-A +A

Verzekeringsfraude

Printervriendelijke versiePrintervriendelijke versieVerstuur naar een vriendVerstuur naar een vriend
Publicatie
Auteur: 
Wuyts Dailly
Uitgever: 
Intersentie
Jaargang: 
2014
ISBN nummer: 
9789400004641
Samenvatting

Bespreking door de uitgever

Verzekeringsfraude is een ernstig maatschappelijk probleem met een grote impact: de kost van fraude is immens en ondermijnt zowel vanuit moreel-juridisch als vanuit economisch-actuarieel oogpunt het correct functioneren van de verzekeringen als pijler van de moderne risicomaatschappij.

Dit boek onderzoekt voor het eerst de verschillende verschijningsvormen van verzekeringsfraude. Hiertoe worden in het eerste deel de rechtseconomische, -sociologische en -psychologische aspecten van verzekeringsfraude belicht.

De nadruk van het boek ligt evenwel op de juridische aspecten van verzekeringsfraude.

Zo wordt aan de hand van een algemene burgerrechtelijke fraudetheorie zowel een verzekeringsrechtelijke als strafrechtelijke analyse gemaakt van precontractuele en contractuele verzekeringsfraude.

De rode draad doorheen dit werk wordt gevormd door de nood aan een doorgedreven burgerrechtelijke neutralisatie van verzekeringsfraude.

Op chronologische wijze wordt onderzocht wat de exacte draagwijdte is van de verschillende verplichtingen die de Wet Landverzekeringsovereenkomst oplegt aan de verschillende verzekeringsactoren. Centraal staat de vraag welke rechtsgevolgen het recht verbindt aan verschillende vormen van verzekeringsfraude, of deze gevolgen adequaat zijn om de beoogde neutralisatie te realiseren en of daar naar buitenlands voorbeeld verbeteringen aan kunnen worden aangebracht.

Zo komen onder meer de bedrieglijke risico-opgave, het verzekeren van een onbestaand risico, de frauduleuze oververzekering door overwaardering en samenloop, de bedrieglijke verzwijging van een risicoverzwaring en de frauduleuze schadeaangifte aan bod.

Ook de functie van het strafrecht wordt in deze analyse uitgebreid besproken. Systematisch wordt nagegaan welke strafkwalificaties het best kunnen worden aangewend om welke vormen van verzekeringsfraude te vervolgen. Deze analyse mondt vervolgens uit in een aantal aanbevelingen die de slagkracht van de Wet Landverzekeringsovereenkomst aanzienlijk verhogen.

Dit boek is niet enkel bestemd voor juristen en advocaten, maar voor alle actoren in de verzekeringssector, zoals (bank)verzekeraars, makelaars en verzekeringsagenten. Ook verzekeringnemers en verzekerden vinden in dit boek een nauwkeurige omschrijving van een aantal belangrijke verplichtingen die op hen rusten.

Daily Wuyts was tussen 2007 en 2013 assistent aansprakelijkheids- en verzekeringsrecht aan de Universiteit Antwerpen, waar hij in 2013 promoveerde tot doctor in de rechten. De auteur is nu postdoctoraal onderzoeker aan de Universiteit Antwerpen.

Inhoudstafel tekst: 

 

INHOUD

Woord vooraf v

Dankwoord vii

Inleiding .

A Situering en maatschappelijke relevantie van het onderwerp .

B.Doel en opzet van het onderzoek .4

C.Onderzoeksmethode.6

D.Afbakening.9

E.Structuur.11

DEELI

VERZEKERINGSFRAUDE IN MAATSCHAPPELIJK PERSPECTIEF

Hoofdstuk 1.Verzekeringsfraude in historisch perspectief 17

Afdeling 1.Verzekeringsfraude: een fenomeen van alle tijden 17

§ 1.Verzekeren in de oudheid en de middeleeuwen? 17

§ 2.De groei van/naar het moderne verzekeringsrecht.19

§ 3.De initiële bestrijding van verzekeringsfraude in het licht van de goede trouw .24

Afdeling 2.Verzekeringsfraude sinds de nieuwste tijd 27

§ 1.De ontwikkeling(en) van het verzekeringsrecht sinds de nieuwste tijd 27

§ 2.De tanende maar immer aanwezige invloed van verzekeringsfraude op de regelgeving sinds het Ancien Regime 33

