-A +A

Distributienetbeheerder van een elektriciteitsnet is bewaarder in de zin van art. 1384, eerste lid BW.

Printervriendelijke versiePrintervriendelijke versieVerstuur naar een vriendVerstuur naar een vriend
Instantie: Rechtbank van Eerste Aanleg Burgerlijke rechtbank
Plaats van uitspraak: Turnhout
Datum van de uitspraak: 
maa, 09/02/2015

Een bepaling in het reglement het reglement van een distributienetbeheerder van een elektriciteitsnet waarin wordt gesteld dat de aansprakelijkheid van de netbeheerder op grond van art. 1384, eerste lid BW wordt uitgesloten is onwettig en dient met toepassing van art. 159 Gw. buiten toepassing te worden gelaten

De distributienetbeheerder van een elektriciteitsnet dient te worden beschouwd als bewaarder van dit net in de zin van art. 1384, eerste lid BW.

Wanneer het elektriciteitsdistributienet ingevolge een defect geen stroom meer levert, wijkt dit af van de normale gesteldheid van een elektriciteitsdistributienet en vertoont dit net een gebrek in de zin van art. 1384, eerste lid BW.

Een forfaitaire beperking van de schadevergoeding verschuldigd door de distributienetbeheerder van een elektriciteitsnet in geval van een stroomonderbreking is geldig en verantwoord in het belang van de openbare dienst.

Publicatie
tijdschrift: 
Rechtskundig Weekblad
Uitgever: 
intersentia
Jaargang: 
2017-2018
Pagina: 
392
In bibliotheek?: 
Dit item is beschikbaar in de bibliotheek van advocatenkantoor Elfri De Neve

NV M.P. t/ CVBA E. en I.

I. Feiten

Verweerster is de exploitant en de vrijwillig tussenkomende partij is de eigenaar van het distributienet van elektriciteit waarop eiseres is aangesloten.

Op 13 februari 2012 deed zich een panne voor op het net aan de zetel van eiseres. Eiseres meldde dit aan verweerster om 8 u 32. Deze verwittigde haar technische dienst om 8 u 42, die ter plaatse was om 8 u 55. De panne was hersteld om 12 u 50.

Volgens eiseres waren van de driefasige stroomaansluiting twee fasen aan elkaar gesmolten. De interventiefiche van verweerster vermeldt dat volgens eiseres één fase was uitgevallen, maar maakt geen melding van het aaneensmelten van twee fasen.

Namens eiseres stelde verzekeraar NV A.I. (dienst rechtsbijstand) verweerster in gebreke tot vergoeding van de schade, begroot op 2.261,60 euro. De beweerde schade bestaat in verlies ingevolge het stilvallen van de machines; er werd geen schade toegebracht aan de installaties van eiseres.

Verweerster betwistte haar aansprakelijkheid in brieven van 29 februari 2012 en 9 mei 2012.

Daarop volgden de dagvaarding en de vrijwillige tussenkomst.

De vrijwillig tussenkomende partij verwijst in haar argumentatie naar onder meer haar reglement van 6 november 2006 «betreffende de aansluitingen op het distributienet laagspanning U

n

1 kV voor afname en injectie van elektrische energie», dat in art. 8.2, «aansprakelijkheid inzake aansluiting op LS» bepaalt (DNB staat voor distributienetbeheerder, de vrijwillig tussenkomende partij; DNG staat voor distributienetgebruiker, eiseres):
«8.2.2 Schade aan zaken gebruikt voor andere dan privé-doeleinden

«Met inachtneming van de hierna genoemde regels, is de DNB aansprakelijk voor de door de DNG geleden schade aan zaken gebruikt voor andere dan privédoeleinden wanneer is aangetoond dat deze schade het rechtstreekse gevolg is van een aan de DNB toerekenbare fout.

«Bijgevolg is de DNB niet aansprakelijk voor schade als gevolg van een gebrek in de zaak tenzij wordt aangetoond dat het gebrek te wijten is aan een fout van de DNB.

