-A +A

De valkuil van democratische besluitvoering bij vennootschappen en insolventieprocedures

Printervriendelijke versiePrintervriendelijke versieVerstuur naar een vriendVerstuur naar een vriend
Titel van het boek: 
Economics trumps politics
Publicatie
Auteur: 
Jan Van Delm
Auteur: 
De Leo F
Tijdschrift: 
Rechtskundig Weekblad
Uitgever: 
intersentia
Jaargang: 
2017-2018
Pagina: 
1243
Samenvatting

Er wordt regelmatig gepleit voor meer aandeelhoudersinspraak («shareholder democracy») bij het bestuur van vennootschappen. Sommige auteurs baseren zich daarvoor op een interne rechtsvergelijking tussen de vennootschap en een parlementaire democratische staat. Anderen menen dat die vergelijking niet opgaat en dat de aangetroffen verschillen gerechtvaardigd kunnen worden. Deze bijdrage sluit zich aan bij die tweede strekking en verrijkt de bestaande doctrine door de vergelijking uit te breiden naar vennootschappen in financiële moeilijkheden, met inbegrip van insolventieprocedures

Inhoudstafel tekst: 

I. Inleiding

1. De vennootschap als parlementaire

2. Argument voor meer aandeelhoudersinspraak?

3. Opzet en plan van behandeling

II. De financieel gezonde (naamloze) vennootschap als parlementaire democratie (lees: aristocratie)

4. Opstellen van

5. Stemgerechtigden

6. Aantal stemmen

7. Uiteindelijke beslissingsmacht

8. Benoeming / Ontslag bestuur –

9. Schematische weergave

10. Aristocratie .

III. De (naamloze) vennootschap in financiële moeilijkheden als oligarchie, gebrekkige rechtstreekse democratie en dictatoriale autocratie

11. Structuur

A. Vennootschappen tijdens de schemerzone voor insolventie als oligarchie

12. Juridisch ongewijzigd governancemodel

13. Schematische weergave .

14. Van een aristocratie tot een oligarchie

15. Oligarchie van de aandeelhouders in de praktijk

16. Praktijkvoorbeeld: Grondwettelijk Hof 6 oktober 2015

B. Vennootschappen in reorganisatieprocedures door collectief akkoord als gebrekkige rechtstreekse democratie

17.

18. Aantal stemmen

19. Uiteindelijke beslissingsmacht

20. Uiteindelijke beslissingsmacht bij de senior schuldeisers

21. Uiteindelijke beslissingsmacht bij de

22. Benoeming / Ontslag bestuur

23. Schematische weergave

24. Gebrekkige rechtstreekse democratie

C. Vennootschappen in faillissementsprocedures als dictatoriale autocratie

25. Inleiding

26. Stemgerechtigden en aantal

27. Uiteindelijke beslissingsmacht

28. Benoeming / Ontslag bestuur –

29. Schematische weergave

30. Dictatoriale autocratie

IV. Rechtvaardigingsgronden voor het democratisch deficit van het vennootschapsbestuur?

31. One size fits all?

A. Financieel gezonde (naamloze) vennootschappen

1o Algemene rechtvaardigingsgronden voor een beperkte kring van stemgerechtigden

32. De impact op het leven

33. Aandeelhouders als residuele economische eigenaars

2o Algemene rechtvaardigingsgronden voor een beperkte voice-optie binnen de kring van stemgerechtigden

34. Mogelijkheid tot exit (Wall street rule

35. Mogelijkheid tot diversificatie

B. Vennootschappen in financiële moeilijkheden

36. Mutatis mutandis

37. Andere (specifieke)

38. Reorganisatieprocedures door collectief akkoord

39. Faillissementsprocedures

V. Conclusie

Bronvermeldingen

• Verslag Pirmez aan de Kamer van 14 november 1868 in Guillery, Commentaire législatif, III, 209

• L. Dabin, «Le droit des sociétés anonymes et la conception contractuelle», Ann.dr.Lg. 1959, (237) 242

• G. Wilson, «Democracy and the Modern Corporation», The Western Political Quarterly 1960, (45), 45-46

• F. De Bauw, Les assemblées générales dans les sociétés anonymes, Brussel, Bruylant, 1996, 139

• F. Hellemans, De algemene vergadering: een onderzoek naar haar grondslagen, haar bestaansreden en de geldigheid van haar besluiten, Kalmthout, Biblio, 2000, 659-676.

