-A +A

Controle en feitelijke zeggingskracht verwerven over een vennootschap via controleparticipatie, holding, stille vennoten of opties

Printervriendelijke versiePrintervriendelijke versieVerstuur naar een vriendVerstuur naar een vriend
Titel van het boek: 
Intern dossier
Samenvatting

Controle verwerven over een vennootschap kan ondermeer door:

Door deen constructiue van stille vennoten die ten aanzien va derden hun identiteit mogen geheim houden en verbergen en die de bevoegdheid hebben de gecommanditeerde vennoot te onslaan, kuan controle en feitelijke zeggenschap over een vennootschap worden utgeoefend;

Door het toekennen aan derden (natuurlijke personen of rechtspersonen) van een optierecht tot het verwerven van aandelen,. Door het loutere bezit van deze optierechten hebben de optiehouders reeds een feitelijke zeggenschap en controle uit over de vennootschap, minstens hebben zij een zekere macht die al dan niet op maat kan uitgebreid of beperkt worden.

Optierechten kunnen steeds ten aanzien van derden gehem worden gehouden en dienen enkel ter kennis te zijn of de instemming mee te dragen van  de andere vennoten in besloten vennootschappen of personenvennootschappen.

Omgekeerd kan er ook een feitelijke zeggenschap of controlerecht ontstaan wanneer derden onder bepaalde voorwaarden, op of na een bepaald tijdstip of voorwaarde kunnen verplicht worden tot overname van aandelen.

Ten slotte kan een controlerecht, participatierecht en zeggenschap worden vergroot door verwerving van bijkomende aandelen die een controleredne positie mogelijk maken. Zulks met doel alle, een meerderheid, of een groter deel aandelen te verwerven en aldus de rechten in de vennootschap, het weze alleen, het weze samen met andere aandeelhouders te vestigen of verstevigen.

voor al deze legale constructies en de hiervoor nodige documenten kunnen wij checklists, modellen, en  modelclausules bezorgen die u kan aanvragen op ons e-mail adres elfri@elfri.be

• Documenten D3 Overdracht van aandelen ter verwerving van een controleparticipatie uitleg en modellen met overdracxhtovereenkomst Letter of intent en Due diligence

Documenten D2: Model van contract tot overdracht aandelen van een NV

Documenten D1: Model van contract tot overdracht aandelen van een BVBA

• Model overeenkomst waarbij een optierecht op aandelen in een vennootschap wordt verleend - klik hier- 

De overdracht/overname van een controleparticipatie behelst meer dan het verwerven van aandelen, maar ook en vooral het verwerven van de controle over de betreffende vennootschap. Ingevolge de overdrcht zal de verkoper immers niet meer de controlerende aandeelhouder van de betreffende naamloze vennootschap meer zijn, maar zal de koper deze controlerende positie verwerven.at.

Een dergelijke overeenkomst wordt in de regel vooraggegaan door een letter of intent die het onderhandelingskader schept voorafgaandelijk de eigenlijke contractsluiting.

In een tweede fase wordt in de regel een principe- of beginselakkoord afgesloten. Dit soort akkoorden worden ook (“heads of agreement”, “memorandum of understanding”, “protocole d’accord” geheten, hetgeen allemaal het zelfde betekent, zijnde het vastleggen van de basiselementen en krachtlijnen waarover zij reeds overeenstemming bereikten, dan wel op basis waarvan zij bereid zijn verdere te onderhandelen..

Eén en ander kan dan nog eens doorkruist worden met contractsbeloftes, optiecontracten, voorkooprechten, contracten van exclusie onderhandeling of bemiddelening dan wel voorkeurscontracten afsluiten, waarin in meerdere of mindere mate voorafgaand aan de eigenlmijke overeenkomst op eerder aftastende wijze de rechten van partijen worden uitgebreid of juist beperkt en die het eigenlijke bindende hoofdcontract aldus voorbereiden. 

Gelety op het belang va de overeenkomst en de noodzaak op correcte en volledige informatie  wordt in de regel ook eendue diligence of zorgvuldigheidsonderzoek gevoerd, waartoe een due diligence contract wordt ogesteld, waarbij de toegang tot informatie wordt mogelijk gelmaakt en de vertrouwelijkheid van de informatie wordt gewaarborgd.

