-A +A

Geen Burenhinder door plaatsen kunstwerk op openbaar domein

Printervriendelijke versiePrintervriendelijke versieVerstuur naar een vriendVerstuur naar een vriend
Instantie: Rechtbank van Eerste Aanleg Burgerlijke rechtbank
Plaats van uitspraak: Brugge
Datum van de uitspraak: 
don, 02/03/2017

De laatste tijd is er veel kritiek rond het plaatsen van kunstwerken op het openbaar domein. Vaak zijn ze groot, in felle kleuren en worden ze vooral door inwoners lelijk gevonden, terwijl anderen er dan weer schoonheid in zien.

De gemeente kan openbaar domein kunstwerken plaatsen en deze handeling maakt geen fout uit.

Het plaatsen van een kunstwerk op het openbaar domein maakt geen fout uit van verweerster. Verweerster heeft het recht om op openbare pleinen beelden en kunstwerken te plaatsen. Dit kan een meerwaarde in het publiek leven uitmaken.

Vraag is dan of zulks burenhinder kan uitmaken.

Lelijkheid of schooonheid van lelijkheid is op zich geen hinder die aanleiding kan geven tot een vordering wegens burenhinder. 

De rechtbank stelt vast dat het kunstwerk niet van die aard is dat het zeezicht volledig wordt ontnomen. Ook dient te worden vastgesteld dat aan het appartement geen lichtinval of lucht wordt ontnomen. Aldus weerhoudt de rechtbank geen burenhinder.

Publicatie
tijdschrift: 
Rechtskundig Weekblad
Uitgever: 
intersentia
Jaargang: 
2017-2018
Pagina: 
391
In bibliotheek?: 
Dit item is beschikbaar in de bibliotheek van advocatenkantoor Elfri De Neve

S., V. en P. t/ Stad Oostende

...

II. Voorwerp van de vorderingen

1. Eisers vorderen:

– verweerster te veroordelen om het kunstwerk (...) te verwijderen binnen de maand na betekening van het te vellen vonnis, onder verbeurte van een dwangsom van 250 euro per dag, tot op de datum van de volledige verwijdering;

– verweerster bovendien te veroordelen tot betalen aan eisers van een vergoeding uit hoofde van genotsderving van 80 euro per dag vanaf 12 juni 2012 tot op de datum van volledige verwijdering:

...

2. Verweerster vraagt de vordering van eisers af te wijzen als onontvankelijk, minstens ongegrond.

...

III. Beoordeling

a) Enkele feitelijke gegevens

1. Eisers zijn de (onverdeelde) eigenaars van een appartement op de eerste verdieping van het gebouw «residentie (...)», gelegen te 8400 Oostende, aan de (...). Het appartement van eisende partijen heeft zeezicht en kijkt uit op onder meer het Zeeheldenplein en de Visserskaai.

2. Onder meer in het kader van ingrijpende kustverdedigingswerken ging de Vlaamse overheid over tot een belangrijke heraanleg van het Zeeheldenplein, welke werken beëindigd werden in 2012.

3. In het kader van de heraanleg en de herinrichting van het Zeeheldenplein ging de stad Oostende, verweerster in deze zaak, over tot de aankoop en de installatie van het kunstwerk (...), van de hand van A.Q. Het werk bestaat uit elf grote, ingedeukte metalen constructies in een felrode kleur.

...

c) Gegrondheid van de vordering

Eisers voeren twee middelen aan, zijnde de schending van art. 1382 BW en de schending van art. 544 BW

1) Vordering op grond van art. 1382 BW

1. Schending van art. 1382 BW vereist een fout, schade en een oorzakelijk verband tussen beide.

Volgens eisers heeft verweerster niet zorgvuldig gehandeld door zonder enige aanbesteding of competitie rechtstreeks van A.Q. het kunstwerk te hebben aangekocht. (...).

2. Verweerster voert aan dat eisers (...) niet aantonen welke wettelijke bepaling verweerster zou hebben geschonden.

Het plaatsen van een kunstwerk op het openbaar domein maakt geen fout uit van verweerster. Verweerster heeft het recht om op openbare pleinen beelden en kunstwerken te plaatsen. Dit kan een meerwaarde in het publiek leven uitmaken.

De rechtbank stelt vast dat eisers niet aantonen dat er een wettelijke of reglementaire bepaling werd overtreden door verweerster.

...

2) Vordering op grond van art. 544 BW

1. Eisers roepen eveneens art. 544 BW in.

De schending van art. 544 BW vereist bovenmatige hinder. Het betreft hinder tussen twee erven, waarbij de normale ongemakken van het nabuurschap worden overschreden.

2. Eisers zijn van mening dat er verschillende objectieve elementen zijn die het bovenmatig karakter van de hinder aanduiden, waaronder de plaatsgesteldheid, de duur, de intensiteit en het gebrek aan nut.

De rechtbank stelt vast dat het appartement van eisers gelegen is op de eerste verdieping en uitkijkt over het Zeeheldenplein. Dit is een vrij omvangrijk plein dat zich tussen het appartement en het strand bevindt. Het appartement verschilt in dat opzicht van andere appartementen die aan de zeedijk zijn gelegen, maar zonder de aanwezigheid van een plein tussen het gebouw en het strand.

Bij aankoop van het appartement wisten eisers dat op deze openbare ruimte misschien constructies kunnen worden geplaatst, zoals kunstwerken, die het zicht op de zee en het strand kunnen beïnvloeden.

Ook de ligging van het appartement op de eerste verdieping maakt dat het zeezicht ervan vlugger zal worden beïnvloed door dergelijke constructies dan hoger gelegen appartementen, wat de koper ervan niet kan ontgaan. De plaatsgesteldheid kan hier dan ook niet worden ingeroepen om vast te stellen dat er sprake is van bovenmatige hinder.

