-A +A

Een empirisch-juridische studie van overeenkomsten voorafgaand aan echtscheiding door onderlinge toestemming

Printervriendelijke versiePrintervriendelijke versieVerstuur naar een vriendVerstuur naar een vriend
Publicatie
Auteur: 
Hemelsoen Ruben
Tijdschrift: 
Rechtskundig Weekblad
Uitgever: 
Intersentia
Jaargang: 
2012-2013
Pagina: 
642
Samenvatting
Inhoudstafel tekst: 

I. Inleiding

1. De doctoraatsstudie 2 focust op de overeenkomsten die echtgenoten moeten sluiten alvorens ze samen een gerechtelijke procedure tot echtscheiding door onderlinge toestemming.

2. Dit onderzoek bevat brede kwantitatieve gegevens die als basis kunnen dienen voor toekomstige beleidsmatige beslissingen.

II. Wetgevende context

3. De echtscheiding door onderlinge toestemming is de meest consensuele vorm van echtscheiding, en volgt het principe van echtscheiding-akkoord...

4. Oorspronkelijk was het de bedoeling van de wetgever... o

III. Theoretische context

5. Binnen het theoretische raamwerk van het onderzoek worden twee invalshoeken, namelijk de rechtseconomische en de relationele benadering van EOT-overeenkomsten, tegenover elkaar geplaatst en afgewogen in het licht van de doelstellingen van deze studie. 

A. Rechtseconomische vs relationele benadering

6. In de rechtseconomie – beter gekend als law & economics – bestudeert men het recht met behulp van inzichten uit de economische wetenschap. ...

7. Voortbouwend op de relationele benadering van contracten ontwikkelde Macneil de relationele contracttheorie (hierna afgekort: RCT). ...

8. De rechtseconomie neemt de rationele keuzetheorie als theoretisch uitgangspunt. 

B. Relationele contracttheorie (hierna: RCT)

1° Inhoudelijke analyse

9. De RCT hanteert een brede definitie van een overeenkomst (of contract): «no more and no less than the relations among parties to the process of projecting exchange into the future»....

10. Algemeen neemt men aan dat de opmaak van een EOT-overeenkomst complexer wordt naarmate het huwelijk langer heeft geduurd en er één of meer kinderen uit het huwelijk zijn geboren. Bijgevolg is een aanzienlijk deel van de EOT-overeenkomsten in principe inherent relationeel van aard.... 

2° Contextuele analyse

11. Volgens de RCT is iedere overeenkomst ingebed in een complex web van sociale relaties...

IV. Onderzoekscontext

A. Onderzoeksdoelstelling

B. Onderzoeksmodel

13. Binnen het onderzoek wordt het echtscheidingsproces vanuit een logisch model van levenskwaliteit (een zgn. logic model of quality of life bestudeerd.

14. De voornaamste inputkenmerken van het EOT-model zijn
(i) de socio-economische kenmerken van het gezin,
(ii) de gezinssamenstelling en
(iii) de kenmerken van het voorbije huwelijk. 

C. Onderzoeksopzet

15. Bovengenoemde onderzoeksdoelstellingen vragen om verschillende deelstudies 

D. Empirisch-juridische studie

16. Binnen het echtscheidingsrecht zijn er in het buitenland – voornamelijk in de VS – al heel wat empirisch-juridische studies uitgevoerd, 

1. In de Belgische context van het familierecht betreft het de eerste empirisch-juridische studie.

2. In dit onderzoek is een innovatief onderzoeksdesign gehanteerd 

3. De methodologie van de inhoudsanalyse is in deze studie ten gronde toegepast. 

4. Een representatieve steekproef van objectieve EOT-overeenkomsten in Vlaanderen is hiertoe samengesteld.

5. De EOT-steekproef is (semi-)longitudinaal opgevolgd.

V. Inhoudelijke analyse van EOT-overeenkomsten

A. Onderzoeksdoelstelling en -vraagstelling

17. Tot op heden ontbreken solide empirische gegevens over de inhoud van EOT-regelingen.

1. Vormvraag: liggen EOT-overeenkomsten vervat in onderhandse of authentieke (notariële) akten?

2. Structuurvraag: welke indeling wordt in de EOT-overeenkomsten gehanteerd?

3. Kwantitatieve inhoudsvraag: over welke materies sluiten echtgenoten die via een echtscheiding door onderlinge toestemming uit de echt scheiden voorafgaande overeenkomsten?

4. Kwalitatieve inhoudsvraag: welke concrete clausules of bedingen zijn in EOT-overeenkomsten opgenomen?

B. Methode

18. In de methodologische literatuur maakt men een onderscheid tussen inhoudsanalyse als systematisch-kwantificerende methode en inhoudsanalyse als kwalitatief-interpreterende methode. 