• C. Montesquieu, De l’Esprit des Lois, Genève, Barrillot, 1750, livre XI, chapitre 6

• C. Dunlavy, «Social Conceptions of the Corporation: Insights from the History of Shareholder Voting Rights», Washington and Lee L. Rev. 2006, 1347-1388

• I. Lee, «Citizenship and the Corporation», Law & Social Inquiry 2009, 129-168

• G. Hayden en M. Bodie, «Shareholder Democracy and the Curious Turn toward Board Primacy», William and Mary L. Rev. 2010, 2071-2121

• N. Tollenaar, Het pre-insolventieakkoord: grondslagen en raamwerk, Deventer, Kluwer, 2016, 101 e.v.).

• S. Sottiaux, De Verenigde Staten van België. Reflecties over de toekomst van het grondwettelijk recht in de gelaagde rechtsorde, Mechelen, Kluwer, 2011, 22

• T. Tak, Democratie in relatie tot Recht en Politiek, Deventer, Kluwer, 2017, 150-152.

• U. Rodrigues, «The Seductive Comparison of Shareholder and Civic Democracy», Washington and Lee L. Rev. 2006, 1389-1406

• T. Joo, «Corporate Governance and the D-word», Washington and Lee L. Rev. 2006, 1579

• S. Cools, De bevoegdheidsverdeling tussen algemene vergadering en raad van bestuur in de NV, Roeselare, Roularta, 2015, 36-48

• A. Bucholtz en J. Brown, «Shareholder Democracy as a Misbegotten Metaphor» in M. Goranova en L. Ryan (eds.), Shareholder Empowerment: A New Era in Corporate Governance, New York, Palgrave Macmillan, 2015, 81-102.

• L. Enriques, H. Hansmann, R. Kraakman en M. Pargendler, «The Basic Governance Structure: Minority Shareholders and Non-Shareholder Constituencies» in R. Kraakman, J. Armour, P. Davies, L. Enriques, H. Hansmann et al. (eds.), The Anatomy of Corporate Law: A Comparative and Functional Approach, Oxford, Oxford University Press, 2017, 92-93

• M. Blair en L. Stout, «Specific Investment and Corporate Law», European Business Organization L. Rev. 2006, 473.

• M. Nussbaum, Creating Capabilities: the human development approach, Harvard, Harvard University Press, 2011, 256 p.

• A. Van De Vijver, «De capabilities-benadering van Martha C. Nussbaum: een verkenning van mogelijke toepassingen in het belastingrecht», TFR 2016, 759-762.

• Over de teamproductietheorie, zie: M. Blair en L. Stout, «A Team Production Theory of Corporate Law», Virginia L. Rev. 1999, 247-328

• Cass. 28 november 2013, TRV 2014, 287: «Het belang van een vennootschap wordt bepaald door het collectief winstbelang van haar huidige en toekomstige aandeelhouders.»

• A. François, «Eng is niet steeds eng: het vennootschapsbelang eindelijk gedefinieerd!» in E. Alofs,

• H. Casman en A. Van Den Bossche (eds.), Liber amicorum André Michielsens, Mechelen, Wolters Kluwer, 2015, (343) 348.

• F. De Leo, «Het vennootschaps- en boedelbelang in de queeste van Dionysos: naar nieuwe wijn in oude zakken», te verschijnen.

• C. Clottens, Proportionaliteit van stemrecht en risico in kapitaalvennootschappen, Antwerpen, Biblo, 2012, 211-212

• C. Dunlavy, «Corporate Governance in Late 19th-Century Europe and the U.S.: The Case of Shareholder Voting Rights» in K. Hopt, H. Kanda, M. Roe, E. Wymeersch en S. Prigge (eds.), Comparative Corporate Governance: The State of the Art and Emerging Research, Oxford, Clarendon Press, 1998, (5) 11-13.

• J. Vananroye, ««Father knows best»: zijn dwingende regels omtrent het aantal leden in een vennootschap of huwelijk verantwoord?», TRV 2013, (54) 66.

www.koengeens.be/news/2017/07/20/de-justitiehervorming-gaat-door.

