-A +A

De impact van Richtlijn 2014/104/EU op het Belgische buitencontractuele aansprakelijkheidsrecht – Game over door spillover of probleemloze insertie uit inertie?

Printervriendelijke versiePrintervriendelijke versieVerstuur naar een vriendVerstuur naar een vriend
Publicatie
Auteur: 
Gillaerts
Tijdschrift: 
Rechtskundig Weekblad
Uitgever: 
Intersentia
Jaargang: 
2016-2017
Pagina: 
1203
Samenvatting

Met Richtlijn 2014/104/EU heeft de Europese wetgever een belangrijke stap gezet voor de private afdwinging van mededingingsrecht. Deze bijdrage onderzoekt de impact ervan op fout, schade en causaliteit in het Belgische buitencontractuele aansprakelijkheidsrecht. De voornaamste nieuwigheden zijn het weerlegbaar vermoeden van doorberekening van meerkosten ten voordele van indirecte afnemers en het vermoeden dat een schending van het mededingingsrecht schade heeft berokkend. Daarnaast mag de wetgever niet blind zijn voor mogelijke spillover effects.

Inhoudstafel tekst: 

Inleiding

I. De achtergrond van de Richtlijn
II. De grondslag van de vordering in het Belgische recht
III. Bepalingen uit de Richtlijn met impact op het foutvereiste
A. De Richtlijn
B. Het Belgische recht
IV. Bepalingen met impact op het schadevereiste en de schadebegroting
A. De Richtlijn
B. Het Belgische recht
V. Bepalingen met impact op het oorzakelijk verband-vereiste
A. De Richtlijn
B. Het Belgische recht
VI. Besluit

