-A +A

De rol van het slachtoffer in het straf(proces)recht: op zoek naar een optimaal evenwicht tussen publieke interventie en private betrokkenheid

Printervriendelijke versiePrintervriendelijke versieVerstuur naar een vriendVerstuur naar een vriend
Publicatie
Auteur: 
Verjhelst S.
Tijdschrift: 
Rechtskundig Weelblad
Uitgever: 
Intersentia
Jaargang: 
2013-2014
Pagina: 
763
Samenvatting

Deze bijdrage is een wetenschappelijke zoektocht (samenvatting van een doctoraal proefschrift) naar welke rol het slachtoffer in het straf(proces)recht dient te vervullen.

Welke rechten dient het slachtoffer te krijgen in een nieuw Belgische straf(procedureel) systeem.

Inhoudstafel tekst: 

De rol van het slachtoffer in het straf(proces)recht: op zoek naar een optimaal evenwicht tussen publieke interventie en private betrokkenheid

Stephanie VERHELST

I. Inleiding

II. Probleemstelling en onderzoeksvragen

III. Conclusies en aanbevelingen

A. Principes ter verantwoording van het optreden van de Staat en de inmenging van het slachtoffer

B. Welke rechten dient het slachtoffer te krijgen?

1° Actief en passief informatierecht

a) Passief informatierecht

(i) Het huidige passieve informatierecht

(ii) Voorstel: uitbreiding van het passief informatierecht

b) Actief informatierecht

(i) Het huidige actieve informatierecht

(ii) Voorstel: uitbreiding van het actief informatierecht door toekenning van spreekrecht

2° Op gang brengen van de vervolging als «correctiemechanisme»

a) Klachtmisdrijven

b) Klacht met burgerlijke partijstelling voor de onderzoeksrechter en rechtstreekse dagvaarding

(i) De rechtvaardiging

(ii) Voorstel: aanpassingen

3° Toetsing aan Europese en internationale instrumenten

a) Algemeen regelgevend kader

b) Toetsing van de voorstellen tot wijziging

(i) Uitbreiding van het passief en actief informatierecht

(ii) Beperking in het raam van het recht om via klacht met burgerlijke partijstelling voor de onderzoeksrechter de strafprocedure op gang te brengen

C. Hoe dient het strafrechtelijk systeem te evolueren?

1° Communicatieve en participatieve justitie binnen een publiekrechtelijk kader

a) Binnen een publiekrechtelijk kader

b) Het slachtoffer als participant

2° Het slachtoffer als gebruiker van dienstverlening van de Staat

a) De organisatie van slachtofferzorg

b) Privatisering voor bijkomende onderzoeksdaden

IV. Slotbeschouwing

Geciteerde bronnen

• C.P.M. Cleiren, «Genoegdoening aan slachtoffers in het strafrecht», Hand. NJV 2003, afl. 1, (33) 56; L. Dupont en R. Verstraeten, Handboek Belgisch strafrecht, Leuven, Acco, 1990, 77; J.J. Haus, Principes généraux du droit pénal belge, I, Gent, Librairie générale de Ad. Hoste, 1879, 2.

• H. Weyers en M. Hertogh, Legitimiteit betwist: een verkennend literatuuronderzoek naar de ervaren legitimiteit van het justitieoptreden, 2007, www.wodc.nl, 6.

• A. Van Damme, L. Pauwels, S. Pleysier en M. Van De Velde, «Beelden van vertrouwen: het vertrouwen in politie en justitie in perspectief geplaatst», Orde dag 2010, afl. 52, (7) 9.

• D.A. Berents, Het werk van de vos. Samenleving en criminaliteit in de late middeleeuwen, Zutphen, De Walburg Pers, 1985, 98;

• J. Gilissen en F. Gorlé, Historische inleiding tot het recht. Deel 1 ontstaan en evolutie van de belangrijkste rechtsstelsels, Antwerpen, Kluwer rechtswetenschappen, 1991, 38;

• J. Monballyu, Zes eeuwen strafrecht. De geschiedenis van het Belgische strafrecht (1400-2000), Leuven, Acco, 2006, 60.

• L. Arnauts, «Het slachtoffer in het strafproces: het grote misverstand», Orde dag 1998, afl. 4, (53) 54-55.

• M. Hildebrandt, Straf(begrip) en procesbeginsel. Een onderzoek naar de betekenis van het fenomeen en de term straf en de waarde van het procesbeginsel naar aanleiding van de consensuele afdoening van strafzaken, doctoraatsproefschrift Erasmus Universiteit Rotterdam, 2002, http://works.bepress.com/cgi/viewcontent.cgi?article=1018&context=mireil..., 37-38, 68, 139 en 513-514.

• C. Van Den Wyngaert, Strafrecht en strafprocesrecht in hoofdlijnen, Antwerpen, Maklu, 2011, 826.

