-A +A

De meldingsplicht wegens witwassen ten aanzien van de ontvangstlidstaat in het licht van de vrijheid van dienstverrichting: een Spaanse armada tussen droom en daad?

Printervriendelijke versiePrintervriendelijke versieVerstuur naar een vriendVerstuur naar een vriend
Publicatie
Auteur: 
Incalaz Thomas
Tijdschrift: 
Rechtskundig Weekblad
Uitgever: 
Intersentia
Jaargang: 
2013 - 2014
Pagina: 
1362
Samenvatting

Europese financiële en kredietinstellingen die diensten in het buitenland diensten aanbieden moeten verdachte transacties melden aan de lidstaat waar zij gevestigd zijn (home country control). Dit beginsel lijkt genuanceerd door het arrest-Jyske van 25 april 2013. Deze bijdrage biedt een kritische analyse van deze recente ontwikkeling en schetst de gevolgen ervan voor het witwaspreventiebeleid van morgen.

Inhoudstafel tekst: 

I. Inleiding

II. Probleemstelling

III. Analyse van de rechtspraak van het Hof van Justitie

A. Geen schending van de anti-witwasrichtlijn (art. 22, tweede lid juncto art. 5 richtlijn 2005/60)

1° Geen verplichting tot invoering van een meldingsplicht voor in het buitenland gevestigde instellingen die in het binnenland diensten aanbieden (art. 22, tweede lid richtlijn 2005/60)

2° Geen verbod van invoering van een meldingsplicht voor in het buitenland gevestigde instellingen die in het binnenland diensten aanbieden (art. 5 richtlijn 2005/60)

B. Geen schending van de vrijheid van dienstverrichting (art. 56 VWEU)

1° Formele grondslag van de rechtvaardigingsgrond: pretoriaans of wettelijk?

2° Inhoudelijke toetsing aan de rechtvaardigingsgrond

a) Dwingende reden van algemeen belang

b) Geschiktheid van de nationale regeling

c) Evenredigheid van de nationale regeling

IV. Besluit

Schematische weergave van de mogelijke meldingsplicht wegens witwassen ten aanzien van de ontvangstlidstaat in het licht van de vrijheid van dienstverrichting

Bronvermeldingen

• N. Bonaparte, Mémoires: manuscrit venu de Sainte-Hélène, Parijs, Baudouin, 1821, 12.

• Richtlijn 91/308/EEG van de Raad van 10 juni 1991 tot voorkoming van het gebruik van het financiële stelsel voor het witwassen van geld, Pb.L. 28 juni 1991, afl. 166, p. 77.

• J. García Sanz en G. San Pedro, «Spain» in W. Muller, C. Kalin en J. Goldsworth (eds.), Money Laundering: International Law and Practice, Chichester, John Wiley & Sons, 2007, (513) 515;

• C. Sahuquillo en A. Tomás, «Spain» in T. Graham (ed.), Butterworths International Guide to Money Laundering Law and Practice, Londen, Butterworths, 2003, (562) 579.

• Art. 2, eerste lid van de wet 19/1993 van 28 december 1993 houdende bepaalde maatregelen ter voorkoming van het witwassen van geld, BOE 29 december 1993, afl. 311, 37327 (officieuze vertaling van het originele, Spaanstalige opschrift: «ley 19/1993 de 28 de diciembre de 1993 sobre determinadas medidas de prevención del blanqueo de capitales, BOE de 29 de diciembre de 1993, no. 311, 37327»).

• Wet van 11 januari 1993 tot voorkoming van het gebruik van het financiële stelsel voor het witwassen van geld en de financiering van terrorisme, BS 9 februari 1993, 2828).