Bronverwijzingen

• Richtlijn van het Europees Parlement en de Raad nr. 2014/104/EU, 26 november 2014 betreffende bepaalde regels voor schadevorderingen volgens nationaal recht wegens inbreuken op de bepalingen van het mededingingsrecht van de lidstaten en van de Europese Unie, Pb.L. 5 december 2014, afl. 349, p. 1-19.
• P. Hecker en C. Lavin, «La directive «private enforcement»: un premier bilan mitigé», JDE 2015, (235) 236-239.
• N. Dunne, «Courage and Compromise: the Directive on Antitrust Damages», European Law Review 2015, 581-597.
• Advies betreffende schadevorderingen wegens inbreuken op het mededingingsrecht (CRB 2016-1150), Brussel, 19 mei 2016, 14 p., beschikbaar op http://www.ccecrb.fgov.be/txt/nl/doc16-1150.pdf.
• M. Hazelhorst, «Private Enforcement of EU Competition Law: Why Punitive Damages Are a Step Too Far», ERPL 2010, (757) 762
• A.P. Komninos, EC Private Antitrust Enforcement. Decentralised Application of EC Competition Law by National Courts, Oxford, Hart Publishing, 2008, 3
• W.P.J. Wils, «Should Private Antitrust Enforcement Be Encouraged in Europe?», World Competition 2003, (473) 474
• W.P.J. Wils, Principles of European Antitrust Enforcement, Oxford, Hart Publishing, 2005, 112.
• A. Müller, «Schadevergoedingsrichtlijn is mijlpaal voor private handhaving mededingingsrecht», Juristenkrant 3 december 2014, nr. 299, (4), p. 4.
• Commissie voor de mededinging, Advies betreffende schadevorderingen wegens inbreuken op het mededingingsrecht (CRB 2016-1150), Brussel, 19 mei 2016, 4, beschikbaar op http://www.ccecrb.fgov.be/txt/nl/doc16-1150.pdf.
• T. Bontinck, «Droit de la concurrence: quelques étapes sur le chemin de la consécration du private enforcement en droit belge», TBH 2015, (789), p. 790, nr. 3.
• W. Van Gerven, «Verkokering van het privaatrecht», TPR 1991, (1021) 1022. Zie ook: H. Bocken, «Wat wij zelf doen, doen we beter?», TPR 1991, (277), p. 279, nr. 2
• D. Heirbaut, «Vijftig jaar privaatrecht in het TPR: er is in die tijd veel veranderd», TPR 2014, (13), p. 29-32, nrs. 15-17.
• E. Terryn, «Codificatie in het economisch recht en de rol van de nationale wetgever», TPR 2009, (105), p. 133-134, nrs. 40-41.
• W. Devroe, «Private afdwinging van Europees economisch recht» in W. Devroe, B. Keirsbilck, E. Terryn (eds.), Economisch recht (Themis 91), Brugge, die Keure, 2015, (1), p. 21, nr. 52.
• J. Malet-Vigneau, «L’action en réparation du consommateur victime de pratiques anticoncurrentielles», REDC 2015, (357) 358 e.v.
• C. Price, «Private enforcement and corporate liability for competition law infringements» in M.-C. Van Grieken, C. Marcus en J. Malherbe (eds.), Liber amicorum Maurice Eloy, Limal, Anthemis, 2014, (47) 48-51
• E.-J. Zippro en R. Meijer, «Lang verwacht, stil gezwegen, nooit gedacht, toch gekregen», Maandblad voor Vermogensrecht 2015, (114) 114-116.
• A.M. Van Den Bossche, «De privaatrechtelijke handhaving van artikel 101 en 102 VWEU» in V. Dehaeck en A.M. Van Den Bossche, «Overzicht van rechtspraak. Europees mededingingsrecht (1 januari 1982 – 31 december 2013)», TPR 2014, (1525), p. 1540, nr. 421.
• HvJ 20 september 2001, nr. C-453/99, ECLI:EU:C:2001:465, Jur. 2001, I, 6297, Courage Ltd t/ Bernard Crehan en Bernard Crehan t/ Courage Ltd e.a.
• HvJ 13 juli 2006, Gevoegde zaken nrs. C-295/04 tot 298/04, ECLI:EU:C:2006:461, Jur. 2006, I, 6619, Vincenzo Manfredi t/ Lloyd Adriatico Assicurazioni SpA, Antonio Cannito t/ Fondiaria Sai SpA en Nicolò Tricarico, en Pasqualina Murgolo t/ Assitalia SpA.
• Kh. Brussel (Nl.) 24 april 2015, TBM 2015, (212) 218.
• T. Schoors, T. Baeyens en W. Devroe, «Schadevergoedingsacties na kartelinbreuken», NJW 2011, (198), p. 200, nr. 8 en p. 202, nr. 16
• H. Stakheyeva, «Removing obstacles to a more effective private enforcement of competition law», ECLR 2012, (398) 401
• R. Stefanicki, «Civil law remedies for violation of Competition Law», ERCL 2012, (400) 409
• M. Strand, «Indirect purchasers, passing-on and the new directive on competition law damages», European Competition Journal 2014, (361) 377
