-A +A

Het rechtsmisbruik in fiscale zaken

Printervriendelijke versiePrintervriendelijke versieVerstuur naar een vriendVerstuur naar een vriend
Publicatie
Auteur: 
Faes Pascal
Uitgever: 
Larcier
Jaargang: 
2008
ISBN nummer: 
9782804431716
Samenvatting
Inhoudstafel tekst: 

Deel I. Belastingontduiking versus belastingontwijking in het Belgisch fiscaal recht

Titel I. Belastingontduiking

Hoofdstuk 1. Notie en constitutieve bestanddelen

Afdeling 1. Notie
Afdeling 2. Constitutieve bestanddelen
§ 1. Materieel bestanddeel
§ 2. Intentioneel bestanddeel

Hoofdstuk 2. Simulatie of veinzing in het Belgisch fiscaal recht

Afdeling 1. Nadere kenschetsing
Afdeling 2. Subjectief versus objectief criterium
Afdeling 3. Invloed van een schending van een wettelijke “bepaling”
Afdeling 4. Toepasselijkheid van artikel 1321 BW

Titel II. Belastingontwijking

Hoofdstuk 1. Notie en verschijningsvormen

Afdeling 1. Notie
Afdeling 2. Verschijningsvormen
§ 1. Belastingontwijking door onthouding, substitutie of fysieke ontwijking
§ 2. Belastingontwijking door aanwending van juridische vorm

Hoofdstuk 2. De keuze van de minst belaste weg in het Belgisch fiscaal recht

Afdeling 1. Grondslagen van de keuze van de minst belaste weg
§ 1. Het formeel legaliteitsbeginsel neergelegd in artikel 170, § 1 GW en zijn implicaties
§ 2. De vrijheid van overeenkomst
Afdeling 2. Erkenning van de keuze van de minst belaste weg
§ 1. Rechtspraak
§ 2. Rechtsleer
Afdeling 3. Verwerping van de leer van de wetsontduiking als beperking van de keuze van de minst belaste weg
§ 1. Probleemstelling en duiding
§ 2. Rechtsleer
§ 3. Rechtspraak
Afdeling 4. Verwerping van een algemeen rechtsbeginsel van economische werkelijkheid als beperking van de keuze van de minst belaste weg
§ 1. Probleemstelling
§ 2. Rechtsleer
§ 3. Rechtspraak
Afdeling 5. Schending van een wettelijke “bepaling” als beperking van de keuze van de minst belaste weg
Afdeling 6. De keuze van de minst belaste weg en de reacties van de wetgever
§ 1. Algemeen
§ 2. De introductie van “punctuele” wetgeving
§ 3. Anti-misbruikbepalingen bij inwerkingtreding van nieuwe wetgeving en invoering van retroactieve wetgeving
§ 4. Specifieke anti-ontwijkingsmaatregelen
§ 5. Algemene anti-ontwijkingsmaatregel

Deel II. De algemene anti-rechtsmisbruikbepaling

Voorafgaande titel. Artikel 344, § 1 WIB – Wettekst

Titel I. Artikel 344, § 1 WIB – Proeve van duiding

Hoofdstuk 1. Over de noties “juridische kwalificatie”, “akte” en “verrichting”

Hoofdstuk 2. Draagwijdte van de niet-tegenstelbaarheid

Afdeling 1. Wettekst (pro parte)
Afdeling 2. Niet-tegenstelbaarheid van de “juridische kwalificatie”
Afdeling 3. Juridische kwalificatie “gegeven door de partijen”
Afdeling 4. Niet-tegenstelbaarheid beperkt tot Administratie der Directe Belastingen

Hoofdstuk 3. Over het ontwijkingsmotief

Afdeling 1. Notie
Afdeling 2. Ontwijkingsmotief als uitsluitend motief?
Afdeling 3. Bewijslast inwake het ontwijkingsmotief en beoordelingstijdstip