• Art. 3, eerste en tweede lid, f, van richtlijn 2005/60/EG van het Europees Parlement en de Raad van 26 oktober 2005 tot voorkoming van het gebruik van het financiële stelsel voor het witwassen van geld en de financiering van terrorisme, Pb.L. 25 november 2005, afl. 309, p. 15

• Art. 1, eerste lid van richtlijn 2001/97/EG van het Europees Parlement en de Raad van 4 december 2001 tot wijziging van Richtlijn 91/308/EEG van de Raad tot voorkoming van het gebruik van het financiële stelsel voor het witwassen van geld, Pb.L. 28 december 2001, afl. 344, p. 76;

• Art. 1 van richtlijn 91/308/EEG van de Raad van 10 juni 1991 tot voorkoming van het gebruik van het financiële stelsel voor het witwassen van geld, Pb.L. 28 juni 1991, afl. 166, p. 77).

• HvJ 25 april 2013, C-212/11, Jyske Bank Gibraltar, Pb.C. 15 juni 2013, afl. 171, p. 5.

• Richtlijn 2006/48/EG van het Europees Parlement en de Raad van 14 juni 2006 betreffende de toegang tot en de uitoefening van de werkzaamheden van kredietinstellingen (herschikking), Pb.L. 30 juni 2006, afl. 177, p. 1.

• Richtlijn 2013/36/EU van het Europees Parlement en de Raad van 26 juni 2013 betreffende toegang tot het bedrijf van kredietinstellingen en het prudentieel toezicht op kredietinstellingen en beleggingsondernemingen, tot wijziging van richtlijn 2002/87/EG en tot intrekking van de richtlijnen 2006/48/EG en 2006/49/EG, Pb.L. 27 juni 2013, afl. 176, p. 338 (hierna: «richtlijn 2013/36»).

• Besluit van de Raad 2000/642/JBZ van 17 oktober 2000 inzake een regeling voor samenwerking tussen de financiële inlichtingeneenheden van de lidstaten bij de uitwisseling van gegevens, Pb.L. 24 oktober 2000, afl. 271, p. 4.

• Conclusie van advocaat-generaal Y. Bot voor HvJ 25 april 2013, C-212/11, Jyske Bank Gibraltar, Pb.C. 15 juni 2013, afl. 171, p. 5

• HvJ 9 maart 1999, C-212/97, Centros, Jur. 1999, I-01459;

• HvJ 5 november 2002, C-208/00, Überseering, Jur. 2002, I-09919;

• HvJ 30 september 2003, C-167/01, Inspire Art, Jur. 2003, I-10155;

• V. Korom en P. Metzinger, «Freedom of Establishment for Companies: The European Court of Justice Confirms and Refines its Daily Mail Decision in the Cartesio Case C-210/06», ECFR 2009, afl. 1, (125) 125; F. Mucciarelli, «Company «emigration» and EC Freedom of Establishment: Daily Mail Revisited», EBOR 2008, (267) 295.

• J. Jansen, Fiscal Sovereignty of the Member SStates in an Internal Market: Past and Future, Alphen aan den Rijn, Wolters Kluwer Law International, 2011, 238; P. Ryan, «Will There Ever Be a «Delaware of Europe»?», Columbia Journal of European Law 2004-05, 187.

• G. Stessens, «De wet van 11 januari 1993 tot voorkoming van het gebruik van het financiële stelsel voor het witwassen van geld en de financiering van het terrorisme», Comm.Fin. 2008, afl. 28, (123) 140).

• T. van Aquino, Summa contra gentiles, II:34, Rationes sumptae ex parte factionis, 1258-1264, 1°: «Quod enim ab omnibus communiter dicitur, impossibile est totaliter falsum».

• Tweede richtlijn 89/646/EEG van de Raad van 15 december 1989 tot coördinatie van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen betreffende de toegang tot en de uitoefening van de werkzaamheden van kredietinstellingen, alsmede tot wijziging van richtlijn 77/780/EEG, Pb.L. 30 december 1989, afl. 386, 1

• Tweede lid van richtlijn 2000/12/EG van het Europees Parlement en de Raad van 20 maart 2000 betreffende de toegang tot en de uitoefening van de werkzaamheden van kredietinstellingen, Pb.L. 26 mei 2000, afl. 126, p. 1

• C. Tietje, «Freedom of Establishment» in D. Ehlers (ed.), European Fundamental Rights and Freedoms, Berlijn, De Gruyter, 2007, (281) 304;

• M. Dahlberg, Direct Taxation in Relation to the Freedom of Establishment and the Free Movement of Capital, Den Haag, Kluwer, 2005, 139-140;

• L. Woods, Free movement of Goods and Services within the European Community, Aldershot, Ashgate, 2004, 182.

