-A +A

Soortenbeschermingsrecht

Printervriendelijke versiePrintervriendelijke versieVerstuur naar een vriendVerstuur naar een vriend
Publicatie
Auteur: 
Schoutens Hendrik
Auteur: 
De Smedt Peter
Tijdschrift: 
NJW
Uitgever: 
Kluwer
Jaargang: 
2014/295
Pagina: 
50
Samenvatting

De raad van state oordeelde reeds dat bij de riuimtelijke ordening, ruimtelijke ontwikkeling en ruimtelijke projecten rekening dient gehouden niet alleen met de natuur, maar ook bij de bescherming van (bedreigde) dieren en planten. De auteurs gaan verder op het thema in op zoek naar de vraag welke rechten er kunnen afgedwongen worden tot behoud van bepaalde soorten in de natuur.

Invalshoek is een uitspraak van de Raad van State, met name een het mierenarrest van 18 februari 2013, waardoor een nest rode bosmieren de aanleg van een sportpark in Retie tegenhielden (RvS 18 februari 2013, nr. 222.543, Hermans en Weygers. met bespreking door P. DE SMEDT, "Rode bosmier blokkeert uitbreiding van recreatiezone",Juristenkrant 27 februari 2013, 7.

zie ook Raad van State 21 januari 2014 in de zaak A. 205.993/X-15.166.
zie ook Raad van State 7 februari 2017 in de zaak A. 215.570/X-16.208.
zie ook Raad van State 19 april 1999 in de zaak A. 80.091/IX-1645.
 

Inhoudstafel tekst: 

 Inleiding 1-3
I. Back to basics 4
A. De groeipijnen van het soortenbeschermingsrecht... 5-13
B. De intrinsieke waarde van de natuur 14-19
ll. Op zoek naar flexibiliteit binnen de beschermingsvoorschriften: hoe strikt is strikt? 20
A. Een soortentoets voor ruimtelijke uitvoeringsplannen? 21-30
B. Een uitweg via mitigatie? 31-45
111. Flexibiliteit buiten de beschermingsvoorschriften: de afwijking als ultieme reddingsboei? 46-48
A. De ontheffingspiste: alsnog een onmogelijke horde? .49-56
B. Naar een meer programmatorische aanpak? 57-59
Slotbeschouwingen 60-62

Arrest ook besproken door Peter De Smedt, Rode bosmier blokkeert uitbreiding van recreatiezone,  in De Juristenkrant, 264, 27 januari 2013, 7 (beschikbaar online via de universiteit Gent)