• V. Wellens, «Commentaar: consumenten in mededingingsgeschillen», Jb.Hand. 2006, (754) 759.
• J. Stuyck, «Public and private enforcement in consumer protection: general comparison EU-USA» in F. Cafaggi en H.-W. Micklitz (eds.), New Frontiers of Consumer Protection, Antwerpen, Intersentia, 2009, (63) 82. Voor een bespreking van de gevolgen daarvan, zie: A.M. Van Den Bossche, «Mededingingsregels voor ondernemingen naar Europees en Belgisch recht. Achtergrond en rechtsvergelijkend overzicht» in Y. Montangie (ed.), Mededingingsrecht in kort bestek, Antwerpen, Intersentia, 2006, (1), p. 29, nrs. 62 e.v.
• D. Waelbroeck, D. Slater en G. Even-Shoshan, Study on the conditions of claims for damages in case of infringement of EC competition rules. Comparative report, 31 augustus 2004, 1, beschikbaar op http://ec.europa.eu/competition/antitrust/actionsdamages/comparative_rep....
• A.P. Komninos, EC Private Antitrust Enforcement, 2008, 161.
• W. Devroe en J. Vanherpe, «Hoofdstuk 2. Private handhaving» in W. Devroe, K. Geens en P. Wytinck (eds.), Mijlpalen uit het Belgisch mededingingsrecht geannoteerd. Liber amicorum Jules Stuyck, Mechelen, Kluwer, 2013, (481), p. 510-511, nr. 37.
• Groenboek van de Europese Commissie nr. 05/672, 19 december 2005 betreffende schadevorderingen wegens schending van de communautaire mededingingsregels.
• Witboek van de Europese Commissie nr. 08/165, 2 april 2008 betreffende schadevergoedingsacties wegens schending van de communautaire mededingingsregels.
• K. Bourgeois, «Europees Recht – De gedecentraliseerde afdwinging van het communautaire mededingingsrecht: een voorlopige balans vanuit de praktijk» in Recht in beweging. 13de VRG Alumnidag 2006, Antwerpen, Maklu, 2006, (133), p. 151, nr. 36
• A. Jones en B. Sufrin, EC Competition Law: text, cases and materials, Oxford, OUP, 2008, 1313.
• Commission staff working paper: Annex to the Green paper: Damages actions for breach of the EC antitrust rules, 19 december 2005, SEC(2005) 1732.
• Commission staff working paper: Annex to the White Paper on Damages actions for breach of the EC antitrust rules, 2 april 2008, SEC(2008) 404.
• W. Devroe en N. De Lathauwer, «Actualia mededingingsrecht» in W. Devroe, J. Stuyck en E. Terryn (eds.), Economisch recht. Themis nr. 69, Brugge, die Keure, 2011-12, (79), p. 85, nr. 16
• W. Devroe en N. De Lathauwer, «Mededingingsrecht. Actualia mededingingsrecht» in Recht in beweging, Antwerpen, Maklu, 2011, (151), p. 158, nr. 16
• T. Schoors, T. Baeyens en W. Devroe, o.c., NJW 2011, p. 199, nr. 7
• F. Tuytschaever, «Lessen in clementie», Juristenkrant 14 mei 2008, (8) 8
• F. Wijckmans en F. Tuytschaever, «Tot zover het Belgisch kartelparadijs», RW 2007-08, (1178), p. 1193, nr. 69
• P. Wytinck, «Sancties, risico’s en kosten bij overtredingen van het mededingingsrecht» in P. Wytinck (ed.), Gericht op mededinging. Consacré à la concurrence, Antwerpen, Maklu, 2011, (137) 147-148.
• D. Vandermeersch, De Mededingingswet, Mechelen, Kluwer, 2007, p. 497, nr. 18-07
• B. Vrcek, «Overview of Europe» in A.A. Foer en J.W. Cuneo (eds.), The International Handbook on Private Enforcement of Competition Law, Edward Elgar Publishing Limited, Cheltenham, 2010, (277) 282.
• X. Taton, T. Franchoo, N. Baeten en I. Rooms, «Chronique de jurisprudence (2004-2010). 1ère partie – Les actions civiles pour infraction au droit de la concurrence», TBH 2013, (5), p. 27, nr. 52,
• Kh. Brussel 17 juni 2010, RG A/08/5692-A/09/8901, TBH 2013, 39).
• X. Taton, T. Franchoo, N. Baeten en I. Rooms, «Chronique de jurisprudence (2004-2010). 2ème partie – Les actions civiles pour infraction au droit de la concurrence», TBH 2014, (199), p. 234, nr. 78.
• J. Adyns, «De richtlijn schadevorderingen. Quel dommage, quel intérêt?», TBM 2015, (306), p. 308, nrs. 13 e.v.
• T. Bontinck en P. Goffinet, «Le jugement du 24 novembre 2014 du Tribunal de commerce néerlandophone de Bruxelles: le private enforcement au point mort?», TBM 2015, (47) 47 e.v.