• Europese Commissie, Voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot voorkoming van het gebruik van het financiële stelsel voor het witwassen van geld en de financiering van terrorisme, COM(2013) 45 final, 2013/0025 (COD), Straatsburg, 5 februari 2013, http://eur-lex.europa.eu.

• A. Lecocq, «Arrêt «Jyske Bank Gibraltar»: le contrôle exercé sur la libre prestation de services financiers au titre de la lutte contre le terrorisme et le blanchiment de capitaux», JDE 2010, (231) 233.

• Financial Action Task Force, The FATF Recommendations: international standards on combating money laundering and the financing of terrorism & proliferation, February 2012, http://www.fatf-gafi.org, 76, interpretative note 2 to R.17 (reliance on third parties).

• European Commission, Final Study on the Application of the Anti-Money Laundering Directive (Deloitte), 24 januari 2011, http://ec.europa.eu, 26; House of Lords: European Union Committee, Money Laundering and the Financing of Terrorism, II, Evidence, HL Paper 132-II, 19th Report of Session 2008-09, 42.

• M. Tison, «Europese Bankintegratie en het Algemeen Belang», Bank Fin. 1993, (211) 223

• G. Vossestein, Modernization of European Company Law and Corporate Governance: Some Considerations on its Legal Limits, Alphen aan den Rijn, Kluwer, 2010, 13;

• K. Mortelmans, «The functioning of the internal market: the freedoms» in P. Kapteyn (ed.), The Law of the European Union and the European Communities, Alphen aan den Rijn, Kluwer, 2008, (575) 581;

• S. Fazio, The Harmonization of international Commercial Law, Alphen aan den Rijn, Kluwer, 2007, 158;

• M. Björkland, «The Scope of the General Good Notion in the Second Banking Directive According to Recent Case-law», EBLR 1998, 227-243;

• Commissie van de Europese Gemeenschappen, Interpretatieve mededeling van de Commissie: Vrij verrichten van diensten en algemeen belang in de Tweede Bankrichtlijn, SEC(97) 1193 def, Brussel, 20 juni 1997, http://eur-lex.europa.eu, 22-23; R. Folsom, R. Lake en V. Nanda, European Union Law after Maastricht: A Practical Guide for Lawyers Outside the Common Market, Den Haag, Kluwer, 1996, 422).

• HvJ 23 november 1999, C-369/96 en C-376/96, Arblade e.a., Jur. 1999, 8453, rechtsoverweging 33;

• HvJ 19 december 2012, C-577/10, Commissie t/ België (nog niet gepubliceerd), rechtsoverweging 38 (zie HvJ 25 april 2013, C-212/11, Jyske Bank Gibraltar, Pb.C. 15 juni 2013, afl. 171, p. 5, rechtsoverweging 60).

• W. Van Gerven, «La deuxième directive bancaire et la jurisprudence de la Cour de Justice», Bank Fin. 1991, (39) 40-43.

• M. Tison, De interne markt voor bank- en beleggingsdiensten: een rechtsvergelijkende juridische analyse van de wederzijdse erkenning als techniek van marktunificatie in de Europese interne markt, Antwerpen, Intersentia, 1999, 633.

• L. Dragomir, European Prudential Banking Regulation and Supervision: The Legal Dimension, Abingdon, Routledge, 2010, 171;

• M. Dassesse, S. Isaacs en G. Penn, EC Banking Law, Londen, Lloyd’s of London Press, 1994, 122.

