-A +A

Erfregeling inzake landbouwbedrijven enkel toepasselijk wanneer nalatenschap integraal landbouwbedrijf omvat

Printervriendelijke versiePrintervriendelijke versieVerstuur naar een vriendVerstuur naar een vriend
Instantie: Hof van beroep
Plaats van uitspraak: Gent
Datum van de uitspraak: 
don, 26/06/2014

De erfregeling inzake landbouwbedrijven is enkel toepasselijk wanneer nalatenschap integraal landbouwbedrijf omvat. De wet van 29 augustus 1988 op de erfregeling inzake landbouwbedrijven met het oog op het bevorderen van de continuïteit, slaat dus niet op nalatenschappen die bv. landbouwgronden bevat maar geen landbouwbedrijf

Publicatie
tijdschrift: 
Rechtskundig Weekblad
Uitgever: 
intersentia
Jaargang: 
2015-2016
Pagina: 
382
In bibliotheek?: 
Dit item is beschikbaar in de bibliotheek van advocatenkantoor Elfri De Neve

D.

I. Relevante feitelijke en procedurele elementen

1. De partijen zijn de kinderen van J. Dep. (testamentloos overleden te Geluwe op 22 november 1990), en Paula Des. (testamentloos overleden te Roeselare op 24 juni 2009).

Het ouderpaar Dep.-Des. was gehuwd onder een bij huwelijkscontract bedongen gemeenschapsstelsel.

Het ouderlijke vermogen is toegevallen aan elk van de vier kinderen ten belope van 1/4 in volle eigendom.

2. Tot het onverdeelde ouderlijke vermogen behoren onder meer:

– een perceel landbouwgrond te Menen nabij de Slingerstraat (...);

– twee percelen landbouwgrond te Wervik/Geluwe, aan de Magerheidstraat (...).

Deze gronden worden gepacht door Martine Dep. en haar echtgenoot (Lieven Dew.), die een landbouwbedrijf uitbaten te Wervik/Geluwe (aan de Schendekouterstraat).

Bij onderhandse overeenkomst van 30 juni 1992 hebben zij destijds ook de lopende pacht van (wijlen) vader Dep. overgenomen met betrekking tot een aantal aan het ocmw te Menen toebehorende gronden/gebouwen (art. 38 e.v. Pachtwet). Een en ander behelst het landbouwbedrijf te Wervik/Geluwe (aan de Magerheidstraat 47) dat destijds door het echtpaar/ouderpaar Dep.-Des. is uitgebaat, terwijl Martine Dep. en haar echtgenoot de pacht hebben overgenomen met de bedoeling (ook) dit bedrijf te exploiteren.

3. Tot het ouderlijke vermogen behoren voorts een reeks gelden en waardepapieren.

II. Beroepen vonnis

Bij vonnis van 16 december 2011 gaat de Rechtbank van Eerste Aanleg te Ieper deels in op de (hoofd)vordering van Martine Dep. Zij beveelt zodoende de uitonverdeeldheidtreding en gerechtelijke vereffening-verdeling (in de zin van de oude art. 1207 e.v. Ger.W.) van het ouderlijke vermogen Dep.-Des., met aanwijzing van notaris Bart Vandercruysse (met standplaats te Wervik) als notaris-vereffenaar en notaris Philippe Stockman (met standplaats te Moorslede) als notaris-vertegenwoordiger (in de zin van het oude art. 1209, derde lid Ger.W.).

In zoverre de vordering van Martine Dep. strekt tot overname van voormelde percelen landbouwgrond (te Menen en te Wervik), en dit met toepassing van de wet van 29 augustus 1988 op de erfregeling inzake landbouwbedrijven met het oog op het bevorderen van de continuïteit, wordt zij afgewezen.

...

III. Hoger beroep

1. Bij verzoekschrift neergelegd ter griffie van het hof op 10 februari 2012 stelt Martine Dep. tijdig en regelmatig hoger beroep in tegen het voormelde vonnis van 16 december 2011.

Met haar beperkt hoger beroep herneemt Martine Dep. haar vordering tot overname van voormelde percelen landbouwgrond (te Menen en te Wervik), en dit met toepassing van de wet van 29 augustus 1988 op de erfregeling inzake landbouwbedrijven met het oog op het bevorderen van de continuïteit.

2. Guido, Rita en Geert Dep. nemen conclusie tot afwijzing van het hoger beroep en zodoende tot bevestiging van het beroepen vonnis.

...

IV. Beoordeling

1. Krachtens artikel 1 van voormelde wet van 29 augustus 1988 “heeft ieder van de erfgenamen in de rechte nederdalende lijn, wanneer een nalatenschap voor het geheel of voor een deel een landbouwbedrijf bevat, het recht van overname naar schatting van de roerende en onroerende goederen die behoren tot het landbouwbedrijf”. Voor de toepassing van deze wet moet onder “landbouwbedrijf” worden verstaan “het geheel van de roerende en onroerende goederen bestemd voor iedere activiteit, grondgebonden of niet, die betrekking heeft op de akkerbouw, de veeteelt, de pluimveeteelt, de groenteteelt, de fruitteelt, de viskwekerij, de bijenkweek, de druiventeelt, de bloementeelt, de sierplantenteelt, de teelt van zaad- en pootgoed, de boomkwekerijen evenals de productie van kerstbomen”. Derhalve vallen alleen bedrijven met een productieactiviteit onder toepassing van de wet.