Bronvermeldingen

• H. SCHOUKENS, "Mierenneuken bij de Raad van State", TOO 2013, 79.
• Raad van State neemt het op voor de mieren", Knack 20 maart 2013. 5 "Mieren- en ander geneuk", Knack 15 mei 2013.
• "Rode bos mieren houden aanleg sportpark Retie tegen", Nieuwsblad 21 maart 2013
• RvS 5 april 2013, nr. 223.119, vzw Milieufront Omer Wattez. "Zwaluwen vertragen bouw brug", Nieuwsblad 19 juni 2010.
• Huiszwaluwkolonie te Oostduinkerke gered, woensdag 10 juli 2013, raadpleegbaar op;« http://www.vogelbescherming.be/site/index. php?option=com_content&view=article&id=705:huiszwaluwkolonie-teoostd ui n kerke-g ered&ca tid = 14:pers berichten& Item id= 1 05
• H. SCHOUKENS, "'Mr. President, the awful beast is back!". Een nadere analyse van de ruimtelijke weerslag van het Europese soorten beschermingsrecht' (noot onder RvS, nr. 172.856, 28 juni 2007), TMR 2008, 208-220
• Wie is er bang van de grote boze wolf? De terugkeer van de wolf, de bruine beer en de lynx juridisch gekaderd", TMR 2007, 483-495 (noot bij HvJ, 14 juni 2007, zaak nr. C-342/05);
• A. TROUWBORST, C.J. BASTMEIJER, "Lynxen en wolven: het natuurbeschermingsrecht en de terugkeer van grote roofdieren naar Nederland", M&R 2010, 272-283;
• H. SCHOUKENS, "De terugkeer van de wolf naar België: juridische spelregels voor een emotioneel geladen debat", TOO 2012, 19-30 en 140-150;
• C.J. BASTMEIJER, A. TROUWBORST, "'Welkom terug?'; De relevantie van het Europese gebieden beschermingsrecht voor de wolf en andere 'terugkomers", M&R 2013, p. 80-91
• International Convention for the Protection of Birds, Parijs, 18 oktober 1950, 9134 UNTS 187.
• G. VAN HOORICK, Internationaal en Europees Natuurbehoudsrecht, Antwerpen, lntersentia, 1997, 49
• Convention on Wetlands of International lmportance Especially as Waterfowl Habitat, Ramsar, 2 februari 1971, ILM 963.
• H. SCHOUKENS, K. DE ROO, P. DE SMEDT, Handboek natuurbehoudsrecht, KIuwer, Mechelen, 2011, 126-130.
• Convention on the Conservation of European Wildlife and Natural Habitats, Bern, 19 september 1979, UKTS (1982) 56.
• Convention on the Conservation of Migratory Species of Wild Anima Is, Bonn, 23 juni 1979, 19 ILM (1980), 11.
• Richtlijn nr. 2009/147/EG van het Europees Parlement en de Raad van 30 november 2009 inzake het behoud van de vogelstand, PB L 20, 26 januari 2010. AKA: 'Vogelrichtlijn.
• G. VAN HOORICK, "Natuurbehoudsrecht. Recente wetgeving en rechtspraak ingevolge de Europese Vogel- en Habitatrichtlijn", NjW2003, 1318-1322.
• HvJ 6 februari 1996, nr. C-149/94, Strafzaak t. Didier Vergy
• KB 9 september 1981 betreffende de bescherming van vogels in het Vlaamse Gewest, BS 1 oktober 1981.
• HvJ 8 juli 1987, nr. C-247/85, Commissie t. België, par. 28
• Richtlijn nr. 92/43 inzake de instandhouding van de natuurlijke habitats en de wilde flora en fauna, Pb.L. 206, 22juli 1992, 7, AKA: 'Habitatrichtlijn'
• HvJ 30 januari 2002, nr. C-103/00, Commissie t. Griekenland, pa ras. 31 tot en met 39.
• HvJ 10 januari 2006, nr. C-98/03, Commissie t. Duitsland, par. 55
• HvJ 16 maart 2006, nr. C-518/04, Commissie t. Griekenland, par. 61;