A.Van een tanende invloed op burgerrechtelijk vlak .35

B.naar een strafrechtelijke heropleving 38

Hoofdstuk Il.Verzekeringsfraude in socio-economisch perspectief.43

Afdeling 1.De verzekering als pijler van de risicomaatschappij 43

§ 1.Het numerieke belang 44

§ 2.Het intrinsieke belang 45

§ 3.Het verstorende effect van fraude op de primaire verzekeringsfunctie 49

Afdeling 2.Verzekeringsfraude als economische hypotheek 53

§ 1.Economische begripsafbakening .53

A.Een moeilijk maar essentieel onderscheid: fraude en moral hazard 54

B.Fraude in economisch perspectief.56

§ 2.Omvang en kost van verzekeringsfraude 58

A.Kwantificeringsproblematiek .59

B.Een voorzichtige raming .60

C.De reactie van de verzekeringssector .62

1 ° Ondernemingsniveau 63

2° Maatregelen op sectorniveau 65

3° Informatie-uitwisseling via Datassur 68

4° Overheidsmaatregelen 80

D.Economische obstakels in de bestrijding van fraude 80

Hoofdstuk III.Verzekeringsfraude in psychologisch perspectief.87

Afdeling 1.De analyse en predictie van menselijk gedrag 88

Afdeling 2.De fraudekeuze 92

§ 1.Een lage opportuniteitskost.93

§ 2.Lage (gepercipieerde) pak- en bestraffingskans 94

§ 3.De (on)bestaande (sociale) norm? 96

§ 4.Morele neutralisatie 99

§ 5.Naar een fraudeprofiel? 108

DEEL II

EEN JURIDISCHE BENADERING VAN HET BEGRIP VERZEKERINGS¬FRAUDE

Hoofdstuk I.Fraude als juridisch concept 117

Afdeling 1.Fraude in het burgerlijk recht .119

§ 1.Het algemene rechtsbeginsel fraus omnia corrumpit 120

§ 2.Betekenis van het begrip fraus .124

§ 3.De rechtsgevolgen van burgerrechtelijke fraude: omnia corrumpit .129

§ 4.Een soortgelijke invulling in de onderzochte landen.131

Afdeling 2.Fraude in het verzekeringsrecht .133

§ 1.Verzekeringsfraude in de doctrine en de definitie van de voormalige Beroepsraad .136

A.Vage kerncriteria: een intentioneel en materieel element.138

B.Een grensoverschrijdende definitie 140

C.Het intentionele aspect: het behalen van een voordeel (voor zichzelf)? .141

§ 2.Definities van verzekeringsfraude in andere rechtsstelsels 146

A.Vergelijkingsopportuniteiten 146

B.Verzekeringsfraude in de Nederlandse doctrine.148

C.Grote gelijkenissen en kleinere verschilpunten.150

§ 3.Het bestaan van fraus in een verzekeringsrechtelijke relatie: een noodzakelijke maar onvoldoende voorwaarde voor verzekeringsfraude 151

A.Artikel 8 WLVO als fraudetoepassing 152

B.De sanctie in het licht van de strafrechtparallel 159

C.De getroffen relatie is bepalend .162

§ 4.Een burgerrechtelijke definitie van verzekeringsfraude.164

A.Een ruime en flexibele definitie .164

B.Een abstracte toets aan de WLVO 168

C.De burgerrechtelijke sanctie(s) op verzekeringsfraude.176

1 ° Doorwerking van fraus omnia corrumpit? .176

2° Basisdoelstelling 179

3° De invloed van het uberrimae .fideï-karakter van de verzekeringsovereenkomst op het fraudegevolg .184

Hoofdstuk Il.Verzekeringsfraude in het strafrecht 189

Afdeling 1.Geen bijzondere aandacht voor verzekeringsfraude in het Belgische en Franse strafrecht.192

§ 1.Oplichting .193

§ 2.Valsheid in geschriften, gebruik van valse stukken 201

§ 3.Overige strafrechtelijke instrumenten 213

§ 4.De invloed van de strafmaat 218

Afdeling 2.Fragmentaire aandacht voor verzekeringsfraude in het Nederlandse strafrecht 220

§ 1.In de marge: brandstichting en verduistering .222

§ 2.De kern: oplichting en valsheid in geschrift 225

§ 3.De bijzondere strafrechtelijke aandacht voor verzekeringsfraude 232

Afdeling 3.De bijzondere aandacht voor fraude in het common law- strafrecht.239

§ 1.Van een verzameling gedetailleerde oneerlijkheiddelicten met een ruim toepassingsgebied .240

§ 2 naar een (te) ruim fraudedelict onder de Fraud Act 246

§ 3.Insurance fraud als autonoom delict in het Amerikaanse strafrecht .253

Afdeling 4.Heeft het Belgische strafrecht nood aan een bijzonder/

algemeen fraudedelict? .259

DEEL III

PRECONTRACTUELE VERZEKERINGSFRAUDE

Hoofdstuk I.Precontractuele informatieplichten.267

Afdeling 1.Het wilsgebrek bedrog en de precontractuele aansprakelijkheid .270

§ 1.Dwaling en bedrog 271

§ 2.De precontractuele aansprakelijkheid 278

Afdeling 2.De verhouding tussen de bijzondere informatieplicht uit de WLVO en het gemene verbintenissenrecht 280

