-A +A

Gemeentelijk onderwijs mag geen leerlingen van een bepaald geslacht weigeren

Printervriendelijke versiePrintervriendelijke versieVerstuur naar een vriendVerstuur naar een vriend
Instantie: Rechtbank van Eerste Aanleg Burgerlijke rechtbank
Plaats van uitspraak: Brugge
Datum van de uitspraak: 
vri, 28/07/1995

Een gemeentelijke school is een officiële onderwijsinrichting. Verweerster wijst er zelf terecht op dat de rechtsverhouding tussen de inrichtende macht van een dergelijke school en de leerlingen en ouders buiten het privaatrechtelijke verbintenissenrecht valt.

Het gemeentelijk onderwijs is een openbare dienst en heeft als dusdanig de verplichting om een leerplichtige leerling die op het grondgebied van de gemeente woont, in de school op te nemen.

Het feit dat in een deelgemeente een vrije meisjesschool bestaat en de keuzemogelijkheid en recht op onderwijs voor de ouders aldus verzekerd is, snijdt geen hout. De verschillen tussen een vrije school en een gemeentelijke school zijn immers te sterk. Religieuze, filosofische of ideologische gronden kunnen een keuzemogelijkheid uitsluiten. 

Terecht werpen de eisers op dat artikel 24 Gec. G.W. de gelijkheid van alle leerlingen voor de wet of decreten vastlegt, en artikel 10 de gelijkheid van alle Belgen voor de wet, terwijl artikel 14 van het E.V.R.M. iedere discriminatie op grond van geslacht verbiedt. De weigering de dochters van de eisers in te schrijven en onderwijs te laten genieten in de gemeentelijke basisschool van de deelgemeente Sijsele, dreigt in de gegeven omstandigheden deze rechten van de eisers en hun dochters te schenden en hen een ernstig nadeel te berokkenen.

Publicatie
tijdschrift: 
Rechtskundig Weekblad
Uitgever: 
intersentia
Jaargang: 
1996-1997
Pagina: 
263
In bibliotheek?: 
Dit item is beschikbaar in de bibliotheek van advocatenkantoor Elfri De Neve

D. e.a. t/ Stad Damme

A. Feitelijke gegevens

Eisers zijn de ouders van respectievelijk S. D. (geboren op 3 november 1989), L. G. (geboren op 4 april 1989) en J. G. (geboren op 31 januari 1986).

Zij wensen hun dochters school te laten lopen in de gemeentelijke basisschool te Damme-Sijsele, waar tot op heden enkel jongens worden toegelaten. Bij schrijven van 27 juni 1995 liet verweerster weten dat niets veranderd wordt in de structuren van het plaatselijk onderwijs, met andere woorden: dat de dochters niet ingeschreven zullen worden.

Zij vorderen de veroordeling van verweerster om «ten voorlopige titel» deze meisjes in te schrijven in respectievelijk het eerste leerjaar en het vierde leerjaar, en hen toelating te verlenen tot het onderwijs, en dit binnen de vijf dagen na de betekening van de te wijzen beschikking, onder verbeurte van een dwangsom van 5.000 frank per kind en per dag vertraging.

Verweerster werpt de onbevoegdheid op van de burgerlijke rechtbanken, de onontvankelijkheid van de vordering wegens gebrek aan belang en wegens gemis aan bodemgeschil en ten slotte de ongegrondheid ervan.

B. Beoordeling

1. Bevoegdheid

Verweerster wijst erop dat haar gemeenteraad in de zitting van 9 juni 1988 besliste de structuur van het gemeentelijk onderwijs als volgt vast te stellen:

— een afdeling in de Slekstraat (deelgemeente Damme), met een gemengde kleuter- en lagere afdeling;

— een afdeling in de Moerkerkebrug 10 (deelgemeente Moerkerke), met een lagere afdeling voor jongens;

— een afdeling in de Stationstraat 13 (deelgemeente Sijsele), met een lagere afdeling voor jongens.