• HvJ 11 januari 2007, nr. C-183/05, Commissie t. Ierland, pa ras. 18 tot en met 33.
• HvJ 9 juni 2011, nr. C-383/09, Commissie t. Frankrijk, paras. 31-37.
• HvJ 15 maart 2012, nr. C-340/10, Commissie t. Cyprus, pa ras. 63-65
• EUROPEAN COMMISSION, Guidance document on the strict protection of anima/ species of Community Interest under the Habitats Directive 92/43/EEC, Brussel, 2007, 88p. (raadpleegbaar op: http://ec.europa.eu/environment/ nature/conservation/species/guidance/pdf/guidance_en.pdf). Hierna: 'Leidraad Soortenbescherming'.
•. EUROPEAN COMMISSION, Wind energy developments and Natura 2000, Guidance Document, 2010, 118 p. (raadpleegbaar op: http://ec.europa.eu/environment/nature/natura2000/management/ guidance_en.htm)
• KB 22 september 1980 houdende maatregelen, van toepassing in het Vlaamse Gewest, ter bescherming van bepaalde in het wild levende inheemse soorten.
• H. CREVITS en J. VERHEEKE, "Naar een hervorming van de soortenbeschermingsreglementering in het Vlaamse Gewest", in: 1. BOONE, 1. CLAEYS en L. LAVRYSEN (eds.), Liber Amicorum Hubert Boeken, Brugge, die Keu re, 2009, 298.
• H. SCHOUKENS, H. WOLDENDORP, "De impact van soortenbescherming op ruimtelijke ontwikkelingen anno 2013: open deur in Vlaanderen, Nederland op slot?", TOO 2013, 14-36.
• B.Vl.Reg. 15 mei 2009 met betrekking tot de soortenbescherming en het soortenbeheer, BS 13 augustus 2009. AKA 'Soortenbesluit'. En bijhorend t Verslag aan de Vlaamse regering gepubliceerd. AKA 'Verslag Soortenbesluit'.
• H. SCHOUKENS, "Het Soortenbesluit van 15 mei 2009: waait er een nieuwe wind door het natuurbehoudsrecht?", TMR 2010, 595-597.
• HvJ 14 juni 2007, nr. C-342/05, Commissie t. Finland, pa ras. 28-29.
• H. WOLDENDORP, "Vogelbescherming: de wettekst als vogelverschrikker", M&R 2008, 71-78.
• H. SCHOUKENS, H. WOLDENDORP, "De impact van soortenbescherming op ruimtelijke ontwikkelingen anno 2013: open deur in Vlaanderen, Nederland op slot?", TOO 2013, 18-21.
•: D. C. BAUR, WM. R. IRVIN (eds.), Endangered Species Act, Law, Policyand Perspectives, Chicago, ABA Publishing, 2009, 16-40.
• Zie hieromtrent meer uitgebreid: H. SCHOUKENS, K. DE ROO, P. DE SMEDT, Handboek natuurbehoudsrecht, KIuwer, Mechelen, 2011, 110-116.
• RvS 12 november 2009, nr. 197.715, vzw Milieuwerkgroep "Ons Streven", 49 HvJ 20 oktober 2005, nr. C-6/04, Commissie t. UK, par. 34.
• RvS 20 december 2010, nr. 209.866, Peirs; RvS 20 december 2010, nr. 209.867, Peirs; RvS 20 december 2010, nr. 209.868, Angenon; RvS 20 december 2010, nr. 209.869, vzw Bond Beter Leefmilieu.
• RvS 21 oktober 2010, nr. 208.294, Nijs.
• H. SCHOUKENS, H. WOLDENDORP, "De impact van soortenbescherming op ruimtelijke ontwikkelingen anno 2013: open deur in Vlaanderen, Nederland op slot?", TOO 2013, 24-25.
• H. SCHOUKENS, "Mierenneuken bij de Raad van State", TOO 2013, 79. 57 RvS 2 december 2010, nr. 209.459, Van Ermen. Zie meer uitgebreid: H.
• HOUKENS, "Dynamiek binnen het natuurbehoudsrecht: van worst case scenario naar the best of bath worlds?" in: L. LAVRYSEN (ed.), P. DE SMEDT, H. SCHOUKENS, Natuur, water en ondernemen. Kwelling of uitdaging?, Brugge, die Keure, 2012, 68-78.