Het due diligence onderzoek verschaft de koper van  de controle participatie een beter zicht op de werkelijke (lees objectieve of zo objectief mogelijke waarde van de vennootschap, omtrent de oprichting, bestaan en bestuur van de onderneming en naleving van alle wettelijke vereisten, over het bestaan en waarde van de activa en de goodwill, over de afwezigheid van latente geschillen evenals een juiste inschatting van de met de overdracht gepaard gaande risico’s. Op grond van dit due diligenceonderzoek zal de koper meer of minder specifieke waarborgen en garanties eisen van de verkoper. Het onderzoek zal eveneens een invloed hebben op de prijsbepaling. Voor een uitwerking van het bovenstaande wordt verwezen naar Model IV.270. Due diligence – voorbereiding overdracht onderneming – checklist.
De overdracht van de controleparticipatie kan gepaard gaan met één of meer voorafgaandelijk na te leven (wettelijke) goedkeurings- en/of kennisgevingsverplichtingen.

- Art. 1108 e.v. B.W. (algemene beginselen en bepalingen van het contractenrecht)
- Art. 1582-1701 B.W. (Titel VI. Koop)
- Boek VIII, Titel III van het Wetboek van Vennootschappen, doch voornamelijk de artikelen 504-516
- Wet van 2 mei 2007 op de openbaarmaking van belangrijke deelnemingen in emittenten waarvan aandelen zijn toegelaten tot de verhandeling op een gereglementeerde markt en houdende diverse bepalingen
- CAO nr. 9 van 9 maart 1972 met betrekking tot de werking, opdrachten en samenstelling van de ondernemingsraden en artikel 195 van het Sociaal Strafwetboek
- Artikel 25 van het Koninklijk Besluit van 27 november 1973 houdende reglementering van de economische en financiële verplichtingen
- Wet van 15 september 2006 tot bescherming van de economische mededinging
- Artikel 101 en 102 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (oud art. 81 en 82 van het EG-Verdrag)
 

Inhoudstafel tekst: 

Een vennootschap controleren lijkt eenvoudig waarbij het essentieel is(lijkt) om ofwel de meerderheid der aandelen te hebben, dan wel de meerderheid der aandeelhouders achter u te hebben.

Soms kan de controle over een vennootschap subtieler geshieden waarbij de controlerende instantie zelfs geheim kan blijven. De gecommanditeerde vennootschap laat bijvoorbeeld stille venooten toe die anoniem kunnen blijven voor de buitenwereld. Aldus is het perfect mogelijk om handel te drijven waarbij niemand weet wie de venootschap in feite en zelfs in rechte controleert. De aansprakelijkheid van deze stille vennoten is zelfs beperkt tot hun inbreng. Voorzover hun inbreng volstort is, kunnen zij niet verder worden aangesproken. Meer dan eens hebben de stille vennoten een meerderheid van de aandelen. 

Zij kunnen en mogen de vennootschap niet als zaakvoerder besturen, maar kunnen wel perfect als werknemer in die vennootschap optreden, dan wel in eigen naam of namens een venootschap, opdrachten of mandaten  in de gecommanditeerde vennootschap uitvoeren, mits deze los staan van hun statuut als stille vennoot.

De gecommanditeerde vennoot is hoofdelijk en onbeperkt aansprakelijk en  is ook gekend. Maar niets belet dat de gecommanditeerde vennoot een vennootschap is, waardoor de hoofdelijke aansprakelijkheid wordt afgedekt en beperkt blijft tot die vennootschap-zaakvoerder.

Een controle over een vennootschap kan nog subtieler en nog geheimer op een legale manier. Dit kan wanneer een vennootschap onder welke vorm ook een optierecht verleent aan een derde persoon die onbekend wenst te blijven en die onder te bepalen voorwaarden, desnoodds op elk moment aandelen kan verwerven in de vennootschap tegen een vooraf bepaalde of bepaalbare prijs. Dit optierecht kan zelfs overdraagbaar worden gemaalt. 