«Met betrekking tot het verzegelde gedeelte van de aansluiting dat zich bevindt in het betrokken vastgoed van de DNG, draagt de DNB evenwel de bewijslast om aan te tonen dat het gebrek, het defect of de storing buiten zijn fout of nalatigheid werd veroorzaakt.

«Met betrekking tot schade als gevolg van een gebrek, defect of storing aan de nulgeleider, draagt de DNB eveneens de bewijslast om aan te tonen dat dit gebrek, defect of storing buiten zijn fout of nalatigheid werd veroorzaakt.

«Voor de rechtstreekse materiële schade aan zaken gebruikt voor andere dan privédoeleinden, wordt de vergoeding van de schade als volgt voorzien:

a) In geval van bedrog, opzet, zware fout of nalatigheid, stelt de DNB de DNG volledig (niet-forfaitair) schadeloos;

b) In geval van gewone fout of nalatigheid is de aansprakelijkheid van de DNB beperkt tot het forfaitaire bedrag zoals nader bepaald in Bijlage 1, onder aftrek van een vrijstelling van 250 euro per benadeelde DNG.

«Voor alle andere door de DNG aangetoonde schade in het kader van activiteiten andere dan privé (onrechtstreekse schade of immateriële schade) en behoudens in geval van bedrog of opzet, gaat de DNB uitsluitend over tot betaling van een schadevergoeding wanneer zich een stroomonderbreking voordoet die meer dan vier uren bedraagt en die het rechtstreekse gevolg is van een aan de DNB toerekenbare fout. In voorkomend geval is het bedrag van de schadevergoeding in ieder geval beperkt tot het forfaitaire bedrag van 100 euro per benadeelde DNG».

...

II. Vorderingen

Met de inleidende dagvaarding vroeg eiseres de veroordeling van verweerster, bij vonnis uitvoerbaar bij voorraad, niettegenstaande ieder rechtsmiddel, zonder borgstelling en met uitsluiting van het vermogen tot kantonnement, tot betaling van 2.261,60 euro, te vermeerderen met de vergoedende interesten vanaf 13 februari 2012 en de gerechtelijke interesten.

In conclusies stelt zij dezelfde vordering tegen verweerster en de vrijwillig tussenkomende partij, in solidum, minstens de ene bij gebreke aan de andere.

Verweerster en de vrijwillig tussenkomende partij vragen:

– de vordering ontvankelijk maar ongegrond te verklaren;

– minstens verweerster buiten zake te stellen;

– subsidiair de vordering van eiseres ontvankelijk maar slechts gedeeltelijk gegrond te verklaren.

III. In rechte

A. Rechtsverhouding tussen partijen

1. Partijen zijn het er terecht over eens dat de verhouding tussen eiseres en de vrijwillig tussenkomende partij van reglementaire aard is.

Uit deze reglementaire rechtsverhouding volgt dat de vrijwillig tussenkomende partij eenzijdig kan overgaan tot wijziging van haar reglementen (uiteraard binnen de grenzen van de regelgeving en hogere normen) (F. Vandendriessche e.a., «De aard van de rechtsverhoudingen in nutssectoren: reglementair of contractueel?» in XXXVIIste Postuniversitaire Cyclus Willy Delva 2010-2011. Economisch recht: ondernemingen, concurrenten en consumenten, Mechelen, Kluwer, 2011, 229).

Hieruit volgt dat de vrijwillig tussenkomende partij tegenover eiseres in voorkomend geval buitencontractueel aansprakelijk kan worden gesteld (F. Vandendriessche, o.c., 231).

Verweerster licht toe dat zij in naam en voor rekening van de vrijwillig tussenkomende partij heeft ingestaan voor de exploitatie van het net en dat zij in dezen niet is opgetreden als leverancier.

Bij gebrek aan contractuele band zou ook verweerster in voorkomend geval buitencontractueel aansprakelijk gesteld kunnen worden.

2. Eiseres voert aan dat het reglement geen toepassing kan vinden omdat zij reeds klant was vóór het werd uitgevaardigd.

De reglementaire relatie tussen partijen impliceert evenwel de mogelijkheid van de vrijwillig tussenkomende partij om eenzijdig tot wijziging over te gaan. Bijgevolg geldt het reglement ten opzichte van eiseres.