§ 1.Lex specialis t.o.v.de wilsgebreken 281

§ 2.Schadevergoeding wegens opzettelijke precontractuele informatiefouten 283

Hoofdstuk II.Draagwijdte van de precontractuele informatieplicht in de WLVO 291

Afdeling 1.De spontane mededelingsplicht .292

§ 1.Het initiatief.292

A.Alternatieve systemen 294

B.Invloed op het precontractuele fraudeconcept .298

§ 2.Duur van de mededelingsplicht 302

§ 3.Inhoudelijke draagwijdte 305

A.Toerekenbaarheid van kennis 306

B.Redelijkerwijs relevante informatie 307

C.Kennis van de verzekeraar 311

D.Genetische informatie 318

E.Moraliteitsfactoren.321

F.Onbetwistbaarheidsbedingen 327

§ 4.De vragenlijst.329

A.Invloed op de spontane mededelingsplicht 329

B.Onbeantwoorde vragen.337

C.Foutieve, onvolledige en tegenstrijdige antwoorden 340

Afdeling 2.Frauduleuze schending van de spontane mededelingsplicht.347

§ 1.Bewijslast 348

A.Wat? 348

B.Wie? 353

C.Hoe? 353

§ 2.Burgerrechtelijke gevolgen 363

A.Principes.363

1 ° Nietigheid 363

2° Procedurele aspecten 368

B.Combinatiepolissen 374

C.Tussenpersonen 383

D.Fraude door derden .391

Hoofdstuk 111.De verzekering van een gerealiseerd risico 399

Hoofdstuk IV.Frauduleuze oververzekering 407

Afdeling 1.Het indemnitair beginsel 416

§ 1.Draagwijdte 416

§ 2.Toepassingsgebied 419

Afdeling 2.Oververzekering 423

§ 1.Oververzekering door overwaardering.424

§ 2.Oververzekering door samenloop 430

Afdeling 3.Frauduleuze oververzekering 436

§ 1.Kwade trouw 436

§ 2.Burgerrechtelijke gevolgen 441

Hoofdstuk V.Strafrechtelijke kwalificatie(s) van precontractuele verzekeringsfraude .449

Afdeling 1.Oplichting.449

Afdeling 2.Valsheid in geschriften, gebruik van valse stukken 457

Afdeling 3.Voordeelsontneming 462

DEEL IV

CONTRACTUELE VERZEKERINGSFRAUDE

Hoofdstuk 1.Risicoverzwaring 477

Afdeling 1.Spontane mededelingsplicht bij risicoverzwaring 480

§ 1.Het toepassingsgebied 481

§ 2.Inhoudelijke draagwijdte 485

Afdeling 2.Frauduleuze schending van artikel 26 WLVO 491

§ 1.Bewijslast 491

§ 2.Burgerrechtelijke gevolgen 492

§ 3.Strafrechtelijke gevolgen 497

Hoofdstuk Il.Frauduleuze schadeaangifte .501

Afdeling 1.Draagwijdte van de aangifteplicht 502

Afdeling 2.Frauduleuze schending van de aangifteplicht 507

§ 1.Bewijs van aangiftefraude 507

§ 2.Burgerrechtelijke gevolgen 513

A.Dekkingsweigering 513

1° Principe 514

2° Toepassingsvoorwaarden 522

B.Opzeggingsmogelijkheden .526

C.Fraude door een andere belanghebbende 538

§ 3.Strafrechtelijke gevolgen 543

A.Oplichting 543

B.Valsheid in geschriften en gebruik van valse stukken .553

Afdeling 3.Wettelijke uitsluitingen op grond van gevaar voor collusie 558

§ 1.Artikel 4, § 1 WAM-wet 560

§ 2.Het Gemeenschappelijk Motorwaarborgfonds 563

§ 3.Artikel 6, 2° en 6, 3° KB 12 januari 1984 BA- privéleven 568

§ 4.Evaluatie 570

Algemeen besluit.573

A.Probleemstelling en terugkoppeling naar de centrale onderzoeksvraag .573

B.Verzekeringsfraude als maatschappelijk probleem 574

C.De juridische draagwijdte van het begrip verzekeringsfraude.576

D.Precontractuele verzekeringsfraude .582

E.Contractuele verzekeringsfraude 593

Bibliografie 601

Trefwoordenregister 635
 

Gerelateerd
Aangemaakt op: ma, 25/08/2014 - 17:03
Laatst aangepast op: ma, 25/08/2014 - 17:13

Hebt u nog een vraag?

Hebt u nog een vraag in dit verband, klik dan hier om uw vraag aan ons te stellen, of meteen een afspraak te maken voor een consultatie.

Aanvulling

Heeft u een suggestie, aanvulling of voorstel tot correctie met betrekking tot deze pagina? Gebruik dit adres om het te melden.