• E.S. Lachnit en K. Nguyen, «Zaak C-557/12, Kone AG e.a./ÖBB-Infrastruktur AG», SEW 2014, 533-537.
• Kh. Brussel (Nl.) 24 april 2015, TBM 2015, 212.
• Kh. Brussel (Nl.) 24 april 2015, TBM 2015, (212) 222.
• Kh. Brussel (Nl.) 24 april 2015, TBM 2015, 221.
• H. Bocken en I. Boone, m.m.v. M. Kruithof, Inleiding tot het schadevergoedingsrecht. Buitencontractueel aansprakelijkheidsrecht en andere schadevergoedingsstelsels, Brugge, die Keure, 2014, p. 39, nrs. 59 e.v.
• S. Stijns, Verbintenissenrecht, 1bis, Brugge, die Keure, 2013, p. 135, nr. 171 e.v.
• T. Vansweevelt en B. Weyts, Handboek buitencontractueel aansprakelijkheidsrecht, Antwerpen, Intersentia, 2009, p. 103, nrs. 136 e.v.
• S. Stijns, Verbintenissenrecht, 1bis, Brugge, die Keure 2013, p. 138, nrs. 174 e.v. met verwijzingen.
• Cass. 29 september 2006, Pas. 2006, 1911, NJW 2006, 946, noot I. Boone, RW 2006-07, 1717, noot A. Van Oevelen, TBO 2007, 66, noot K. Vanhove, RABG 2007, 1256, TBBR 2008, 557.
• A. Bossuyt, «Belgisch en Europees mededingingsrecht. Hulpmiddelen ter beschikking van magistraten», NJW 2013, (918), p. 920-921, nr. 11.
• Cass. 3 oktober 1994, Arr.Cass. 1994, 807, JT 1995, 26, RW 1996-97, 1227, noot
• R. Dekkers, A. Verbeke, N. Carette en K. Vanhove, Handboek burgerlijk recht, III, Antwerpen, Intersentia, 2007, p. 130-131, nr. 239
• H. Vandenberghe, M. Van Quickenborne, L. Wynant en M. Debaene, «Foutvereiste: algemene kenmerken», TPR 2000, (1558) p. 1558, nr. 1
• R. Vandeputte, Het aquiliaans foutbegrip, Antwerpen, Kluwer, 1983, p. 25-26, nr. 20
• W. Van Gerven en A. Van Oevelen, Verbintenissenrecht, Leuven, Acco, 2015, 367.
• P. Henry en B. De Cocqueau, «Le point sur la responsabilité du commettant» in B. Kohl (ed.), Droit de la responsabilité, Luik, Anthemis, 2008, (167), p. 219, nr. 47
• H. Vandenberghe, «Het aquiliaanse foutbegrip» in H. Vandenberghe (ed.), Onrechtmatige daad. Actuele tendensen, Antwerpen, Kluwer, 1979, (1), p. 8, nr. 6
• Cass. 14 november 2012, Arr.Cass. 2012, 2541
• Cass. 25 november 2002, Pas. 2002, 2230
• Cass. 8 oktober 1992, Arr.Cass. 1991-92, 1177
• H. Vandenberghe, «Recente ontwikkelingen bij de foutaansprakelijkheid» in H. Cousy en H. Vandenberghe (eds.), Aansprakelijkheids- en verzekeringsrecht, Brugge, die Keure, 2008, (45), p. 51, nr. 8
• W. Van Gerven en A. Van Oevelen, o.c., 371
• L. Cornelis, Beginselen van het Belgische buitencontractuele aansprakelijkheidsrecht, I, De onrechtmatige daad, Antwerpen, Maklu, 1989, p. 43, nr. 26
• Cass. 17 april 1975, Arr.Cass. 1975, 908, RGAR 1975, nr. 9520
• R.O. Dalcq, «La prévisibilité du dommage est-elle une condition nécessaire de la faute?» in Hommage à Jacques Heenen, Brussel, Bruylant, 1994, (83) 83
• D.-M. Philippe, «La prévisibilité du dommage, élément constitutif de la faute» (noot onder Bergen 28 juni 1994), JLMB 1996, (93) 94
• H. Vandenberghe, M. Van Quickenborne en L. Wynant, «Overzicht van rechtspraak. Aansprakelijkheid uit onrechtmatige daad. 1985-93», TPR 1995, (1115), p. 1173, nr. 14
• Cass. 13 juni 1978, Arr.Cass. 1978, 1202
• D. Philippe, «Le bon père de famille est-il désincarné?» (noot onder Cass. 5 juni 2003), JLMB 2004, (547) 548
• Cass. 26 juni 1998, Arr.Cass. 1998, 762
• Cass. 8 december 1994, Arr.Cass. 1994, 1074
• Cass. 10 april 2014, Arr.Cass. 2014, 962
• Cass. 8 november 2002, Pas. 2002, 2136, RABG 2003, 851, noot S. Lust
• H. Bocken en I. Boone, m.m.v. M. Kruithof, o.c., p. 92, nr. 148
• Cass. 17 april 1975, Arr.Cass. 1975, 908, RGAR 1975, nr. 9520
• Cass. 20 september 1971, Arr.Cass. 1972, 73
• H. Vandenberghe, o.c., in H. Vandenberghe (ed.), Onrechtmatige daad. Actuele tendensen, p. 5, nr. 4.
• L. Cornelis en H. Gilliams, «Private Enforcement of competition law in Belgium: two current issues» in J. Stuyck, W. Devroe en P. Wytinck (eds.), De nieuwe Belgische Mededingingswet 2006, Mechelen, Kluwer, 2007, (235), p. 251, nr. 43.