Wanneer in de gecommanditeerde venootschap de macht van de stille vennoot erin bestaat dat hij de zaakvoerdr bemoemt en kan ontslaan, heeft een optiehouder steeds het recht om zichzelf dan wel een andere door hem aangeduide derde in de venootschap te brengen waarna een meerderheidsparticipatie kan bekomen worden. Op zich geeft dit voldoende controle macht om zelfs zonder de daadwerkelijke uitoefening van dit optierecht de vennootschap volledig te controleren.

Aldus blijven op een legale manier hele vermogens onzichtbaar, lees zonder dat iemand de feitelijke titularis kannaanduiden, waarna en waarddoor vaartuigen, vliegtuigen, diamanten, goud, grondstoffen, onroerende goederen gecontroleerd blijven door onbekende groepen.

Eén en ander mag geen vrijgeleide zijn om misdrijven te organiseren en advocaten zullen deze constructies dan ook niet aanwenden voor het opzetten van misdadige constructies. Maar anderzijds mogne deze constructies die perfect legaal zijn en waarvan de oorsprong terug gaat tot de Italiaanse Renaissance al evenmin een reden tot verdachtmakingen zijn, waarbij het optierecht in de regel kan aangewend worden en aangewend wordt voor strikt legale doeleinden, zoals het doorschuiven van falmiliaal vermogen, vermogensbeheer, opvolging organiseren in advocatenkantoren, doktersassociaties, bakkerijen, laten doorgroien van bekwame medewerkers tot vennoten, opvolging in beenhouwerijen, garages, ambachten en allerhande intellectuele beroepen en het voerenb dan wel op afstand besturen van commerciële activiteiten middels legale discreties.

Tegenover de mogelijkheid voor een optiehouder om een optierecht te realiseren, kan ook de zekerheid worden ingebouwd voor de optiegever om zijn onderneming of vennootschap (dan wel rechtspersoon) op termijn of na vervulling va voorwaarden ook daadwerkelijk te zien overnemen en hiervoor een vooraf afgesproken bepaalde of bepaalbare prijs te bekomen. Zulks kan gerealiseerd worden middels opties op aandelen met verplichting tot (voorwaardelijke) aankoop, de zogenaamde put en call.

Tenslotte blijft natuurlijk ook de mogelijkeid bestaan om middels overname van aandelen een controlerende participatie te bekomen of te behouden.

Dit hoeft daarom geen meerderheid van aandeelhouderschap op te leveren.

Immers bepaalde rechten van aandeelhouders zijn gekoppeld aan  zekere percentages van aandeelhouderschap waartoe een bepaald percentage volstaat.
Bovendien kan de overlater van aandelen bij het  overlaten van zijn aandelen beslissen om 1 of enkele aandelen te behouden. Vaak om sentimentele redenen, vaak om zitting te kunnen blijven houden in de algemene vergadering en aldus op de hoogte te blijven of juist om informatie en hulp te kunnen blijven geven en hiervoor als aandeelhouder vergoed te kunnen worden.

Anderzijds bestaan vele meerderheden, net zoals in de politiek uit coalities van minderheden. Middels strategische verwerving van aandelen en het sluiten van aandeelhoudersovereenkomsten of oproichting van holdingmlaatschappijen met specifieke bestuursregels kan evenzeeer een controlerende macht in een vennootschap worden bekomen.

En dan blijft de hypothese om een gewone mathematische meerderheid of versterkte meerderheid te bekomen in de vennootschap. Deze hypothese/keuze wordt besproken in de studie van Bolle in het werk Bijvoorbeeld. Modellen voor het bedrijfsleven , VIII.83.-1 - VIII.83.-140 (140 p.),

met volgene structuur:

Overdracht van aandelen – Verkoopovereenkomst – NV

Wetgeving

- Art. 1108 e.v. B.W. (algemene beginselen en bepalingen van het contractenrecht)
- Art. 215 e.v. en art. 1399 e.v. B.W. (huwelijks- en huwelijksvermogensrecht met betrekking tot gehuwde aandeelhouders)
- Art. 1475 e.v. B.W. (wettelijke samenwoning)
- Art. 1582-1701 B.W. (Titel VI. Koop)
- Boek VIII, Titel III van het Wetboek van Vennootschappen, doch voornamelijk de artikelen 504-516