• J. Delvoie, «Daar is Nessie! Naar meervoudig stemrecht in nv en bvba», TPR 2015, 985-989.

•: D. Fischel, «Organized Exchanges and the Regulation of Dual Class Common Stock», The University of Chicago L. Rev. 1987, (119) 141-142.

• C. Dunlavy, «Social Conceptions of the Corporation: Insights from the History of Shareholder Voting Rights», Washington and Lee L. Rev. 2006, 1361-1362.

• Cass. 28 november 2013, TRV 2014, 287: «Het belang van een vennootschap wordt bepaald door het collectief winstbelang van haar huidige en toekomstige aandeelhouders.»

• C. Van Der Elst, Shareholders as Stewards: Evidence from Belgian General Meetings, 2013, beschikbaar op SSRN: http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.2270938.

• A.W. Heringa, «Shareholders and Democracy» in M. Olaerts en C. Schwarz (eds.), Shareholder democracy. An analysis of shareholder involvement in corporate policies, Den Haag, Eleven, 2012, (7) 11.

• A. François, K. Byttebier, J. Fastenaekels, T. Van De Gehuchte en L. Vandenbempt, «Omgaan met conflicten in vennootschappen: regeling van geschillen is meer dan geschillenregeling» in K. Byttebier, A. François, E. Janssens en T. Van De Gehuchte (eds.), Omgaan met conflicten in de vennootschappen, Antwerpen, Intersentia, 2009, (1) 38

• K. Geens, «200 jaar vennootschapsrecht in perspectief: quo vadis ius societam», TPR 2007, 120-121

• B. De Groof, «Ontslagregeling van bestuurders. Kritische analyse van de ad-nutum herroepbaarheid van bestuurders in de nasleep van de financiële crisis», TRV 2013, (673) 678-679

• A. Maurau, «Onenigheid binnen de vennootschap: de opschorting van een besluit tot ontslag van een bestuurder en de voorlopige bewindvoerder versus de deskundige», TRV 2003, 434. www.bcv-cds.be/files/bcv_nota_minister_justitie_nl_20151002.pdf.

• U. Rodrigues, «The Seductive Comparison of Shareholder and Civic Democracy», Washington and Lee L. Rev. 2006, 1389-1406).

• Plato, vertaald door G. Koolschijn, Politeia, Amsterdam, Atheneum-Polak & Van Gennep, 1975, 412-421).

• C. Van Der Elst, Shareholders as Stewards: Evidence from Belgian General Meetings, 2013, beschikbaar op SSRN: http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.2270938

• C. Van Der Elst, «Empirisch onderzoek naar de benoeming van bestuurders van genoteerde vennootschappen», TRV-RPS 2017, 621.

• P. Coussement, «Macht en onmacht van de verschillende stakeholders in een gerechtelijke reorganisatie door een collectief akkoord» in M. Vanmeenen, M. Tison, K. Byttebier en E. Dirix (eds.), Gerechtelijke reorganisatie, Antwerpen, Intersentia, 2012, (65) 80 en 95.

• C. Smith en J. Warner, «On financial Contracting: An Analysis of Bond Covenants», Journal of Financial Economics 1979, (117) 118

• S. Cools, o.c., 457-459.

• F. De Leo, «Het vennootschaps- en boedelbelang in de queeste van Dionysos: naar nieuwe wijn in oude zakken», te verschijnen. V. J. Vananroye, Organisatierecht: Werfbezoek aan een onvoltooide piramide in Acta Falconis VII, Antwerpen, Intersentia, 2015, 52-65.

• S. Schwarcz, «Rethinking a Corporation’s Obligation to Creditors», Cardozo L. Rev. 1996, (647) 667

• J.C. Lipson, «Directors’ Duties to Creditors: Power Imbalance and the Financially Distressed Corporation», UCLA L. Rev. 2003, (1189) 1192

• R.B. Campbell en C.W. Frost, «Managers’ Fiduciary Duties in Financially Distressed Corporations: Chaos in Delaware (and Elsewhere)», Journal of Corporation Law 2007, (491) 518.