• H. Gilliams en L. Cornelis, «Private enforcement of the competition rules in Belgium», TBM 2007, (11), p. 18, nrs. 24-26.
• I. Verougstraete en A. Bossuyt, «Damages actions for breach of the EC antitrust
• J.P. Terhechte, Enforcing European Competition Law – Harmonizing Private and Public Approaches in a More Differentiated Enforcement Model, 1, http://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=1638339
• D. Waelbroeck, K. Cherrette en A. Gerth, «Study on the conditions of claims for damages in case of infringement of EC competition rules – Executive summary and overview of the national report for Belgium», Ashurst Study, 2004, 5, http://ec.europa.eu/competition/antitrust/actionsdamages/national_report....
• Kh. Brussel (Nl.) 24 april 2015, TBM 2015, (212) 216.
• Kh. Brussel (Nl.) 24 april 2015, TBM 2015, 214.
• Brussel 26 februari 2015, TBH 2015, 843 (verkorte weergave).
• Brussel 26 februari 2015, TBH 2015, (843), p. 854, nr. 154.
• HvJ 27 maart 1974, nr. C-127/73, ECLI:EU:C:1974:6, Jur. 1974, 51, Belgische Radio en Televisie en société belge des auteurs, compositeurs et éditeurs t/ SV SABAM en NV Fonior.
• J. Stuyck en T. Van Dyck, «EC Competition Rules on Vertical Restrictions and the Realities of a Changing Retail Sector on National Contract Laws» in H. Collins (ed.), The Forthcoming EC Directive on Unfair Commercial Practices. Contract, Consumer and Competition Law Implications, Den Haag, Kluwer Law International, 2004, (131) 171.
• L. Parret, «Bewijs in mededingingszaken: alles kan, veel mag?» in B. Allemeersch, P. Londers en S. Sroka (eds.), Bewijsrecht, Brussel, Larcier, 2007, (43) 45
• H. Boularbah met coördinatie van A. Müller en V. Lefever, «De toepassing van de EU «private enforcement» richtlijn in het Belgische recht / La directive UE «private enforcement» appliquée en droit belge» in V. Lefever, «Développements 2014 en droit de la concurrence belge / Ontwikkelingen in het Belgisch mededingingsrecht in 2014», TBM 2015, (290), p. 294, nr. 38
• H. De Bauw en C. Verdonck, «Mededingingsrecht als instrument van herstel en verweer in geschillenbeslechting» in Y. Montangie (ed.), Mededingingsrecht in kort bestek, Antwerpen, Intersentia, 2006, (129), p. 152, nr. 58
• B. Ponet, «Toepassing van mededingingsrecht door mededingingsautoriteiten en nationale rechterlijke instanties: enige procedureaspecten» in Y. Montangie (ed.), Mededingingsrecht in kort bestek, Antwerpen, Intersentia, 2006, (103) 106 («De Raad voor de Mededinging is (...) een administratief rechtscollege (...).»)
• D. Vandermeersch, De Mededingingswet, 2007, p. 505, nrs. 19-10
• I. Verougstraete en A. Bossuyt, «Damages actions», 2009, (17), p. 23-24, nr. 23-24. Contra: J. Ysewyn en P. Camesasca, «Overzicht van rechtspraak van de Raad voor de Mededinging in 2001-2004», TBH 2004, (99), p. 133, voetnoot 276.
• F. Lefèvre, «Les actions en responsabilité pour infraction au droit de la concurrence, Questions actuelles et perspectives d’évolutions futures», TBM 2009, (4), p. 30, nr. 13.
• C. Schurmans en X. Taton, «Questions actuelles de procédure en droit de la concurrence. A la recherche d’un système cohérent entre l’autorité de concurrence et l’autorité judiciaire» in A. Puttemans (ed.), Actualité du droit de la concurrence, Brussel, Bruylant, 2007, (19) 46-47
• R. Stefanicki, «Civil law remedies», 2012, (400) 414.
94 D. Vandermeersch, «De mededingingsregels en hun handhaving: de hervorming van 2013» in A. Tallon (ed.), Het nieuwe wetboek van economisch recht, Brussel, Larcier, (53), p. 57, nr. 10.
• H. Boularbah met coördinatie van A. Müller en V. Lefever, o.c., in V. Lefever, «Développements 2014 en droit de la concurrence belge/Ontwikkelingen in het Belgisch mededingingsrecht in 2014», TBM 2015, p. 297, nr. 63.
• Brussel 26 februari 2015, TBH 2015, 843 (verkorte weergave)
•Brussel 26 februari 2015, TBH 2015, (843), p. 854, nr. 156.
• H. Boularbah met coördinatie van A. Müller en V. Lefever, o.c., in V. Lefever, «Développements 2014 en droit de la concurrence belge/Ontwikkelingen in het Belgisch mededingingsrecht in 2014», TBM 2015, p. 294, nr. 38.