De vraag rijst waarop de zinsnede “voor het geheel of voor een deel” slaat. Slaat deze zinsnede meer precies op de nalatenschap dan wel op het landbouwbedrijf?

Met de eerste rechter is ook het hof van oordeel dat het gaat om de nalatenschap: het is immers “voor het geheel of voor een deel” en niet “het geheel of een deel van”. Het hof is voorts van oordeel dat bijgevolg deze wet in casu niet van toepassing is, omdat het ouderlijke vermogen Dep.-Des. geen (integraal) landbouwbedrijf (meer) bevat (R. Gotzen, “Het nieuwe landbouwerfrecht”, RW 1988-89, p. 1353, nr. 2). Het gegeven dat dit vermogen landbouwgronden bevat, is onvoldoende (W. Pintens e.a., Familiaal vermogensrecht, Antwerpen, Intersentia, 2010, p. 1156-1157, nr. 2292; W. Pintens e.a., Patrimonium 2008, Antwerpen, Intersentia, 2008, p. 138, nr. 193; M. Puelinckx-Coene e.a., “Overzicht van rechtspraak (1996-2004). Erfenissen”, TPR 2005, p. 732, nr. 425; C. Sluyts en N. Vandebeek, “Het onroerend goed en de nalatenschap” in Onroerend goed in de praktijk, 2013, XIV.E, nr. 14.1, 252-253; zie ook: Cass. 6 februari 2004, Arr.Cass. 2004, 201). Dat art. 9 van voormelde wet van 29 augustus 1988 de mogelijkheid bevat om een deel van het landbouwbedrijf over te nemen, doet geen afbreuk aan het vereiste van art. 1 dat de nalatenschap een (integraal) landbouwbedrijf moet bevatten (ook al exploiteerde de erflater dat bedrijf de facto niet meer zelf).

Zoals aangegeven, worden de landbouwgronden die zich in het ouderlijke vermogen Dep.-Des. bevinden, gepacht door Martine Dep. en haar echtgenoot (Lieven Dew.), die een landbouwbedrijf uitbaten te Wervik/Geluwe (aan de Schendekouterstraat). Enkel de bedoelde gronden te Wervik/Geluwe maken evenwel deel uit van het landbouwbedrijf te Wervik/Geluwe (aan de Magerheidstraat) dat destijds door het echtpaar/ouderpaar Dep.-Des. is uitgebaat. De bedoelde grond te Menen blijkt daarentegen geen deel uit te maken van het vroegere landbouwbedrijf van het ouderpaar Dep.-Des. Voorts hebben Martine Dep. en haar echtgenoot (wat betreft het vroegere landbouwbedrijf van het ouderpaar Dep.-Des.) de lopende pacht (m.b.t. een aantal aan het ocmw te Menen toebehorende gronden/gebouwen) overgenomen met de bedoeling (ook) dit bedrijf te exploiteren. De exploitatie van Martine Dep. en haar echtgenoot (Lieven Dew.) kent zodoende twee eenheden. Ingevolge hun pachtrechten (m.b.t. het vroegere landbouwbedrijf van het ouderpaar Dep.-Des.) genieten zij afdoende bescherming.

Het ouderlijke vermogen Dep.-Des. bevat geen (integraal) landbouwbedrijf (meer), terwijl het gegeven dat dit vermogen landbouwgronden bevat onvoldoende is met het oog op de toepassing van voormelde wet van 29 augustus 1988. Daar komt bij dat de bedoelde grond te Menen blijkbaar nooit deel heeft uitgemaakt van het vroegere landbouwbedrijf van het ouderpaar Dep.-Des.

Het gegeven dat vader Dep (in 1990) is overleden vóór de overname (in 1992) door Martine Dep. en haar echtgenoot (Lieven Dew.) van de lopende pacht met betrekking tot het landbouwbedrijf te Wervik/Geluwe (aan de Magerheidstraat), helpt niet. Het ouderlijke vermogen Dep.-Des. bevat hic et nunc geen landbouwbedrijf dat alsnog voorwerp van overname zou kunnen uitmaken.

2. Het hoger beroep kan niet slagen.

...

Gerelateerd
Modellen: 
Aangemaakt op: vr, 30/10/2015 - 17:43
Laatst aangepast op: vr, 30/10/2015 - 17:43

Hebt u nog een vraag?

Hebt u nog een vraag in dit verband, klik dan hier om uw vraag aan ons te stellen, of meteen een afspraak te maken voor een consultatie.

Aanvulling

Heeft u een suggestie, aanvulling of voorstel tot correctie met betrekking tot deze pagina? Gebruik dit adres om het te melden.