-A +A

Rechtspraak in een datagestuurde informatiemaatschappij

Printervriendelijke versiePrintervriendelijke versieVerstuur naar een vriendVerstuur naar een vriend
Publicatie
Auteur: 
Vanderstichele Geneviève
Tijdschrift: 
NJW
Uitgever: 
Kluwer
Jaargang: 
2017
Pagina: 
618
Samenvatting

De beslechting van het geschil impliceert het verzamelen van de relevante informatie, communicatie en toepassing behoren tot de algoritmes vervat in de contractuele relatie, de wet en de andere rechtsbronnen op de casus om tot een uitspraak te komen. Dit soort verwerking van informatie tot beslissing is de kern van informatie- en communicatietechnologieën (ICT’s). ICT lijkt aldus ideaal te zijn om ingezet te worden voor een rechtsprekende functie, waarbij deze technologie, gelet op de recentste evoluties, dit zelfs beter zou moeten kunnen doen dan de mens.

Wanneer computerprogramma's in staat zijn om niet alleen de regels van schaak en Go te vatten maar bovendien voor de mens onbekende strategische algoritmen die de computers onklopbaar maken en wanneer die zelfde technologie erin slaagt romans te schrijven of zelfs nieuwe composities naar het gevoel en talent van Bach, zonder dat zelfs de gewone mens de door de computer geschreven roman en het door de computer geschreven werk van Bach van een echt werk van Bach kan onderscheiden, dan moet ook het recht en de rechtsprekende functie in een algoritme vatbaar zijn.

Overgens je moet geen genie zijn om rechter (of advocaat) te zijn. Je moet maar "rechten" gestudeerd hebben wat nu niet de sterkste richting aan de universiteit is en waarbij een genie meestal een andere richting zoekt. Volgens een boutade worden de minst goede studenten van de rechtenstudenten advocaat en zij die het als advocaat niet kunnen maken, rechter. Zodus... Maar deze redering wordt door velen (misschien en hopelijk terecht) in twijfel getrokken.

De auteur van "Rechtspraak in een datagestuurde informatiemaatschappij", NJW 368/619 , pleit nochtans voor het voortbestaan van rechters als fysieke personen. Toch mag gesteld worden dat in de toekomst het aantal rechters (en ook advocaten) fors zal moeten verminderen) aangezien hun taken perfect door informatica zullen kunnen opgelost worden en opgelost zullen worden, niet in het minst door de block-chaine technologie die eraan komt.

De auteur wijst erop dat in elke samenleving een instantie bestaat waar personen openlijk over hun conflicten kunnen debatteren, waarna een beslissing genomen wordt over het geschil. Het nut van debat (anders dan het beslissingsproces) kan hierbij in vraag gesteld.

Het debat is de confrontatie van de verhalende en overtuigende mens en niet de confrontatie of de zoektocht van de logos (logica). Het pallaver verblindt het recht, het is het recht van de sterkste ten top, waarbij met emoties en met de captatio benevolentiae wordt verschalkt, geroepen, geweend, gelachen, "over"tuigd.

Bovendien is de rechter niet geschoold in waarheidsvinding en zelfs niet in logica, laat staan dat hij een wiskundig inzicht met kennis van actuariële, logische of statisctische berekeningen, die nochtans onmisbaar zijn voor besluitvorming. Menig rechter heeft zelfs geen kennis van algoritmes en algoritmische berekening die de essentie uitmaken van elke correcte besluitvorming. Weze herhaald dat ook de doorsnee advocaat, gerechtsdeurwaarder en notaris die kennis ontbreekt, die juist een computerprogramma als de beste bevat.

Het heeft ons bijvoorbeeld jaren gekost, maar wie in gewone mensentaal een juridische vraag aan onze website via een Google interface zoekvenster zal in 70% van de gevallen een correct antwoord krijgen en in 90% van de gevallen een antwoord waardoor het antwoord vindbaar wordt. Geen enkel mens beschikt over deze juridische parate kennis. De AI die gebruikt wordt op de site elfri.be is nog niet krachtig genoeg om reeds juridische bindende beslissingen te nemenen maar wij veronderstellen dat voorzover op deze technologie verder wordt gebouwd  dit binnen een 10 tal jaar wel mogelijk wordt.

De auteur blijft geloven in de waarde van het narratieve, maar erkent dat dit hoe dan ook in de data kan gebracht worden.

Volgens haar zou de kerntaak va de rechter bestaan uit de input en controle op het narrratieve.

Maar dit vergt aanpassingen.

"Allereerst zijn er volgens haar aanpassingen aan de rechterlijke organisatie en de gerechtelijke procedures nodig. Onder invloed van ICT’s wordt de rechtbank zowel een plaats als een dienst.

Een drievoudig platform binnen de rechterlijke macht voor het [1] voorkomen, [2] beheren en [3] beslechten van conflicten kan de dienstverlening aan de samenleving aanzienlijk verhogen. Het maakt de werking van de rechtspraak interactief.

Er moet rekening gehouden worden met een overheid die niet langer een monopolie heeft op bepaalde informatie. De overheid is gedistribueerd. De rechtspraak kan door middel van blockchaintechnologie data anders beheren. Het model waarbij in een rechtszaak vertrouwelijke informatie gedeponeerd wordt in een individueel dossier evolueert naar een model dat focust op het verzamelen, gebruiken en hergebruiken van data. De rechtsprekende instantie wordt een knooppunt in datastromen, waar informatie gecreëerd en toegevoegd wordt.

De tussenkomst van de menselijke rechter wordt ondersteund door en gecombineerd met geautomatiseerde processen.

Er is ook een aanpassing aan de inhoud en de aard van de geschillen nodig, die een nauwe samenwerking met informatici vereisen.

Software is pervasief aanwezig. Kennis nemen van alle betwistingen over bewerkingen die een data-gestuurde agency mogelijk maken, behoort tot de evoluerende rol van de rechter in een informatiemaatschappij. Rechters moeten in staat zijn relevante vragen te stellen over algoritmes die gebruikt worden, zowel in gerechtelijke procedures als om rechtspraak te analyseren. Een groep rechters zal zich een grondigere kennis van informatica eigen moeten maken.
Digitale technologie laat advocaat en rechtzoekende toe feiten en argumenten anders te brengen, visueel en auditief. Zogeheten ‘augmented’ of ‘uitgebreide’ en virtuele realiteit betrekken de toeschouwer in een ervaring, terwijl rechters tot nu toe opgeleid worden om van een zaak kennis te nemen door middel van woorden op papier.

De aanpassingen van de rechtspraak aan een datagestuurde informatiemaatschappij zullen de toetsing aan het eerlijk proces, de onafhankelijkheid en onpartijdigheid van de rechter, de motiveringsplicht en het grondwettelijk delegatieverbod moeten doorstaan.

Bij deze evolutie is maar één criterium van tel in alle aspecten van de informatisering van de rechtspraak: het belang van de rechtzoekende en dus niet dat van de advocaat of de rechter."

Gerelateerd
Bibliotheek
In bibliotheek?: 
Dit item is beschikbaar in de bibliotheek van advocatenkantoor Elfri De Neve
Aangemaakt op: wo, 13/12/2017 - 14:00
Laatst aangepast op: wo, 13/12/2017 - 14:45

Hebt u nog een vraag?

Hebt u nog een vraag in dit verband, klik dan hier om uw vraag aan ons te stellen, of meteen een afspraak te maken voor een consultatie.

Aanvulling

Heeft u een suggestie, aanvulling of voorstel tot correctie met betrekking tot deze pagina? Gebruik dit adres om het te melden.