• Kh. Brussel (Nl.) 24 april 2015, TBM 2015, 212
• Kh. Brussel (Nl.) 24 april 2015, TBM 2015, (212) 217.
• Kh. Brussel (Nl.) 24 april 2015, TBM 2015, (212) 217, met verwijzing naar Kh. Brussel (Nl.) 24 november 2014, A.R. A/08/06816, TBM 2015, 37 106
• Kh. Brussel (Nl.) 24 april 2015, TBM 2015, (212) 221.
• Bundesgerichtshof 12 juli 2016, KZR 25/14, http://juris.bundesgerichtshof.de/cgi-bin/rechtsprechung/docu ment.py?Gericht=bgh&Art=en&Datum=2016-7-
• Cass. 4 maart 1975, Arr.Cass. 1975, 753, Pas. 1975, 682.
• E. Dirix, Het begrip schade, Antwerpen, Maklu, 1984, p. 32, nr. 27
• A. Van Oevelen, «Enkele recente ontwikkelingen inzake schade en schadebegroting in het buitencontractuele aansprakelijkheidsrecht» in Aansprakelijkheid, aansprakelijkheidsverzekering en andere
• Cass. 16 januari 1939, Pas. 1939, I, 25.
• Cass. 14 mei 2003, Arr.Cass. 2003, 1163, conclusie advocaat-generaal J. Spreutels
• D. Simoens, Buitencontractuele aansprakelijkheid, II, Schade en schadeloosstelling, Antwerpen, Kluwer, 1999, p. 17, nr. 7 en p. 42, nr. 21
• Cass. 19 november 1982, Arr.Cass. 1982-83, 372.
• Cass. 20 februari 2009, Arr.Cass. 2009, 606, Pas. 2009, 553, RGAR 2010, nr. 14665, RW 2010-11, 1474
• Cass. 21 december 2001, Arr.Cass. 2001, 2283, Pas. 2001, 2214
• Cass. 15 april 1999, Arr.Cass. 1999, 504
• Cass. 23 december 1992, Arr.Cass. 1992, 1466, Pas. 1992, I, 1406
• Cass. 15 mei 1941, Pas. 1941, I, 192
• D. De Callataÿ en N. Estienne, La responsabilité civile. Chronique de jurisprudence 1996-2007. Volume 2: Le dommage, Brussel, Larcier, 2009, 57
• R. Dekkers, A. Verbeke, N. Carette en K. Vanhove, o.c., p. 122, nr. 232
• A. Fry en J.-P. Lacombe, «3. La responsabilité en droit du sport» in F. Glansdorff en P. Henry (eds.), Droit de la responsabilité: Domaines choisis, Luik, Anthemis, 2010, (93) 114
• J. Ronse, Schade en schadeloosstelling in APR, Gent, Story-Scientia, 1984, 172-175
• P. Van Ommeslaghe, Droit des obligations, II, Sources des obligations (deuxième partie), Brussel, Bruylant, 2010, p. 1597, nr. 1118
• T. Vansweevelt en B. Weyts, o.c., 633.
• Cass. 5 mei 2011, Pass. 2011, 1272, conclusie advocaat-generaal A. Henkes, RGAR 2012, nr. 14.846, noot N. Estienne
• Cass. 3 december 2003, Arr.Cass. 2003, 2225, Pas. 2003, 1934
• Cass. 10 oktober 1972, Pas. 1973, I, 147
• W. Van Gerven, «Private enforcement of EC Competition rules in the ECJ – Courage v. Crehan and the Way ahead» in J. Basedow (ed.), Private Enforcement of EC Competition Law, Alphen aan den Rijn, Kluwer Law International, 2007, (19) 35
• W. Van Gerven en S. Parlak, Het verweer van «Passing on», onuitg., 1-2, beschikbaar op https://lirias.kuleuven.be/handle/123456789/281917.
• B. Allemeersch, Taakverdeling in het burgerlijk proces, Antwerpen, Intersentia, 2007, p. 353, nr. 39
• B. Cattoir, Burgerlijk Bewijsrecht in APR, Mechelen, Kluwer, 2013, p. 72, nr. 122
• Kh. Brussel (Nl.) 24 april 2015, TBM 2015, (212) 214).
• Cass. 14 februari 1949, Pas. 1949, I, 127
• Cass. 3 november 1982, Pas. 1983, I, 290
• I. Vrancken, «Punitive damages in het buitencontractueel aansprakelijkheidsrecht», TBBR 2014, (426), p. 430, nr. 8. Bijvoorbeeld inzake geregistreerde benamingen, zie art. VI.127, § 2, eerste lid WER.
• H. Boularbah met coördinatie van A. Müller en V. Lefever, o.c., in V. Lefever, «Développements 2014 en droit de la concurrence belge/Ontwikkelingen in het Belgisch mededingingsrecht 2014», TBM 2015, p. 296, nr. 52.
• Cass. 14 mei 2003, Pas. 2003, I, 982
• A. Van Oevelen, o.c., in Aansprakelijkheid, aansprakelijkheidsverzekering en andere schadevergoedingssystemen, p. 337, nr. 6.
• HvJ 20 september 2001, nr. C-453/99, ECLI:EU:C:2001:465, Jur. 2001, I, 6297, Courage Ltd t/ Bernard Crehan en Bernard Crehan t/ Courage Ltd e.a.
• M. Visser en J.K. Winters, «Berekening van schadevergoedingen in kartelzaken», SEW 2015, (341) 344 e.v.
• Kh. Brussel (Nl.) 24 november 2014, A.R. A/08/06816, TBM 2015, (37) 42