B. Aansprakelijkheid

1. Eiseres acht verweerster en de vrijwillig tussenkomende partij aansprakelijk op grond van art. 1382 en art. 1384, eerste lid BW.

Verweerster en de vrijwillig tussenkomende partij betwisten het bestaan van enige fout. Zij zijn het erover eens dat de vrijwillig tussenkomende partij bewaarder is van het elektriciteitsnet in de zin van art. 1384, eerste lid BW, en niet verweerster.

Voorts verwijst de vrijwillig tussenkomende partij naar de aansprakelijkheidsbeperkingen in haar reglement. Eiseres acht deze onwettig.

2. Wat de fout betreft, vermeldt eiseres «onzorgvuldig handelen door een gebrekkige installatie en/of gebrek aan onderhoud ervan».

Het loutere feit dat zich een panne voordeed, bewijst evenwel geen gebrek aan onderhoud. Verweerster en de vrijwillig tussenkomende partij dienen een enorme installatie te beheren en te onderhouden. Het beperkte aantal pannes dat zich voordoet, spreekt tegen dat dit slecht zou gebeuren.

3. Wat het ingeroepen gebrek betreft, dient de vrijwillig tussenkomende partij te worden gevolgd dat zij ten opzichte van eiseres te beschouwen is als bewaarder in de zin van art. 1384, eerste lid BW, en niet verweerster. Het is immers de vrijwillig tussenkomende partij die distributienetbeheerder is en niet verweerster.

De vrijwillig tussenkomende partij acht art. 1384, eerste lid BW niet van toepassing, omdat er geen sprake was van een gebrek in de geleverde elektriciteit, maar van een niet-levering van elektriciteit. Eiseres baseert haar vordering evenwel niet op een gebrek in de geleverde elektriciteit, maar op een gebrek in het distributienet.

4. De vrijwillig tussenkomende partij verwijst naar de geciteerde exoneratie in art. 8.2.2, tweede lid van haar reglement. Deze clausule houdt een afwijking in op art. 1384, eerste lid BW: in het gemene aansprakelijkheidsrecht vereist de aansprakelijkheid van de bewaarder van een gebrekkige zaak geen fout van de bewaarder. De clausule komt in werkelijkheid neer op volledige uitsluiting van de gemeenrechtelijke aansprakelijkheid als bewaarder van een gebrekkige zaak, want de vrijwillig tussenkomende partij zou daarvoor slechts aansprakelijk zijn in geval van een aan haar toerekenbare fout, wat meteen aansprakelijkheid op grond van art. 1382 BW zou impliceren.

Eiseres vraagt met toepassing van art. 159 Gw. terecht om deze bepaling niet toe te passen. Art. 159 Gw. is van toepassing op dergelijke reglementen, ook wanneer zij afwijken van bepalingen van aanvullend recht (Cass. 8 maart 2012, RW 2013-14, 1660, noot I. Claeys en S. Rynwalt). Voor de reglementaire uitsluiting van de aansprakelijkheid op grond van art. 1384, eerste lid BW kan geen rechtsgrond worden gevonden; de vrijwillig tussenkomende partij geeft er overigens ook geen aan.

Het belang van de goede werking van de openbare dienst die de elektriciteitsdistributie is, vereist ook geen uitsluiting van aansprakelijkheid op grond van art. 1384, eerste lid BW.

Art. 8.2.2, zesde lid van het reglement van de vrijwillig tussenkomende partij heeft hetzelfde gevolg als het tweede lid in zoverre het bepaalt dat alleen schadevergoeding wordt uitbetaald voor een stroomonderbreking die het rechtstreeks gevolg is van een aan de vrijwillig tussenkomende partij toerekenbare fout. Deze clausule kan evenmin toepassing vinden in zoverre de aansprakelijkheid op grond van art. 1384, eerste lid BW wordt uitgesloten.

5. Een gebrek in de zin van art. 1384, eerste lid BW was effectief aanwezig. De vrijwillig tussenkomende partij maakt zelf melding van een ondergronds defect met onbekende oorzaak. Een elektriciteitsdistributienet dat ingevolge een defect geen stroom meer levert, wijkt af van de normale gesteldheid van een dergelijk net en vertoont dus een gebrek.