•. RvS 14 oktober 2011, nr. 215.768, Vanmassenhove.
• Auditoraatsverslag 30 oktober 2012, A/A 205.993/x-15.166, Hermans & Weygers, 13.
• H. SCHOUKENS en H. WOLDENDORP, "De impact van soortenbescherming op ruimtelijke ontwikkelingen anno 2013: open deur in Vlaanderen, Nederland op slot?", TOO 2013, 24-25.
• ABRvS 20 augustus 2003, nr. 200300295/1.
•RvS 25 juni 2013, nr. 224.059, Verboven; RvS 6 juni 2013, nr. 223.754, Baekeland; RvS 6 juni 2013, nr. 223.775, Van Belle.
• RvS 6 januari 2012, nr. 217.133, De Wever; RvS 17 maart 2010, nr. 201.965, Hellemans; RvS 17 maart 2010, nr. 201.966, De Wever.
• Leidraad Europese Commissie Soortenbeschermiing, 38, punt 39 (raadpleegbaar op: http://ec.europa.eu/environment/nature/conservation/ species/guidance/index_en.htm).
• H. SCHOUKENS, H. WOLDENDORP, "De impact van soortenbescherming op ruimtelijke ontwikkelingen anno 2013: open deur in Vlaanderen, Nederland op slot?", TOO 2013, 25.
• H. SCHOUKENS, "Het Soortenbesluit van 15 mei 2009: waait er een nieuwe wind door het natuurbehoudsrecht?", TMR 2010, 573.
• H. SCHOUKENS, "Het Soortenbesluit van 15 mei 2009: waait er een nieuwe wind door het natuurbehoudsrecht?", TMR 2010, 571.
• Corr. Dendermonde 21 december 2007, Juristenkrant 2008 (weergave SCHOUKENS, H.), 7; TMR 2008, afl. 5, 674, noot SCHOUKENS, H.
• Deputatie van West-Vlaanderen 4 juli 2013, nr. 38014/262/B/2013/111.
• J. GUNDELACH, "Vogelvrij. Een beschouwing over vogels met jaarrond beschermde verblijfplaatsen in relatie tot ruimtelijke ontwikkelingen", TO 2012, 65-66.
• Auditoraatsverslag 30 oktober 2012, A/A 205.993/x-15.166, Hermans & Weygers, 12.
• H. SCHOUKENS, H. WOLDENDORP, "De impact van soortenbescherming op ruimtelijke ontwikkelingen anno 2013: open deur in Vlaanderen, Nederland op slot?", TOO 2013, 29.
• H. SCHOUKENS, "'Mr. President, The awful beast is back!' Een nadere analyse van de ruimtelijke weerslag van het Europese soortenbeschermingsrecht", TMR 2008, 212.
• RvS 29 maart 2013, nr. 223.083, vzw Natuurpunt Limburg;
• RvS 29 november 2011, nr. 216.548, vzw Natuurpunt Limburg.
• H. WOLDENDORP, "'Trivial Pursuit' in het natuurbeschermingsrecht. Mitigerende maatregel, compenserende maatregel, autonome ontwikkeling of projectontwikkeling", TOO 2013, 169-181;
•H. SCHOUKENS, ""Milderen of compenseren: géén synoniemen", TOO 2012, 32-33.
• H. SCHOUKENS, "Natuurbehoud en milieuhygiëne: een overzicht van de belangrijkste juridische raakvlakken", in: 1. LARMUSEAU, P. BERNAERT, T. DE WAELE, P. CABUS (eds.), De Vlaamse Omgevingsvergunning 2. Studies over natuurbehoud en milieuhygiëne, de geldingsduur van de milieuvergunning, de Europese Richtlijn Industriële Emissies, Van den Broele, 2012, 70-72.
• ABRvS 15 februari 2012 nr. 201104545/1/Tl/A3;
• ABRvS 11 juli 2012, nr. 201104545/1 / A3;
• AB RvS 15 februari 2012, nr. 201104809/1 /Tl/ A3;
• AB RvS 11 juli 2012, nr. 201104809/1/A3);
• ABRvS 21 maart 2012 nr. 201108112/1/Tl/ A3;
• ABRvS 3 oktober 2012, nr. 201108112/1/A3.
• H. SCHOUKENS, H. WOLDENDORP, "De impact van soortenbescherming op ruimtelijke ontwikkelingen anno 2013: open deur in Vlaanderen, Nederland op slot?", TOO 2013, 30.