3. Eisers roepen ook de duurtijd in van de hinder, in die zin dat verweerster van plan zou zijn om het kunstwerk permanent te laten staan.

Het is eigen aan de meeste kunstwerken in de openbare ruimte dat zij voor geruime tijd zullen blijven staan. Daarenboven is het niet zo dat eisers op elk tijdstip en op elke plaats in hun appartement geconfronteerd worden met volgens eisers visuele hinder uitgaande van het kunstwerk, wat wel het geval zou zijn indien er sprake is van een aanhoudende geluidsoverlast.

De rechtbank is dan ook van oordeel dat de duurtijd van de hinder in deze zaak geen aanleiding geeft om te besluiten dat er sprake is van een bovenmatige hinder.

4. Inzake de intensiteit wijzen eisers op het aantal onderdelen van het kunstwerk, het volume van de onderdelen, de hoogte ervan en de dieprode kleur.

De rechtbank stelt vast dat het kunstwerk niet van die aard is dat het zeezicht volledig wordt ontnomen. Ook dient te worden vastgesteld dat aan het appartement geen lichtinval of lucht wordt ontnomen. Misschien zal er op bepaalde momenten een fluorescerend effect zijn, maar dit hoort ook bij het concept van het kunstwerk en de aard van de constructie en de plaatsing, wat gerechtvaardigd is binnen het scheppen van een kunstwerk.

De fysieke constructie van het kunstwerk geeft aldus geen aanleiding om te spreken van bovenmatige hinder. Het kunstwerk is weliswaar opvallend door zijn kleur en vorm, maar de mate waarin dit als storend wordt ervaren zal volledig afhangen van een subjectieve esthetische appreciatie van de toeschouwer, waardoor het in dit geval geen aanleiding kan zijn om te spreken van bovenmatige hinder.

...

Noot: 

• Maarten SOMERS, Overheid, burenhinder en het algemeen belang –- naar een meer concrete toetsingsnorm?, RABG 2011, 11, 761
• A. Van Hoe, Burenhinder veroorzaakt door een aannemer: de aanhouder wint (volledig), RABG 2011/11
• Emilie De Naere, De toerekenbaarheid in de burenhinder verder verfijnd, RABG 2011/11, 745

zie ook Cass. 24/03/2016, C.15.0308.N, juridat

"...Artikel 544 Burgerlijk Wetboek kent aan elke eigenaar het recht toe om op een normale wijze van zijn zaak het genot te hebben.
De eigenaar van een pand die door een daad, een verzuim of eender welke gedraging het evenwicht tussen de eigendommen verbreekt door aan een naburige eige-naar hinder op te leggen die de gewone ongemakken van het nabuurschap over-treft, is een rechtmatige en passende vergoeding tot herstel van het verstoorde evenwicht verschuldigd. "

De abnormale vatbaarheid van het pand van de naburige eigenaar heeft slechts een weerslag op de rechtmatige en passende vergoeding, wanneer de rechter vaststelt dat zonder de daad, het verzuim of het gedrag van de veroorzaker van de hinder die de gewone ongemakken van het nabuurschap overtreft, die hinder zich niet zou hebben voorgedaan zoals hij in concreto is ontstaan.

2. De appelrechters oordelen dat het verbreken van het evenwicht tussen de er-ven niet het gevolg is geweest van enig voorbeschikt karakter van het goed van de verweerders, maar wel van de op vraag van de eiseres uitgevoerde afbraakwerken.
Zij oordelen aldus dat de hinder zich zonder de afbraakwerken niet zou hebben voorgedaan zoals hij in concreto is ontstaan.
Door aldus te oordelen verantwoorden zij hun beslissing naar recht en laten zij het Hof toe zijn wettigheidstoezicht uit te oefenen.

De appelrechters oordelen dat het verbreken van het evenwicht tussen de er-ven niet het gevolg is geweest van enig voorbeschikt karakter van het goed van de verweerders, maar wel van de op vraag van de eiseres uitgevoerde afbraakwerken.
Zij oordelen aldus dat de hinder zich zonder de afbraakwerken niet zou hebben voorgedaan zoals hij in concreto is ontstaan.
Door aldus te oordelen verantwoorden zij hun beslissing naar recht en laten zij het Hof toe zijn wettigheidstoezicht uit te oefenen.

Het middel kan niet worden aangenomen.

Tweede middel

3. Artikel 544 Burgerlijk Wetboek verleent aan iedere eigenaar het recht om op een normale wijze van zijn zaak te genieten.

4. De eigenaar van een onroerend goed die door een daad, een verzuim of een-der welke gedraging het evenwicht tussen de eigendommen verbreekt door aan de naburige eigenaar een stoornis op te leggen die de normale lasten uit het nabuur-schap overschrijdt, is hem een rechtmatige en passende compensatie verschuldigd, tot herstel van het verstoorde evenwicht.

5. In zoverre het middel ervan uitgaat dat de rechter de compensatie slechts naar billijkheid kan ramen, op voorwaarde dat hij vaststelt dat hij in de onmoge-lijkheid verkeert om de compensatie op een andere wijze te ramen, faalt het naar recht."

Gerelateerd
Aangemaakt op: wo, 01/11/2017 - 16:30
Laatst aangepast op: wo, 01/11/2017 - 16:30

Hebt u nog een vraag?

Hebt u nog een vraag in dit verband, klik dan hier om uw vraag aan ons te stellen, of meteen een afspraak te maken voor een consultatie.

Aanvulling

Heeft u een suggestie, aanvulling of voorstel tot correctie met betrekking tot deze pagina? Gebruik dit adres om het te melden.