Hoofdstuk 4. Over de herkwalificatie

Afdeling 1. Situering
Afdeling 2. Voorwaarden tot herkwalificatie
§ 1. Opsomming der herkwalificatievoorwaarden
§ 2. Het voorliggen van een door de partijen gegeven juridische kwalificatie
§ 3. Het voorliggen van een “vastgesteld” ontwijkingsmotief
§ 4. Eenheid van bedoeling in het geval van afzonderlijke akten
§ 5. Herkwalificeerbaarheid
Afdeling 3. Modaliteiten van de herkwalificatie
§ 1. Uitgangspunt
§ 2. Modus operandi (I): Het (opnieuw) tot gelding brengen van de ontweken fiscale norm op grond van “doel en strekking” van die norm…
§ 3. Modus operandi (II): … met eerbiediging van de door de partijen beoogde rechtsgevolgen
§ 4. “Identieke” versus “gelijksoortige” rechtsgevolgen
§ 5. Hypothese van meerdere rechtens mogelijke herkwalificaties
Afdeling 4. Herkwalificatie van één akte
Afdeling 5. Herkwalificatie van afzonderlijke akten die een zelfde verrichting tot stand brengen
§ 1. Ter inleiding: Afbakening ten aanzien van de simulatieproblematiek
§ 2. “Afzonderlijke akten die een zelfde verrichting tot stand brengen”: een “step transaction doctrine” à la belge
§ 3. “Afzonderlijke akten die een zelfde verrichting tot stand brengen”: Duiding en invulling
Afdeling 6. “Herkwalificatie op herkwalificatie”
Afdeling 7. Besluit

Hoofdstuk 5. Rechtmatige financiële of economische behoeften

Afdeling 1. Wettekst (pro parte)
Afdeling 2. Situering
Afdeling 3. De notie “rechtmatige financiële of economische behoeften” in het kader van de specifieke anti-ontwijkingsbepalingen
§ 1. Overzicht
§ 2. Verhouding net het Europeesrechtelijk concept van “zakelijke overwegingen”
§ 3. Synthese
Afdeling 4. De notie “rechtmatige financiële of economische behoeften” in het kader van de algemene anti-rechtsmisbruikbepaling
§ 1. Terminologische uitlegging
§ 2. Proeve van synthese
§ 3. Verhouding met het ontwijkingsmotief
§ 4. In wiens hoofde dienen de rechtmatige financiële of economische behoeften te bestaan?
§ 5. Bewijslast
§ 6. Besluiten

Hoofdstuk 6. Bewijs en tegenbewijs

Hoofdstuk 7. Inwerkingtreding

Titel II. Artikel 344, § 1 WIB – Nadere omkadering

Hoofdstuk 1. Procedurale aspecten

Afdeling 1. Voorbereidende werken
Afdeling 2. Bericht van wijziging
Afdeling 3. Inkohiering en bezwaar
Afdeling 4. Raadpleging van het Hoofdbestuur

Hoofdstuk 2. Ambtshalve opwerping door de rechter

Hoofdstuk 3. Interactie tussen artikel 344, § 1 WIB en de specifieke anti-ontwijkingsbepalingen

Hoofdstuk 4. Over de (ir)relevantie van de artikelen 449 en 450 WIB

Afdeling 1. Situering
Afdeling 2. Confrontatie met artikel 449 WIB
§ 1. Intentioneel element
§ 2. Materieel element
§ 3. Besluit
Afdeling 3. Confrontatie met artikel 450 WIB
§ 1. Intentioneel element
§ 2. Materieel element
§ 3. Besluit

Hoofdstuk 5. Aanslagtermijnen

Hoofdstuk 6. Belastingverhogingen

Hoofdstuk 7. Voorafgaande beslissingen of rulings

Hoofdstuk 8. Artikel 344, § 1 WIB in een internationale context

Afdeling 1. Probleemstelling
Afdeling 2. Verhouding met het Europees Gemeenschapsrecht
§ 1. Misbruik van gemeenschapsrecht – Notie
§ 2. Het gemeenschapsrechtelijk rechtsmisbruik op het vlak van de inkomstenbelastingen
§ 3. Nationale anti-misbruikbepalingen
§ 4. Toetsing van artikel 344, § 1 WIB
Afdeling 3. Verhouding met overeenkomsten ter vermijding van dubbele belasting
§ 1. Uitgangspunt
§ 2. De Overeenkomst kent een eigen algemene maatregel ter bestrijding van misbruiken
§ 3. De Overeenkomst kent geen eigen algemene maatregel ter bestrijding van misbruiken, maar de verdragsluitende staten hanteren ten tijde van de totstandkoming van de Overeenkomst een algemene anti-misbruikmaatregel
§ 4. De Overeenkomst kent geen eigen algemene maatregel ter bestrijding van misbruiken, maar de verdragsluitende staten voeren beide een anti-misbruikleerstuk in na de totstandkoming van de Overeenkomst
§ 5. De Overeenkomst kent geen eigen algemene maatregel ter bestrijding van misbruiken, en slechts één van de verdragsluitende staten hanteert een algemene anti-misbruikmaatregel

Titel III. Artikel 344, § 1 WIB in de rechtspraak – Overzicht en kritische analyse