Als bewaarder is de vrijwillig tussenkomende partij aansprakelijk, ongeacht of zij het gebrek al dan niet kende of kon kennen en ongeacht of zij schuld heeft aan het gebrek. Zij zou zich slechts van haar aansprakelijkheid kunnen bevrijden indien zij zou aantonen dat niet het gebrek, maar de (beweerde) schade van eiseres het gevolg is van een vreemde oorzaak (fout van eiseres, fout van een derde).

6. De vrijwillig tussenkomende partij verwijt eiseres een fout, bestaande in een overtreding van art. 127 AREI: de driefasig aangesloten toestellen van eiseres hadden moeten voorzien zijn op het wegvallen van één fase.

Deze bepaling vindt evenwel geen toepassing: art. 127, tweede lid AREI verplicht gepaste maatregelen te nemen «indien de onderbreking van één enkele fase gevaar kan opleveren, bijvoorbeeld in geval van driefasige motoren». Het loutere stilvallen van de machines van eiseres bij gebrek aan stroom leverde geen gevaar in de zin van die bepaling (zoals bv. wel in geval van noodzakelijke verluchting of veiligheidssystemen).

Daarnaast verwijt de vrijwillig tussenkomende partij eiseres dat zij niet zelf het nodige deed om de continuïteit van de stroomvoorziening te garanderen, bijvoorbeeld door plaatsing van batterijen of een afzonderlijke noodvoeding.

Wegens het beperkte aantal onderbrekingen ingevolge gebreken aan het distributienet zou dit echter een buitensporige kost zijn met zich meebrengen en kan de afwezigheid van een dergelijke installatie dan ook niet als een fout van de elektriciteitsgebruiker beschouwd worden.

Het besluit is dus dat uitsluitend de vrijwillig tussenkomende partij aansprakelijk is voor de schade van eiseres.

C. Schade van eiseres – Beperking van schadevergoeding

1. Wat de vergoeding betreft, meent de vrijwillig tussenkomende partij op basis van art. 8.2.2, zesde lid van haar reglement dat deze beperkt is tot 100 euro.

Anders dan voor de uitsluiting van een aansprakelijkheidsgrond op zich, is een forfaitaire beperking van de verschuldigde vergoeding wel verantwoord in het belang van de openbare dienst. Een elektriciteitspanne kan immers vele benadeelden hebben en aanleiding geven tot grote schade met vele discussies over begroting. Een forfaitaire regeling draagt bij tot enerzijds rechtszekerheid en snelle regeling en anderzijds beperking van de risico’s voor de distributienetbeheerder tot een redelijk niveau. Dit geldt des te meer zoals in voorliggende zaak, waar de schade is beperkt tot stilligschade en geen vordering wordt ingesteld voor schade aan personen of goederen.

Sinds 1 januari 2015 geldt ook een decretaal geregelde (forfaitaire) vergoeding van schade bij niet-geplande stroomonderbrekingen (art. 4.1.11/5, § 1 Energiedecreet). Deze bepaling is niet van toepassing op voorliggende zaak, maar geeft wel aan dat ook de decreetgever heeft geoordeeld dat een forfaitaire en beperkte schadevergoeding verantwoord is.

2. Het is wel evident dat eiseres schade heeft geleden doordat haar vestiging gedurende enkele uren stillag. Het kan worden aangenomen dat de schade 100 euro in hoofdsom bereikte, zodat de vordering voor dat bedrag gegrond is, te vermeerderen met vergoedende interesten vanaf 13 februari 2012.

 

Gerelateerd
Aangemaakt op: wo, 01/11/2017 - 16:46
Laatst aangepast op: wo, 01/11/2017 - 16:46

Hebt u nog een vraag?

Hebt u nog een vraag in dit verband, klik dan hier om uw vraag aan ons te stellen, of meteen een afspraak te maken voor een consultatie.

Aanvulling

Heeft u een suggestie, aanvulling of voorstel tot correctie met betrekking tot deze pagina? Gebruik dit adres om het te melden.