Verweerster stelt dat de juridische band tussen «de inrichtende macht» van een officiële onderwijsinstelling en de leerling of de ouders buiten het privaatrechtelijke verbintenissenrecht valt en van duidelijk reglementaire aard is.

Zij verwijst naar artikel 17, § 1, van de gecoördineerde wetten op de Raad van State, dat bepaalt dat wanneer een akte of een reglement van een administratieve overheid vatbaar is voor vernietiging krachtens artikel 14, eerste lid, de Raad van State als enige de schorsing van de tenuitvoerlegging kan bevelen en derhalve de burgerlijke rechter terzake niet bevoegd kan zijn.

De vordering van de eisers strekt geenszins tot schorsing van de tenuitvoerlegging van het besluit van de gemeenteraad van verweerster, noch van het schrijven van de burgemeeter en schepen van onderwijs van 27 juni 1995.

Het recht zijn kind te laten inschrijven en onderwijs te laten geven in een gemeenteschool is een subjectief recht van het kind en zijn ouders.

Ook na de invoering van het administratief kort geding bij de Raad van State, blijft de rechterlijke macht, op grond van artikel 144 gec. G.W. bevoegd om kennis te nemen van een vordering waarbij beoogd wordt de schending van een subjectief recht te voorkomen.

Terzake zijn wij derhalve wel degelijk bevoegd.

2. Ontvankelijkheid

Verweerster werpt op dat de eisers hun vordering niet qualitate qua stellen, doch in eigen naam, en zij derhalve geen belang hebben.

Ten onrechte. De eisers hebben, op grond van artikel 24 Gec. G.W., een persoonlijk recht op een keuzevrijheid inzake het onderwijs dat zij hun kinderen wensen te laten volgen. Zij hebben derhalve wel degelijk een belang.

Verweerster werpt verder op dat de eisers maar over een belang zouden kunnen beschikken mits effectief een geding ten gronde zou ingeleid zijn.

Eveneens ten onrechte. Artikel 584 Ger.W. bepaalt immers uitdrukkelijk dat de voorzitter van de rechtbank van eerste aanleg, in alle gevallen die hij spoedeisend acht, bij voorraad uitspraak doet in alle zaken, behalve die welke de wet aan de rechterlijke macht onttrekt. De wet stelt nergens de vereiste dat er voorafgaandelijk aan een vordering in kort geding reeds een vordering voor de bodemrechter zou ingeleid zijn.

3. Ten gronde

De vordering van de eisers werd onmiddellijk gesteld nadat zij een schrijven van de burgemeester en schepen van onderwijs van de stad Damme van 27 juni 1995 ontvangen hebben. Op 1 september 1995 start in principe het nieuwe schooljaar. De vordering van de eisers is in deze omstandigheden spoedeisend.

Eisers wensen de inschrijving van hun respectievelijke dochters in de gemeentelijke basisschool in de deelgemeente Sijsele, om principiële redenen en om praktische redenen.

In de eerste plaats stellen zij dat de weigering meisjes in te schrijven in deze gemeentelijke basisschool, waar tot nu uitsluitend jongens konden ingeschreven worden, een zuivere geslachtsdiscriminatie is, strijdig met de artikelen 10 en 24 Gec. G.W. en met artikel 14 E.V.R.M.

Een gemeentelijke school is een officiële onderwijsinrichting. Verweerster wijst er zelf terecht op dat de rechtsverhouding tussen de inrichtende macht van een dergelijke school en de leerlingen en ouders buiten het privaatrechtelijke verbintenissenrecht valt.

Het gemeentelijk onderwijs is een openbare dienst en heeft als dusdanig de verplichting om een leerplichtige leerling die op het grondgebied van de gemeente woont, in de school op te nemen (Antwoord van Minister D. Coens op de vraag nr. 122 van de heer Van Ooteghem dd. 15 juni 1984. Vragen en Antwoorden, Senaat, 16 oktober 1984 (nr. 2b, pag. 69).