Hoofdstuk 1. Methodologie

Hoofdstuk 2. Herkwalificatie van één akte

Afdeling 1. Verkrijging van eigen aandelen versus dividenduitkering
Afdeling 2. Levensverzekering versus belegging
Afdeling 3. Tantièmes versus dividenduitkering

Hoofdstuk 3. Herkwalificatie van afzonderlijke akten die een zelfde verrichting tot stand brengen

Afdeling 1. Vruchtgebruik versus verhuur met vooruitbetaalde huur en huurlasten
Afdeling 2. Huur-onderhuur versus rechtstreekse huur
Afdeling 3. Verkoop van aandelen
Afdeling 4. “Schijnliquidatie” versus dividenduitkering
Afdeling 5. Kapitaalverhoging en kapitaalvermindering versus dividenduitkering
Afdeling 6. Splitsing in rentegevende en niet-rentegevende voorschotten

Titel IV. Onderzoek naar de verhouding van artikel 344, § 1 WIB met de leer van de wetsontduiking en de grondwettigheidsvraag

Hoofdstuk 1. Probleemstelling

Hoofdstuk 2. De notie “wetsontduiking” nader belicht

Afdeling 1. Ter inleiding
Afdeling 2. Fiscale wetsontduiking in Nederland
§ 1. Ontwijkingsmotief
§ 2. Strijdigheid met doel en strekking
§ 3. Herkwalificatie of conversie
Afdeling 3. De notie “rechtsmisbruik” in artikel 344, § 1 WIB
§ 1. Voorbereidende werken
§ 2. Ontwijkingsmotief
§ 3. Strijdigheid met doel en strekking
§ 4. Confrontatie met fraus legis

Hoofdstuk 3. Over de grondwettigheid van artikel 344, § 1 WIB

Nawoord

Geraadpleegde literatuur

Bespreking van dit werk door de uitgever:

De eerste editie van dit werk verscheen in 1994, enkele maanden na de invoering van artikel 344, § 1 WIB door de wet van 22 juli 1993. Dat gebeurde nagenoeg in een vacuüm want de rechtsleer was op dat ogenblik nog vrij schaars en rechtspraak was er uiteraard nog niet.

Volledig bijgewerkte editie

Vanaf het begin van de jaren 2000 sijpelden de eerste rechterlijke beslissingen binnen, met vanaf 2005 indringende stellingnames van het Hof van Cassatie. Parallel aan deze evolutie was er de niet-afnemende belangstelling in de rechtsleer voor de duiding van deze wetsbepaling.

Met verwerking van 15 jaar rechtspraak en rechtsleer

Na 15 jaar is het nu het ideale moment om de denkoefening van 1994 nog eens over te doen. Het gaf aanleiding tot accentverschuivingen, nuanceringen en – occasioneel – gewijzigde standpunten:
- Accentverschuivingen doordat de problematiek van de wetsontduiking en de daarmee verband houdende grondwettigheidsvraag, twee aspecten die centraal stonden in de editie van 1994, nagenoeg naar het achterplan zijn verwezen, waardoor in deze editie de klemtoon ligt op de eigenlijke duiding van artikel 344, § 1 WIB.
-Nuanceringen door de inspirerende werking van een steeds aangroeiende rechtsleer en (soms verwarrende) rechtspraak die in 1994 nog niet voorlagen.
- Gewijzigde standpunten met name op het vlak van het ontwijkingsmotief dat in deze editie, zo wordt althans geargumenteerd, niet langer als een uitsluitend motief wordt gezien, maar eerder wordt beoordeeld in zijn samenhang met de zogenaamde “rechtmatige financiële of economische behoeften”.

Onmisbare synthese betreffende rechtsmisbruik in fiscale zaken

Door deze volledige en exhaustieve behandeling van rechtsmisbruik in fiscale zaken (met integratie van alle relevante rechtspraak en rechtsleer), en door de grondige duiding van de toepassingsvoorwaarden van artikel 344, § 1 WIB,is het een onmisbaar werk voor iedereen actief in het fiscaal recht.

De stof werd bijgehouden tot 1 april 2008.
 

Gerelateerd
Bibliotheek
In bibliotheek?: 
Dit item is beschikbaar in de bibliotheek van advocatenkantoor Elfri De Neve
Aangemaakt op: do, 26/01/2012 - 19:43
Laatst aangepast op: do, 26/01/2012 - 19:55

Hebt u nog een vraag?

Hebt u nog een vraag in dit verband, klik dan hier om uw vraag aan ons te stellen, of meteen een afspraak te maken voor een consultatie.

Aanvulling

Heeft u een suggestie, aanvulling of voorstel tot correctie met betrekking tot deze pagina? Gebruik dit adres om het te melden.