• Kh. Brussel (Nl.) 24 november 2014, A.R. A/08/06816, TBM 2015, (37) 42
• Kh. Brussel (Nl.) 24 april 2015, TBM 2015, (212) 219
• Praktische gids betreffende de begroting van schade bij schadeacties wegens inbreuken op artikel 101 of 102 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie bij de Mededeling van de Commissie betreffende de begroting van schade bij schadeacties wegens inbreuken op artikel 101 of 102 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, beschikbaar op http://ec.europa.eu/competition/antitrust/actionsdamages/quantification_....
• Kh. Brussel (Nl.) 24 april 2015, TBM 2015, (212) 220
• Kh. Brussel (Nl.) 24 november 2014, A.R. A/08/06816, TBM 2015, (37) 45.
• Kh. Brussel (Nl.) 24 april 2015, TBM 2015, (212) 222.
• J.-L. Fagnart, «La réparation des dommages causés par les actes de concurrence illicite ou les atteintes aux droit intellectuels» in H. Jones, Y. Leblicq, E. Van Den Haute, J. Glansdorff-Billiet, S. Glansdorff en F. Glansdorff (eds), Liber amicorum Bernard Glansdorff, Brussel, Bruylant, 2008, (193), p. 202, nr. 16.
• Commissie voor de mededinging, Advies betreffende schadevorderingen wegens inbreuken op het mededingingsrecht (CRB 2016-1150), Brussel, 19 mei 2016, 6, beschikbaar op http://www.ccecrb.fgov.be/txt/nl/doc16-1150.pdf.
• M. Castermans, Gerechtelijk Privaatrecht, Gent, Story Publishers, 2009, p. 65, nrs. 88 e.v.
• J. Laenens, K. Broeckx, D. Scheers en P. Thiriar, Handboek Gerechtelijk Recht, Antwerpen, Intersentia, 2008, p. 152, nrs. 262 e.v.
• M. Castermans, Gerechtelijk Privaatrecht, 2009, p. 74-75, nrs. 98-99 en p. 122, nrs. 164 e.v.
• Cass. 21 september 2009, Pas 2009, 1952
• Cass. 18 juni 2010, Arr.Cass. 2010, 1854.
• H. Bocken, «Causaal verband in het Belgische recht» in R.M.A. Van Der Pel, D.A. Scheentjes en T.B.D. Van Der Wal (eds.), Causaliteit. Top-down en bottom-up in Nederlands en transnationaal perspectief, Antwerpen, Maklu, 2010, 125-126.
• M. Van Quickenborne, Oorzakelijk verband tussen onrechtmatige daad en schade, Mechelen, Kluwer, 2007, 61 e.v.
• D. Philippe, «Quelques réflexions sur la perte d’une chance et le lien causal», TBH 2013, (1004) 1012
• Kh. Brussel (Nl.) 24 april 2015, TBM 2015, (212) 222
• Kh. Brussel 17 juni 2010, TBH 2013, (39) 46-47.
• HvJ 5 juni 2014, nr. C-557/12, ECLI:EU:C:2014:1317, Kone AG, Otis GmbH, Schindler Aufzüge und Fahrtreppen GmbH, Schindler Liegenschaftsverwaltung GmbH, ThyssenKrupp Aufzüge GmbH t/ ÖBB-Infrastruktur AG. Over het arrest, zie kort E.A. Lachnit en K. Nguyen, «Zaak C-557/12, Kone AG e.a./ÖBB-Infrastruktur AG», SEW 2014, 533-537.
• Cass. 3 mei 2010, A.R. S.09.0024.N, Arr.Cass. 2010, 1261, conclusie advocaat-generaal R. Mortier, JTT 2010, 357, Pas. 2010, 1349.
• Kh. Brussel (Nl.) 24 november 2014, A.R. A/08/06816, TBM 2015, (37) 43.
• Kh. Brussel (Nl.) 24 april 2015, TBM 2015, (212) 220.
• Cass. 22 november 2000, Pas. 2001, I, 1781
• Cass. 21 februari 2001, Pas. 2001, I, 344
• H. Bocken, «Geen kans verloren. Causale onzekerheid en de rechtspraak van het Hof van Cassatie over het verlies van een kans» in Aansprakelijkheid, aansprakelijkheidsverzekering en andere schadevergoedingssystemen, Mechelen, Kluwer, 2007, (271), p. 276, nr. 5
• J.-L. Fagnart, «A propos de la causalité» in P. Van Ommeslaghe (ed.), Actualité en droit de la responsabilité, Brussel, Bruylant, 2010, (1), p. 4, nr. 3
• J.-L. Fagnart, La causalité, Waterloo, Kluwer, 2009, p 331, nr. 658
• S. Stijns, Verbintenissenrecht, 1bis, 2013, 109
• Cass. 16 mei 2011, NJW 2011, 23, noot I. Boone, VAV 2011, 298
• Advies Commissie voor de mededinging, Advies betreffende schadevorderingen wegens inbreuken op het mededingingsrecht (CRB 2016-1150), Brussel, 19 mei 2016, 6, beschikbaar op http://www.ccecrb.fgov.be/txt/nl/doc16-1150.pdf).
• Advies betreffende schadevorderingen wegens inbreuken op het mededingingsrecht (CRB 2016-1150), Brussel, 19 mei 2016, 6, beschikbaar op http://www.ccecrb.fgov.be/txt/nl/doc16-1150.pdf.

