1 maand is de vervaltermijn.

Van een normaal voorzichtige advocaat mag worden verwacht dat hij het nodige doet om zijn verzoekschrift in hoger beroep binnen de vervaltermijn neer te leggen.

Het betreft hier een resultaatsverbintenis van de advocaat.

De advocaat beschikt over verschillende mogelijkheden om een verzoekschrift in hoger beroep neer te leggen.

Volgens de al oude regel wordt een verzoekschrift door de advocaat persoonlijk ter griffie neergelegd.

Maar sinds lang wordt toegelaten dat een verzoekschrift ook per post aan de griffie wordt toegezonden en ook de nieuwe elektronische methodes vinden stilaan hun ingang.

Indien een advocaat kiest voor het laten neerleggen van een verzoekschrift via de post, dan had de advocaat voor het verstrijken van de vervaltermijn zich moeten vergewissen dat het procedurestuk wel degelijk tijdig was ingediend.

In een goede advocatenpraktijk wordt de uiterste vervaltermijn van een beroepstermijn genoteerd en wordt er op de middag van deze uiterste termijn gebeld naar de griffie om te vragen of een stuk dat per post werd toegestuurd daadwerkelijk is aangekomen.

Bij gebreke hieraan kan de advocaat dan nog tot 16u alle nodige en nuttige maatregelen nemen om het verzoekschrift alsnog tijdig te gaan neerleggen.

Wanneer een advocaat deze controlemaatregel niet uitvoert, kan dit aanzien worden als een vorm van laksheid en als een tekortkoming van zijn professionele verplichtingen.

Aldus kan een advocaat zich ten onrechte op overmacht beroepen wegens een poststaking of een tekortkoming van een derde confrater die hij gelast heeft om een verzoekschrift neer te leggen.

Ook wanneer een advocaat een andere advocaat gelast om loco hem een verzoekschrift neer te leggen, dan nog zal de advocaat voor het verstrijken van de termijn een telefonisch contact hebben met de opdrachthoudende advocaat teneinde bevestiging te bekomen van de neerlegging of een contact met de griffie hebben om bevestiging te bekomen zodat hij in ontkennend geval nog over voldoende tijd beschikt om op zijn eigen verantwoordelijkheid desnoods in persoon of op een andere wijze het verzoekschrift tijdig neer te leggen.

Overmacht kan enkel voortvloeien uit een gebeurtenis buiten de wil van de betrokkene, die door deze niet kon worden voorzien, noch vermeden.

Een poststaking kan niet worden beschouwd als een geval van overmacht.

De wet vereist niet dat een advocaat wanneer hij hoger beroep instelt, hij een verzoekschrift zoals bijvoorbeeld bedoeld in artikel 1056, 2de Ger.W., de indiening zelf verricht. Maar wanneer een advocaat kiest voor een andere wijze dan doet de advocaat dit op eigen risico en kan hij geen overmacht meer aanvoeren als hij er niet zelf heeft op toegezien dat de indiening werkelijk heeft plaats gevonden.

Een advocaat dient er rekening mee te houden dat er bij de post een fout kan gebeuren of dat er een lokale of nationale poststaking plots optreedt, of in het algemeen dat er vertraging optreedt bij de postbedeling wat in ons land nu niet zo uitzonderlijk is, waardoor een advocaat in alle omstandigheden de nodige maatregelen moet nemen opdat een procedurestuk waaraan een vervaltermijn verbonden is, tijdig wordt neergelegd en hierbij ook tijdig de nodige verificaties leest.

Voor een concreet toepassingsgeval zie Hof van Beroep te Brussel, 11.06.2013, RW 2013-2014, kolom 630.

zie ook: Cassatie, 24/09/2012, RW 2014-2015, conclusie van procureur-generaal J.-F. Leclercq (Pas. 2012, nr. 483)

"Er bestaat geen algemeen rechtsbeginsel volgens welk “overmacht de fout uitschakelt en het verval belet van de uitoefening van een recht die de wet afhankelijk stelt van een bepaalde termijn”.

Wanneer overmacht zich voordoet in de loop van een vervaltermijn, wordt die termijn slechts verlengd met de tijd die nodig is om te handelen en niet met die welke overeenstemt met de duur van de verhindering."

zie ook: Cass. 27 maart 1919, Pas. 1919, I, 112; Cass. 12 maart 1923, Pas. 1923, I, 233.

 
 

Gerelateerd
Aangemaakt op: zo, 08/04/2012 - 14:13
Laatst aangepast op: za, 08/11/2014 - 16:10

Hebt u nog een vraag?

Hebt u nog een vraag in dit verband, klik dan hier om uw vraag aan ons te stellen, of meteen een afspraak te maken voor een consultatie.

Aanvulling

Heeft u een suggestie, aanvulling of voorstel tot correctie met betrekking tot deze pagina? Gebruik dit adres om het te melden.