• R. Verstraeten en A. Dierickx, «Enkele beschouwingen omtrent de rol van het slachtoffer in de strafprocedure» in L. Dupont en F. Hutsebaut (eds.), Herstelrecht tussen toekomst en verleden. Liber Amicorum Tony Peters, Leuven, Universitaire Pers Leuven, 2001, (537) 539-540.

• R.S.B. Kool, «Op zoek naar de grens. Een verkenning van de positie van het slachtoffer in het strafproces» in C.H. Brants, P.A.M. Mevis en E. Prakken (eds.), Legitieme strafvordering. Rechten van de mens als inspiratie in de 21ste eeuw, Antwerpen, Intersentia, 2001, (157) 163.

• P. Duinslaeger en K. De Schepper, «Wie is er bang van de strafrechter? Reflecties over een gerechtvaardigd vertrouwen» in F. Deruyck en M. Rozie (eds.), Het strafrecht bedreven: Liber Amicorum Alain De Nauw, Brugge, die Keure, 2011, (233) 233 en 237;

• W. Meyvis, «Ontwikkelingen in de hulpverlening aan slachtoffers van misdrijven in België» in S. Snacken en D. Martin (eds.), Slachtofferhulp en strafrechtsbedeling. Studiedag vrijdag 26 oktober 1990, Antwerpen, Kluwer, 1991, (93) 105;

• W. Meyvis, «Slachtofferhulp in beweging» in T. Peters en J. Goethals (eds.), De achterkant van de criminaliteit. Over victimologie, slachtofferhulp en strafrechtsbedeling, Antwerpen, Kluwer, 1994, (231) 255.

• S. Verhelst, De rol van het slachtoffer in het straf(proces)recht, Antwerpen, Intersentia, 2013, nrs. 318-327 en 339 en 449.

• I. Aertsen en T. Peters, «Herstelbemiddeling in slachtofferperspectief», TvCr 1997, (372) 376;

• L. De Geyter, «Alternatieve methoden tot beslechting van geschillen, in het bijzonder de bemiddeling» in Departement Vorming en Opleiding van de Orde van Advocaten van de Balie van Kortrijk (ed.), Recente ontwikkelingen in het strafrecht, Gent, Larcier, 2008, (309) 340;

• B. De Ruyver en K. Van Impe, «De minnelijke schikking en de bemiddeling in strafzaken», RW 2000-01, (445) 450;

• F. W. Gay, «Restorative Justice and the Prosecutor», Fordham Urb. L.J. 1999-2000, (1651) 1653;

• L. Kurki, «Restorative and Community Justice in the United States», Crime. & Just. 2000, (235) 270;

• A. Lemonne en I. Vanfraechem, «Evaluatie van de voorzieningen ten behoeve van slachtoffers van inbreuken: de belangrijkste bevindingen» in I. Vanfraechem, A. Lemonne en C. Vanneste (eds.), Wanneer het systeem de slachtoffers ontmoet. Eerste resultaten van een evaluatieonderzoek aangaande slachtofferbeleid, Gent, Academia Press, 2010, (13) 80;

• L. Nouwynck, «Droits des victimes, justice réparatrice et médiation en matière pénale» in A. Jacobs en K. Lauwaert (eds.), Le droit des victimes, Luik, Anthemis, 2010, (63) 92-93;

• I. Vanfraechem en A. Lemonne, «Willen slachtoffers participeren aan de gerechtelijke procedure? Enkele vaststellingen vanuit het onderzoek naar de evaluatie van het slachtofferbeleid in België», Nieuwsbrief Suggnomè 2008, nr. 2, (24) 27, http://nicc.fgov.be/index.aspx?SGREF=3025.

• A.K. De Graauw, «Spreekrecht ter zitting», Trema 2004, afl. 8, (346) 348;

• J.W. De Keijser en M. Malsch, «Is spreken zilver en zwijgen goud? Spreekrecht en het ontstemde slachtoffer», DD 2002, (5) 7;

• M.S. Groenhuijsen, «Straftoemeting en de consequenties van een delict voor het slachtoffer», DD 1996, afl. 7, (605) 611;

• M.S. Groenhuijsen en N.J.M. Kwakman, «Het slachtoffer in het vooronderzoek» in M.S. Groenhuijsen en G. Knigge (eds.), Dwangmiddelen en rechtsmiddelen. Derde interimrapport onderzoeksproject Strafvordering 2001, Deventer, Kluwer, 2002, (773) 889;

• R. Kool en M. Moerings, «The Victim Has the Floor. The Victim’s Right to be Heard in Writing or Orally in the Dutch Courtroom», Eur. J. Crime Crim. L. & Crim. Just. 2004, (46) 53;

• F.F. Langemeijer, Het slachtoffer en het strafproces, Deventer, Kluwer, 2010, 80;

• S.B.L. Leferink en K.H. Vos, Spreekrecht en schriftelijke slachtofferverklaring: recht of kans?, Utrecht, 2008, http://www.slachtofferhulp.nl/documents/File/Onderzoek%20spreekrecht.pdf, 15 en 34;

• K. Lens, A. Pemberton en M. Groenhuijsen, Het spreekrecht in Nederland: een bijdrage aan het emotioneel herstel van slachtoffers?, Tilburg, PrismaPrint, 2010, 8;

• A. Pemberton, «Het spreekrecht: vergelding of herstel?», Tijdschrift voor Herstelrecht 2005, afl. 3, (34) 36;

• A.L.J. Van Strien, «De positie van slachtoffers in het strafproces» in M.S. Groenhuijsen en G. Knigge (eds.), Het onderzoek ter zitting. Eerste interimrapport onderzoeksproject Strafvordering 2001, Deventer, Gouda Quint, 2001, (233) 260.