• K. Popper, «On democracy» in J. Shearmur en P. Turner (eds.), After The Open Society, Selected Social and Political Writings, Londen, Routledge, 2012, (360) 361.•

• J. Vananroye en L. Mariën, «Fraus en schuldeisersbenadeling in het ondernemingsrecht» in A. De Boeck, I. Samoy, S. Stijns en R. Van Ransbeeck (eds.), Fraus omnia corrumpit: mogelijkheden en moeilijkheden in het privaatrecht, Brugge, die Keure, 2014, (107) 116 e.v.

• F. De Leo, «Pleidooi voor de schrapping van de anterioriteitsvoorwaarde van de Pauliana – De fusie en splitsing als testcase», RW 2017-18, (403) 406

• N. Geelhand, Belangenafweging in het huwelijksvermogensrecht: de belangen van de niet-contracterende echtgenoot versus de belangen van de derde-medecontractant. 2. Rechtsvergelijkend overzicht van de toepassing van het vertrouwensbeginsel in het huwelijksvermogensrecht, Gent, Mys en Breesch, 1994, 795-798

• Cass. 29 oktober 2015, TBH 2016, 226, noot G. Lindemans

• M.E. Storme, «De uitwendige rechtsgevolgen van verbintenissen uit overeenkomst en andere persoonlijke rechten: zgn. derde-medeplichtigheid aan wanprestatie, Pauliana en aanverwante leerstukken» in BVBJ-VPG (ed.), Overeenkomsten en derden: De externe gevolgen van overeenkomsten en de derde-medeplichtigheid, Brussel, 1995, 150-151, ook raadpleegbaar op www.storme.be/3medeplichtigheid.pdf

• S. De Dier, «Pauliaanse vordering en nietigheidsvordering tegen vennootschapsbesluiten met externe werking: aan elkaar gewaagd», TPR 2016, (1237) 1248-1249.

• F. De Leo, «All creditors are equal, but some creditors are more equal than others» (noot onder GwH 6 oktober 2016), TBH 2017, 734-742.

• H. Swennen, «Grondwettelijk Hof, arrest nr. 124/2016 van 6 oktober 2016: «hier niet meer (daarover) komen zeuren»», In foro 2016, 53, 4-9

• A. Van Hoe, Bent u al buitengewone schuldeiser?, https://corporatefinancelab.org/2016/10/09/bent-u-al-buitengewone-schuld....

• D.G. Baird en T.H. Jackson, «Corporate Reorganizations and the Treatment of Diverse Ownership Interests: A Comment on Adequate Protection of Secured Creditors in Bankruptcy», Chi. L. Rev. 1984, (97) 106-107

• R.J. Schimmelpenninck, «Leningen of schadeclaims van aandeelhouders concurrent?», Tijdschrift voor Insolventierecht (Nederland) 2003, 239-246

• R.J. De Weijs, Wanorde? Hoe het faillissementsrecht zich tegen schuldeisers dreigt te keren, Den Haag, Boom Juridisch, 2016, 27-40

• R.J. De Weijs, Nieuwe regels omtrent aandeelhoudersleningen: tussen afdwingbaarheid en onrechtmatigheid in, Preadvies NVRII, 2013, beschikbaar op SSRN: https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=2381969.

https://graydon.be/downloads/report-zeven-jaar-wco-een-statistische-stan....

• R. Korobkin, «Contractarianism and the Normative Foundations of Bankruptcy Law», Texas L. Rev. 1993, 541.

• J. Payne, Schemes of Arrangement: Theory, Structure and Operation, Cambridge, Cambridge University Press, 2014, 49-50.

• ABI (Commission to study the reform of Chapter 11), Final Report and Recommendations, 2014, 264-265, raadpleegbaar op https://abiworld.app.box.com/s/vvircv5xv83aavl4dp4h

• N. Tollenaar, Het pre-insolventieakkoord: grondslagen en raamwerk, Deventer, Kluwer, 2016, 111-112.

• Y. Ren, A comparative study of the Corporate Bankruptcy Reorganization Law of the US and China, diss. Groningen, Eleven International Publishing, 2012, 74-83.

• P. Coussement, o.c., in M. Vanmeenen, M. Tison, K. Byttebier en E. Dirix (eds.), Gerechtelijke reorganisatie, 101.