Modellen

Overeenkomst tot overdracht van aandelen (N/F/E/D)

Algemene toelichting

Bijzondere toelichting

Het in deze bijdrage besproken model betreft een overeenkomst tot overdracht van aandelen van een niet genoteerde naamloze vennootschap. Overdrachten van genoteerde aandelen gebeuren in principe immers via de beurs, waarbij iedere partij in beginsel de identiteit van zijn “wederpartij” niet kent, en waarbij evenmin bijkomende voorwaarden, modaliteiten of garanties kunnen worden overeengekomen.

Technische gegevens

• Uitdovingsregeling

• De overdracht van aandelen op naam kan tegenwerpelijk worden gemaakt aan derden en aan de vennootschap onder meer door de vermelding ervan in het register van aandelen
• Vorm: een onderhandse overeenkomst volstaat, doch een notariële akte is eveneens mogelijk. Bij schenking van aandelen is een authentieke akte vereist.
• Aantal exemplaren: één per partij (geen registratie of bijzondere bekendmakingen nodig)

Literatuur

Berquin, H. en Spruyt, E. (ed.), Praktijkgids KMO-overdracht, Mechelen, Kluwer, 2002, 718 p.
Braeckmans, H. en Houben, R., Handboek Vennootschapsrecht, Antwerpen, Intersentia, 2012, 924 p.
Dejonghe, W., “De rechtspositie van de overnemer bij de verwerving van een onderneming door acquisitie van aandelen”, V&F 1997, 85-98.
Du Mongh, J., De erfovergang van aandelen, Antwerpen, Intersentia, 2003, 550 p.
Everaert, W., “De tegenwerpbaarheid van goedkeurings- en voorkoopclausules aan de derde-koper van aandelen”, R.W. 1993-1994, 1281-1293.
Hagen, B., De onderhandse overdracht van aandelen in de naamloze vennootschap, Reeks Advocatenpraktijk, Mechelen, Kluwer, 2003, 102 p.
Leclercq, D., Les conventions de cession d'actions. Analyse juridique et conseils pratiques de rédaction, Brussel, Larcier, 2009, 570.
Van Hooghten, P., “Acquisitieovereenkomsten”, DAOR 1990, nr. 16, 59-78.
Van Hooghten, P., “Dwaling en bedrog bij een overeenkomst tot verkoop van aandelen”, T.R.V. 1992, 100-104.
Van Lancker, J., “De Escrow Agreement in het kader van overnameovereenkomsten”, V&F 1998, 317-326.
Verleisdonk, Y., Janssens, E. en Wilkenhuysen, M., Due Diligence, Brussel, Larcier, 2011, 163 p.
X., Vennootschappen en verenigingen, Artikelsgewijze commentaar met overzicht van rechtspraak en rechtsleer, Mechelen, Kluwer, losbl.

Checklist

Casus

Model

 

OVEREENKOMST TOT OVERDRACHT VAN AANDELEN CONTRAT DE CESSION D’ACTIONS

CONTRACT FOR THE TRANSFER OF SHARES
VERTRAG ZUR ÜBERTRAGUNG VON AKTIEN
 

Dossier op kantoor beschikbaar onder quote D3

Gerelateerd
Bibliotheek
In bibliotheek?: 
Dit item is beschikbaar in de bibliotheek van advocatenkantoor Elfri De Neve
Aangemaakt op: za, 21/04/2018 - 12:21
Laatst aangepast op: do, 10/05/2018 - 23:34

Hebt u nog een vraag?

Hebt u nog een vraag in dit verband, klik dan hier om uw vraag aan ons te stellen, of meteen een afspraak te maken voor een consultatie.

Aanvulling

Heeft u een suggestie, aanvulling of voorstel tot correctie met betrekking tot deze pagina? Gebruik dit adres om het te melden.