Het argument van verweerster dat er in de deelgemeente Sijsele een vrije gesubsidiëerde meisjesschool bestaat en de keuzemogelijkheid voor de ouders aldus verzekerd is, snijdt geen hout. De verschillen tussen een vrije school en een gemeentelijke school zijn immers te sterk. Religieuze, filosofische of ideologische gronden kunnen een keuzemogelijkheid uitsluiten. In het schrijven van 27 juni 1995 stellen de burgemeester en schepen van onderwijs van de stad Damme: «Op 15 maart hebben de inrichtende macht van de Vrije Basisschool en de Gemeentelijke Basisschool, op verzoek van de eerstgenoemde, overleg gepleegd (...). Daar werd overeengekomen dat er niets verandert in de structuren van het plaatselijk onderwijs». Dergelijke niet-concurrentie afspraken kunnen daarenboven op zich geen reden uitmaken om de inschrijving van een leerling te weigeren, doch kunnen de vrijheid van schoolkeuze miskennen of minstens belemmeren.

Met het argument dat er in de deelgemeente Damme een gemengde gemeentelijke school bestaat, kan evenmin door de vrij grote afstand tussen de scholen in beide deelgemeenten rekening gehouden worden. De ouders en de leerlingen kunnen er bezwaarlijk toe gehouden zijn om dagelijks meerdere keren deze afstand af te leggen.

Terecht werpen de eisers op dat artikel 24 Gec. G.W. de gelijkheid van alle leerlingen voor de wet of decreten vastlegt, en artikel 10 de gelijkheid van alle Belgen voor de wet, terwijl artikel 14 van het E.V.R.M. iedere discriminatie op grond van geslacht verbiedt. De weigering de dochters van de eisers in te schrijven en onderwijs te laten genieten in de gemeentelijke basisschool van de deelgemeente Sijsele, dreigt in de gegeven omstandigheden deze rechten van de eisers en hun dochters te schenden en hen een ernstig nadeel te berokkenen.

Het komt de bodemrechter toe om ten gronde uitspraak te doen. De hieronder te bevelen maatregel dient dan ook in de tijd beperkt te worden. De maatregel is geldig voor één schooljaar (95-96), tenzij inmiddels een procedure ten gronde ingeleid wordt, waarbij in dit geval de maatregel zal blijven gelden tot het vonnis.

De vordering van eisers is derhalve ontvankelijk en in de hieronder bepaalde mate gegrond.

Om deze redenen,

...

Zeggen dat verweerster gehouden is voorlopig de respectievelijke dochters van de eisers (...) in te schrijven in het eerste leerjaar van de gemeentelijke basisschool in de deelgemeente Sijsele, en J. G. in het vierde leerjaar ervan, en hen allen toegang te verlenen tot het aldaar verstrekt onderwijs.

Zeggen dat deze inschrijvingen dienen te gebeuren binnen de vijf dagen na de betekening van onderhavige beschikking, op straffe van betaling van een dwangsom van tweeduizend frank (2.000,- frank) per kind en per dag vertraging.

Zeggen dat onderhavige beschikking geldt voor de duur van het volledige schooljaar 1995-1996, tenzij inmiddels een procedure ten gronde zou ingeleid zijn geworden voor de bevoegde rechter, waarbij in dit geval onderhavige beschikking zal gelden totdat terzake uitspraak ten gronde zal zijn gedaan.

Gerelateerd
Aangemaakt op: wo, 27/09/2017 - 16:32
Laatst aangepast op: wo, 27/09/2017 - 16:32

Hebt u nog een vraag?

Hebt u nog een vraag in dit verband, klik dan hier om uw vraag aan ons te stellen, of meteen een afspraak te maken voor een consultatie.

Aanvulling

Heeft u een suggestie, aanvulling of voorstel tot correctie met betrekking tot deze pagina? Gebruik dit adres om het te melden.