• S. Chatterjee, U. Dhillon en G. Ramirez, «Debtor-in-possession financing», Journal of Banking & Finance 2004, (3079) 3107

• K. Ayotte en E. Morrison, «Creditor Control and Conflict in Chapter 11 Bankruptcy», Journal of Legal Analysis 2009, 511.

• D.G. Baird en R.K. Rasmussen, «Reply: Chapter 11 at Twilight», Stan. L. Rev. 2003-2004, (673) 699.

• R.J. De Weijs, Wanorde? Hoe het faillissementsrecht zich tegen schuldeisers dreigt te keren, Den Haag, Boom Juridisch, 2016, 27-40.

• J. Vananroye, Organisatierecht: Werfbezoek aan een onvoltooide piramide in Acta Falconis VII, Antwerpen, Intersentia, 2015, 36-37.

• Over rationale apathie en vrijbuiterij, zie: F. Easterbrook en D. Fischel, The Economic Structure of Corporate Law, Cambridge, Harvard University Press, 1991, 66 e.v.

• T. Lysens, «De curator» in H. Braeckmans, M.E. Storme, B. Tilleman, J. Vananroye en M. Vanmeenen (eds.), Curatoren en vereffenaars: actuele ontwikkelingen IV, Antwerpen, Intersentia, 2017, (55) 55. Dit was vroeger echter anders

• E. Dirix, «Historische verkenningen in het faillissementsrecht», RW 2005-06, (212) 214).

• P. Deseyne, L. Vandenbroucke, J. Declercq, B. De Fleur en L. De Norre (eds.), Vademecum voor de rechter-commissaris, UGA, Kortrijk, 2011, 326

• C. Berckmans, «Schuldeisers en stilzitten curator: het monopolie doorbroken?», NJW 2013, (478) 491

• E. Hoogmartens, «Interne aansprakelijkheidsvordering tegen de curator voor afgeleide schade», Jura Falconis 2017-18, (754) 784-785.

• J. Vananroye, «De civielrechtelijke aansprakelijkheid van een curator: tanden zonder tijger?» in J. Falconis en I. Samoy (eds.), Professionele aansprakelijkheid, Antwerpen, Intersentia, 2015, (139) 158.

• A. Moravcsik, «In Defence of the «Democratic Deficit»: Reassessing Legitimacy in the European Union», Journal of Common Market Studies 2002, (603) 607).

• S. Cohen, Multinational corporations and foreign direct investment: avoiding simplicity, embracing complexity, New York, Oxford University Press, 2007, 233-251.

• O. Hart, «An Economist’s Perspective on the Theory of the Firm», Columbia L. Rev. 1989, (1757) 1766

• O. Hart en J. Moore, «Property Rights and the Nature of the Firm», Journal of Political Economy 1990, (1119) 1120

• R. Van Den Bergh en D. Heremans, «Recht en economie», Tijdschrift voor Economie en Management 1987, (139) 144. Zie ook: T. Joo, «Corporate Governance and the D-word», Washington and Lee L. Rev. 2006, 1590.

www.bcv-cds.be/files/bcv_cds_20171108.pdf.

• D. Greenwood, «Markets and Democracy: The Illegitimacy of Corporate Law», UMKC L. Rev. 2005, 84

• D. Fischel, o.c., The University of Chicago L. Rev. 1987, 140-141

• S. Cools, o.c., 46-48

• N. Luhmann, «Zur Funktion der «subjektiven Rechte»» in R. Lautmann, W. Maihofer en H. Schelsky (eds.), Jahrbuch für Rechtssoziologie und Rechtstheorie, Bd. 1: Die Funktion des Rechts in der modernen Gesellschaft, Bertelsmann Universitätsverl, Bielefeld, 1970, 321-330.

• T. Joo, «The Modern Corporation and Campaign Finance: Incorporating Corporate Governance Analysis into First Amendment Jurisprudence», Washington University Law Quarterly 2001, (1) 57-58.

• H. Manne, «Some Theoretical Aspects of Share Voting: An Essay in Honor of Adolf A. Berle», Columbia L. Rev. 1964, (1427) 1445.

• R. Coase, «The Nature of the Firm», Economica 1937, 386-405

• R. Coase, «The Problem of Social Cost», Journal of Law and Economics 1960, 1-44.