• ABRvS 7 november 2012, nr. 201100258/1/R4. 84
• ABRvS 9 mei 2012, nr. 201110539/1/R4.
• J. GUNDELACH, "Vogelvrij. Een beschouwing over vogels met jaarrond beschermde verblijfplaatsen in relatie tot ruimtelijke ontwikkelingen", TO 2012, 66-68
• J. ZIJLMANS, "Voorkomen is beter dan mitigeren", JM 2012, 449-461.
• ABRvS 7 november 2012, nrs. 201110075/1/R4 en 201201853/1/R4.
• J. GUNDELACH, "Vogelvrij. Een beschouwing over vogels met jaarrond beschermde verblijfplaatsen in relatie tot ruimtelijke ontwikkelingen", TO 2012, 70.
• Rb. Haarlem (vzr.), 30 maart 2006, nr. 122715/KG ZA 06-133 (vleermuis);
• Rb. Amsterdam, 7 april 2008, nr. AWB 08/1041 WET en AWB 08/1149 WET (rugstreeppad);
• ABRvS 12 september 2012, nr. 201107142/1/R4.
• H. SCHOUKENS, H. WOLDENDORP, "De impact van soortenbescherming op ruimtelijke ontwikkelingen anno 2013: open deur in Vlaanderen, Nederland op slot?", TOO 2013, 30.
•: H. SCHOUKENS, K. DE ROO, P. DE SMEDT, Handboek natuurbehoudsrecht, Kluwer, Mechelen, 2011, 356-360.
• HvJ 12 december 1996, nr. C-10/96, Ligue royale beige pour la protection des oiseaux et Société d'études ornithologiques AVES t. Région wallonne.,
• HvJ 16 oktober 2003, nr. C-182/02, Ligue pour la protection des oiseaux e.a. t. Franse republiek (recreatieve jacht).
• HvJ 9 juni 2005, nr. C-135/04, Commissie t. Spanje
• HvJ 15 december 2005, nr. C-344/03, Commissie t. Finland (voorjaarsjacht).
• RvS 10 februari 2010, nr. 200.738, bvba Pomphuis; RvS 11 maart 2009, nr. 191.265, vzw Werkgroep Natuurreservaten Linkeroever-Waasland.
•RvS 24 februari 2011, nr. 211.533, vzw Milieufront Omer Wattez. Hieromtrent meer uitgebreid: H. SCHOUKENS, K. DE ROO en P. DE SMEDT, Handboek natuurbehoudsrecht, K uwer, 2011, 212-217.
• AB RvS 29 december 2010, nr. 200908100/1/Rl.
•. GUNDELACH, "Vogelvrij. Een beschouwing over vogels met jaarrond beschermde verblijfplaatsen in relatie tot ruimtelijke ontwikkelingen", TO 2012, 72.
• H. SCHOUKENS, "De recente rechtspraak van het Hof van Justitie met betrekking tot de Habitatrichtlijn: enkele nuttige lessen voor de toepassing van Natura 2000 in Vlaanderen", TMR 2011, 526.
• HvJ 4 maart 2010, nr. C- 241/08, Commissie t. Frankrijk, paras. 52-55. 107 Art. 9 lid 1, c) Vogelrichtlijn; art. 16 lid 1, e) Habitatrichtlijn.

Wetgeving:

• 17 juni 2016 - Besluit van de Vlaamse Regering tot wijziging van diverse bepalingen van het Soortenbesluit van 15 mei 2009

• 15 mei 2009 - Besluit van de Vlaamse Regering met betrekking tot soortenbescherming en soortenbeheer

 

Gerelateerd
Bibliotheek
In bibliotheek?: 
Dit item is beschikbaar in de bibliotheek van advocatenkantoor Elfri De Neve
Aangemaakt op: di, 09/09/2014 - 15:36
Laatst aangepast op: za, 12/08/2017 - 11:58

Hebt u nog een vraag?

Hebt u nog een vraag in dit verband, klik dan hier om uw vraag aan ons te stellen, of meteen een afspraak te maken voor een consultatie.

Aanvulling

Heeft u een suggestie, aanvulling of voorstel tot correctie met betrekking tot deze pagina? Gebruik dit adres om het te melden.