Samenvatting door de uitgever (bron Larcier):

Dit werk geeft een exhaustieve analyse van de nieuwe Belgische mededingingswet, en toetst of de wijzigingen en vernieuwingen tegemoet komen aan de tekortkomingen van de oude regeling.

In een eerste hoofdstuk wordt kort ingegaan op de historiek van de hervorming van de oude WEM.

Een tweede hoofdstuk is gewijd aan de verhouding tussen het Europees en het Belgisch mededingingsrecht. Hieruit blijkt dat het materieel Belgisch mededingingsrecht volledig geïnspireerd is op de Europeesrechtelijke teksten. De wijzigingen aan de materiële bepalingen hebben als voornaamste doel het Belgisch mededingingsrecht met het Europees mededingingsrecht te stroomlijnen, met name met Verordening 1/2003.

Een derde hoofdstuk behandelt de institutionele structuur onder de WEM behandelen, die, in tegenstelling tot de materiële rechtsregels, sterk afwijkt van het Europees systeem.
Op institutioneel vlak zijn de wijzigingen onder de nieuwe WEM talrijker dan op materieel vlak. Deze beogen een efficiënter institutioneel kader te ontwikkelen dat toelaat de zwaarste inbreuken op het mededingingsrecht aan te pakken. In het licht hiervan heeft de wetgever ook de procedures inzake restrictieve mededingingspraktijken en concentratiecontrole van de WEM gewijzigd.

In een laatste hoofdstuk worden deze procedures op systematische wijze uiteengezet.
 

• Recensie TBM 2007/3 (Frank Wijckmans)  Recensie TBM (pdf - 121.67 KB)

 

Gerelateerd
Bibliotheek
In bibliotheek?: 
Dit item is beschikbaar in de bibliotheek van advocatenkantoor Elfri De Neve
Aangemaakt op: vr, 05/05/2017 - 09:55
Laatst aangepast op: vr, 05/05/2017 - 10:25

Hebt u nog een vraag?

Hebt u nog een vraag in dit verband, klik dan hier om uw vraag aan ons te stellen, of meteen een afspraak te maken voor een consultatie.

Aanvulling

Heeft u een suggestie, aanvulling of voorstel tot correctie met betrekking tot deze pagina? Gebruik dit adres om het te melden.