• J. Vananroye, ««Father knows best»: zijn dwingende regels omtrent het aantal leden in een vennootschap of huwelijk verantwoord?», TRV 2013, (54) 66.

• D. Baird en R. Rasmussen, «The End of Bankruptcy», Stanford L. Rev. 2002, (751) 758. Zie ook: R.V. Butler en S.M. Gilpatric, «A Re-examination of the Purposes and Goals of Bankruptcy», ABI L. Rev. 1994, (269) 282.

• T.H. Jackson, «Bankruptcy, Non-Bankruptcy Entitlements, and the Creditors’ Bargain», Yale Law Journal 1982, 857-907

• D.G. Baird en T.H. Jackson, «Corporate Reorganizations and the Treatment of Diverse Ownership Interests: A Comment on Adequate Protection of Secured Creditors in Bankruptcy», University of Chicago L. Rev. 1984, 97-130

• T.H. Jackson, The Logic and Limits of Bankruptcy Law, Cambridge, Harvard University Press, 1986, 289p

• D.G. Baird en T.H. Jackson, «Bargaining After the Fall and the Contours of the Absolute Priority Rule», University of Chicago L. Rev. 1988, 738-789

• T.H. Jackson en R. Scott, «On the Nature of Bankruptcy: An Essay on Bankruptcy Sharing and the Creditors’ Bargain», Virginia L. Rev. 1989, 155-204.

• E. Brigham en M. Ehrhardt, Financial Management: Theory & Practice, Nashville, South Western College Publishing, 2014, 952

• D. Baird en R. Rasmussen, «Antibankruptcy», Yale Law Journal 2010, 648-699.

• O. Williamson, «Transaction-Cost Economics: The Governance of Contractual Relations», Journal of Law and Economics 1979, 233-261

• O. Williamson, «The Economics of Organization: The Transaction Cost Approach», The American Journal of Sociology 1981, 548

• M. Klaes, «History of Transaction Costs» in S. Durlauf en L. Blume (eds.), The New Palgrave Dictionary of Economics Online, 2008.

• Z. Goshen en R. Squire, «Principal Costs: A New Theory for Corporate Law and Governance», Columbia L. Rev. 2017, 767-829).

• D.G. Baird en T.H. Jackson, o.c., University of Chicago L. Rev. 1984, 106

• T.H. Jackson, The Logic and Limits of Bankruptcy Law, Cambridge, Harvard University Press, 1986, 9-11.

• J. Armour, The Law and Economics of Corporate Insolvency: A Review, 2001, https://www.cbr.cam.ac.uk/fileadmin/user_upload/centre-for-business-rese..., 30-31.

• Z. Goshen en R. Squire, «Principal Costs: A New Theory for Corporate Law and Governance», Columbia L. Rev. 2017, 767-829.

• J. Armour, H. Hansmann en R. Kraakman, «Agency Problems and Legal Strategies» in R. Kraakman, J. Armour, P. Davies, L. Enriques, H. Hansmann et al. (eds.), The Anatomy of Corporate Law: A Comparative and Functional Approach, Oxford, Oxford University Press, 2017, 29-48.

• F. De Leo en D. Cardinaels, «Remuneratie curator. Het bureau voor rechtsbijstand is geen insolventieverzekeraar, maar wie dan wel?», NJW 2017, 566-576

• A. Alchian en H. Demsetz, «Production, Information Costs and Economic Organization», The American Economic Rev. 1972, (777) 780.

• R. Posner, «What Do Judges and Justices Maximize? (The Same Things Everyone Else Does)», Chicago Working Paper in Law & Economics 1993, raadpleegbaar op https://chicagounbound.uchicago.edu/cgi/viewcontent.cgi?referer=&httpsre....
 

Gerelateerd
Aangemaakt op: vr, 30/03/2018 - 18:43
Laatst aangepast op: vr, 30/03/2018 - 18:43

Hebt u nog een vraag?

Hebt u nog een vraag in dit verband, klik dan hier om uw vraag aan ons te stellen, of meteen een afspraak te maken voor een consultatie.

Aanvulling

Heeft u een suggestie, aanvulling of voorstel tot correctie met betrekking tot deze pagina? Gebruik dit adres om het te melden.