• A. Gkoutzinis, Internet Banking and the Law in Europe: Regulation, Financial Integration and Electronic Commerce, Cambridge, Cambridge University Press, 2010, 239.

• G. Stessens, De nationale en internationale bestrijding van het witwassen: onderzoek naar een meer effectieve bestrijding van de profijtgerichte criminaliteit, Antwerpen, Intersentia, 1997, 380 en p. 182

• Nationale Bank van België, Verslag 2012: Preambule – Economische en financiële ontwikkelingen – Prudentiële regelgeving en prudentieel toezicht, http://www.nbb.be, 241.

• Verslag aan de Koning voor het KB van 3 maart 2011 betreffende de evolutie van de toezichtsarchitectuur voor de financiële sector, BS 9 maart 2011, (15623) 15626;

• T. Incalza, «Toezicht op de financiële sector volgens het bipolaire twin peaks-model: ander en beter? Kritische bedenkingen bij de nieuwe toezichtsarchitectuur voor de financiële sector, ingevoerd door de wet van 2 juli 2010 en het KB van 3 maart 2011», TRV 2012, (173) 175.

• Richtlijn 91/308/EEG van de Raad van 10 juni 1991 tot voorkoming van het gebruik van het financiële stelsel voor het witwassen van geld, Pb.L. 28 juni 1991, afl. 166, p. 77.

• HvJ 20 februari 1979, C-120/78, Cassis de Dijon, Jur. 1979, 649, rechtsoverweging 14.

• HvJ 25 juli 1991, C-288/89, Stichting Collectieve Antennevoorziening Gouda, Jur. 1991, I-04007, rechtsoverweging 13; HvJ 25 juli 1991, C-76/90, Säger, Jur. 1991, I-04221, rechtsoverweging 15.

• J. Stuyck, «Vrije vestiging en vrije dienstverlening in de Europese economische gemeenschap» in J. Laffineur (ed.), Les prestations de services et le consommateur in Droit et Consommation, XXIV, Brussel, Story-Scientia, 1990, 150.

• Commissie van de Europese Gemeenschappen, Interpretatieve mededeling van de Commissie: Vrij verrichten van diensten en algemeen belang: de Tweede Bankrichtlijn, SEC(97) 1193 def, Brussel, 20 juni 1997, http://eur-lex.europa.eu, 21.

• L. Dragomir, European Prudential Banking Regulation and Supervision: The Legal Dimension, Abingdon, Routledge, 2010, 171; M. Dassesse, S. Isaacs en G. Penn, EC Banking Law, Londen, Lloyd’s of London Press, 1994, 122.

• Tison, o.c., 682;

• A. Gkoutzinis, Internet Banking and the Law in Europe: Regulation, Financial Integration and Electronic Commerce, Cambridge, Cambridge University Press, 2010, 243;

• S. Mohamed, European Community Law on the Free Movement of Capital and the EMU, Cambridge, Kluwer, 1999, 202;

• L. Radicati di Brozolo, «L’ambito di applicazione della legge del paese di origine nella libera prestazione dei servizi bancari nella CEE», Foro it. 1990, (454) 457;

• HvJ 21 september 2006, C-168/04, Commissie t/ Oostenrijk, Jur. 2006, I-9041,

• HvJ 23 november 1999, C-369/96 en C-376/96, Arblade e.a., Jur. 1999, 8453,

• HvJ 28 maart 1996, C-272/94, Guiot, Jur. 1996, I-1905;

• HvJ 9 augustus 1994, C-43/93, Vander Elst, Jur. 1994, I-3803;

• HvJ 25 juli 1991, C-76/90, Säger, Jur. 1991, I-04221;

• HvJ 26 februari 1991, C-198/89, Commissie t/ Griekenland, Jur. 1991, I-727,

• HvJ 26 februari 1991, C-180/89, Commissie t/ Italië, Jur. 1991, I-709,

• HvJ 17 december 1981, C-279/80, Webb, Jur. 1981, 3305, rechtsoverweging 17.