• J.V. Roberts en E. Erez, «Communication at Sentencing: The Expressive Function of Victim Impact Statements» in A. Bottoms en J.V. Roberts (eds.), Hearing the Victim. Adversarial Justice, Crime Victims and the State, Devon, Willan Publishing, 2010, (232) 235.

• P. Arnou, in Comm.Straf., (1) 3.

• R.A. Fairfax, Jr., «Delegation of the Criminal Prosecution Function to Private Actors», UC Davis Law Review 2009, (411) 428 en 431 en 433;

• D.D. Friedman, Law’s Order. What Economics Has to Do with Law and Why it Matters, Princeton, Princeton University Press, 2000, 282;

• H. Kerkmeester, «Bestrijding van onveiligheid: een economische vergelijking van juridische instrumenten» in E.R. Muller (ed.), Veiligheid. Studies over inhoud, organisatie en maatregelen, Alphen aan den Rijn, Kluwer, 2004, (741) 741;

• D. Levinne, «Public Wrongs and Private Rights: Limiting the Victim’s Role in a System of Public Prosecution», Northwestern University Law Review 2010, (335) 357;

• S. Shavell, «The Fundamental divergence Between the Private and the Social Motive to Use the Legal System», Journal of Legal Studies 1997, (575) 600;

• S.I. Weisburst, «Judicial Review of Settlements and Consent Decrees: An Economic Analysis», Journal of Legal Studies 1999, (55) 89.

• R. Verstraeten, «Nieuwe rechten voor het slachtoffer tijdens het vooronderzoek» in Het vernieuwde strafprocesrecht. Een eerste commentaar bij de wet van 12 maart 1998, Antwerpen, Maklu, 1998, (188) 202.

• A. De Nauw, «De criminaliteitsbestrijding in het gerechtelijk arrondissement Brussel. Enkele persoonlijke visies over het beleid van het parket» in P. Cosyns en C. Eliaerts (eds.), Trends in criminaliteit & criminaliteitsbestrijding, Antwerpen, Kluwer, 1982, (83) 98;

• F. Hutsebaut, «De positie van de benadeelde in het Belgisch strafproces», Panopticon 1985, (410) 421;

• J. Pradel, Procédure pénale, Parijs, Éditions Cujas, 2008, 245;

• R. Verstraeten, D. Van Daele, A. Bailleux en J. Huysmans, De burgerlijke partijstelling: analyse en toekomstperspectief. Een rechtsvergelijkende studie, Antwerpen, Intersentia, 2012, 280-281.

• Y. Liégeois, «De onvermijdelijke evolutie van het strafprocesrecht» in F. Deruyck, M. De Swaef, J. Rozie, M. Rozie, P. Traest en R. Verstraeten (eds.), De wet voorbij. Liber Amicorum Luc Huybrechts, Antwerpen, Intersentia, 2010, (221) 245; 

• S.Verhelst, De rol van het slachtoffer in het straf(proces)recht, Antwerpen, Intersentia, 2013, nrs. 247-274.

• Rapport fait au nom de la commission des lois constitutionnelles, de la législation et de l’administration générale de la république sur le projet de loi (No 3393), tendant à renforcer l’équilibre de la procédure pénale par M.G. Geoffroy, Assemblée Nationale 6 december 2006, nr. 3505, p. 271;

• S. Detraz, «Le nouveau dispositif de recevabilité de la plainte avec constitution de partie civile», JCP G 2008, 111, (13) 17.

• Voor een meer uitgebreide bespreking van de rechtstreekse dagvaarding, zie: S. Verhelst, De rol van het slachtoffer in het straf(proces)recht, Antwerpen, Intersentia, 2013, nrs. 275-301.

Gerelateerd
Bibliotheek
In bibliotheek?: 
Dit item is beschikbaar in de bibliotheek van advocatenkantoor Elfri De Neve
Aangemaakt op: di, 18/03/2014 - 03:16
Laatst aangepast op: di, 18/03/2014 - 03:16

Hebt u nog een vraag?

Hebt u nog een vraag in dit verband, klik dan hier om uw vraag aan ons te stellen, of meteen een afspraak te maken voor een consultatie.

Aanvulling

Heeft u een suggestie, aanvulling of voorstel tot correctie met betrekking tot deze pagina? Gebruik dit adres om het te melden.