19. Bij de kwalitatief-interpreterende vorm van inhoudsanalyse analyseert men de EOT-overeenkomsten op het niveau van de tekst...

C. Toepassing

1° Kwantitatieve inhoudsanalyse

a) Algemeen

20. 

21. 

b) Overeenkomst op grond van art. 1287 Ger.W.

(i) Regelingen met betrekking tot de roerende goederen

22. 

23. 

24. 

(ii) Regelingen met betrekking tot de gezinswoning

25

c) Overeenkomst op grond van art. 1288 Ger.W.

(i) Regelingen betreff ende de echtgenoten

26. 

27. 

(ii) Regelingen betreff ende de kinderen

28. 

29. 

30. 

d) Bijzondere bepalingen in de EOT-overeenkomst

31. 

32. .

2° Kwalitatieve inhoudsanalyse

a) Algemeen

33. 

b) Ontoereikende EOT-overeenkomsten

(i) Titelgebruik

36. 

37. 

(ii) Structuur

38. 

39. 

40. 

c) Inadequate EOT-regelingen

41. 

(i) Inhoudelijke dimensie

42. 

43. Onvolledige bedingen 

44. Inzake de overeenkomst op grond van art. 1287 Ger.W. 

45. Enkele voorbeelden van (regelmatig) ontbrekende EOT-bedingen .

(ii) Formele dimensie

46. 

47. juridische termen 

48. 

49. De juridisch geschoolde scheidingsprofessionals 

50. Een uitgebreide taalstudie of een discoursanalyse is nodig 

– Vermijden van archaïsmen en in plaats daarvan hedendaagse begrijpbare synoniemen gebruiken (bv. «daarom» i.p.v. «derhalve», «over» i.p.v. «nopens», enz.).

– Vermijden van juridisch-technisch taalgebruik 

– Vermijden van het vermelden van wetsartikelen. 

– Voorlichten en informeren via EOT-bedingen. 

VI. Contextuele analyse van overeenkomsten voorafgaand aan EOT

A. Onderzoeksdoelstelling

51. 

B. Empirische studie van de ex ante-EOT-context

1° Probleemstelling

52. 

53. .

2° Onderzoeksvragen

54. 

3° Resultaten

55.

56. 

57. .

58. .

59. .

C. Empirische studie van de ex post-EOT-context

1° Probleemstelling

60.

61.

2° Onderzoeksvragen

1. Hoe beleven de partijen de kwaliteit van de EOT-overeenkomst bij de start van de EOT-procedure?

2. Hoe evolueert de kwaliteitsbeleving van de EOT-overeenkomsten over een periode van 36 maanden na het definitief worden van de EOT?

3. Welke kenmerken uit de ex ante-context hebben een significant effect op de kwaliteitsbeleving van de EOT-overeenkomst?

4. Welke objectieve overeenkomstinhouden zijn determinerend voor de kwaliteitsbeleving van de EOT-overeenkomst?

3° Resultaten

63. 

64. ).

65. 

66. 

D. Besluit betreff ende de contextuele analyse

67. 

VII. Algemeen besluit

A. Aanzet tot goede redactionele praktijken inzake EOTovereenkomsten

68. 

69. De algemeen dalende kwaliteitsbeleving is een belangrijke indicatie voor de scheidingsprofessional om extra aandacht te besteden aan de langetermijneffecten van de gemaakte afspraken. De scheidingsprofessionals alsmede de onderhandelende partijen concentreren zich bij het sluiten van een EOT-overeenkomst doorgaans primair op het zo goed als mogelijk oplossen van het momentane echtscheidingsconflict. Hierbij hebben de betrokkenen de neiging om het voortdurende echtscheidingsconflict uit het oog te verliezen of te negeren. 

B. EOT-overeenkomst als een instrument voor stapsgewijze confl icthantering

70. 

71.

C. Interdisciplinair EOT-overeenkomstmodel

72. 

73. 

74.

Gerelateerd
Bibliotheek
In bibliotheek?: 
Dit item is beschikbaar in de bibliotheek van advocatenkantoor Elfri De Neve
Aangemaakt op: zo, 30/12/2012 - 02:00
Laatst aangepast op: zo, 30/12/2012 - 02:00

Hebt u nog een vraag?

Hebt u nog een vraag in dit verband, klik dan hier om uw vraag aan ons te stellen, of meteen een afspraak te maken voor een consultatie.

Aanvulling

Heeft u een suggestie, aanvulling of voorstel tot correctie met betrekking tot deze pagina? Gebruik dit adres om het te melden.