• Crime (Money Laundering and Proceeds) Act 2007, Act No. 1995-14, http://www.gibraltarlaws.gov.gi.

• HvJ 30 juni 2011, C-212/08, Zeturf.

• HvJ 24 maart 1994, C-275/92, H.M. Customs and Excise t/ Schindler, Jur. 1994, I-01039,

• HvJ 4 december 1986, C-220/83, Commissie t/ Frankrijk, Jur. 1986, 3663;

• HvJ 8 september 2010, C-316/07, C-358/07, C-360/07, C-409/07 en C-410/07;

• HvJ 6 maart 2007, C-338/04, Placanica, Jur. 2007, I-01891,

• HvJ 11 september 2003, C-6/01, Anomar e.a., Jur. 2003, I-8621

• HvJ 21 oktober 1999, C-67/98, Zenatti, Jur. 1999, I-07289

• HvJ 21 september 1999, C-124/97, Läärä e.a., Jur. 1999, I-0607 .

• J. Pardon, «Liberté d’établissement et libre prestation dans le domaine bancaire», Revue de Droit Bancaire et de la Bourse 1991, (219) 222-223, terecht bekritiseerd door M. Tison, o.c., Bank Fin. 1993, 217-218.

• Europese Commissie, Verslag van de Commissie over de uitvoering van Besluit 2000/642/JBZ van de Raad van 17 oktober 2000 inzake een regeling voor samenwerking tussen de financiële inlichtingeneenheden van de lidstaten bij de uitwisseling van gegevens, COM(2007) 827 def, Brussel, 20 december 2007, http://eur-lex.europa.eu, randnr. 11.

• C. Sahuquillo en A. Tomás, «Spain» in T. Graham (ed.), Butterworths International Guide to Money Laundering Law and Practice, Londen, Butterworths, 2003, (562) 564-565; infra, nr. 26, voetnoot 123).

• A. Kaczorowska, European Union Law, Abingdon, Routledge, 2013, 685.

• HvJ 25 juli 1991, C-76/90, Säger, Jur. 1991, I-04221, rechtsoverweging 13.

• HvJ 26 februari 1991, C-198/89, Commissie t/ Griekenland, Jur. 1991, I-727,

• HvJ 4 december 1986, C-205/84, Commissie t/ Duitsland, Jur. 1986, 3755,

• Commissie van de Europese Gemeenschappen, Interpretatieve mededeling van de Commissie: Vrij verrichten van diensten en algemeen belang in de Tweede Bankrichtlijn, SEC(97) 1193 def, Brussel, 20 juni 1997, http://eur-lex.europa.eu, 27.

• Verordening (EU) nr. 1093/2010 van het Europees Parlement en de Raad van 24 november 2010 tot oprichting van een Europese toezichthoudende autoriteit (Europese Bankautoriteit), tot wijziging van Besluit nr. 716/2009/EG en tot intrekking van Besluit 2009/78/EG van de Commissie, Pb.L. 15 december 2010, afl. 331, p. 12.

• E. Guild en F. Geyer, Security Versus Justice? Police and Judicial Cooperation in the European Union, Aldershot, Ashgate, 2013, 206; H. Hoffmann, G. Rowe en A. Türk, Administrative Law and Policy of the European Union, Oxford, Oxford University Press, 2011, 111).

• W. Elsschot, “Het huwelijk” (Rotterdam, 1910)» in P. de Bruijn (ed.), Willem Elsschot Verzameld werk, Amsterdam, Athenaeum, 2012, 755.

Gerelateerd
Aangemaakt op: wo, 30/04/2014 - 13:04
Laatst aangepast op: wo, 30/04/2014 - 13:04

Hebt u nog een vraag?

Hebt u nog een vraag in dit verband, klik dan hier om uw vraag aan ons te stellen, of meteen een afspraak te maken voor een consultatie.

Aanvulling

Heeft u een suggestie, aanvulling of voorstel tot correctie met betrekking tot deze pagina? Gebruik dit adres om het te melden.