-A +A

Overmacht in het verkeer

Printervriendelijke versiePrintervriendelijke versieVerstuur naar een vriendVerstuur naar een vriend

Ook bij verkeersmisdrijven kan overmacht worden ingeroepen op basis van het alom bekende art. 71 SW. Deze overmacht impliceert een gebeurtenis buiten de wil van de mens en die anderzijds niet kan worden voorzien of vermeden.

voorbeelden: hartaanval, epiliepsieaanval, bewustzijnsverlies aan het stuur.

Maar het feit dat een bestuurder onwel wordt achter het stuur zal niet automatisch leiden tot de aanvaarding van overmacht, zeker niet wanneer het risico voor de bestuurder voorzienbaar was, door een voorafgekende toestand of vooraf vastgestelde alarmsignalen of uitgelokt werd door het niet opvolgen van medische instructies.

Het in slaapvallen achter het stuur zal niet weerhouden worden als overmacht wanneer de bestuurder voordien gekende slaapstoornissen (apnoe) had of het in slaapvallen veroorzaakt werd door alcoholmisbruik. Corr. Dendermonde 07/02/2006, RW 200-2007, 1203 met noot, Bewustzijnsverlies achter het stuur: bewijsproblematiek en vergoedingsplicht van de beklaagde en zijn WAM verzekeraar en het Gemeenschappelijk Waarborgfonds

Lichamelijke ziekten, stoornissen of ongemakken zullen enkel een schulduitsluitende werking hebben, wanneer zij loco et tempore delicti totaal onverwacht en onweerstaanbaar de kop hebben opgestoken, met andere woorden indien in de voorfase van het ongeval, op het ogenblik van het zich inschakelen in en het deelnemen aan het verkeer, aan de betrokkene geen onvoorzichtigheid of gebrek aan voorzorg verweten kan worden (zie noot R. Verstraeten onder Hof van Beroep te Antwerpen, 20 mei 1988, R.W. 1989-90, 751). Toch is de rechtspraak niet steeds zo streng. Er werd ondermeer eerder geoordeeld dat het bewustzijn verliest ingevolge diabetes niet als voorzienbaar diende aanzien en dus tot overmacht aanleiding gaf (Antwerpen 28/02/1992, De Verz. 1993, 478).

rechtspraak:

•• Politierechtbank te Turnhout, 24 oktober 2005, 2007-2008, 1561

samenvatting

Lichamelijke ziekten, stoornissen of ongemakken kunnen bij verkeersovertredingen alleen dan een schulduitsluitende werking wanneer zij zich op de plaats en het tijdstip van het ongeval totaal onverwacht en onweerstaanbaar voordeden. Een epileptische aanval vermoedelijk veroorzaakt door gewijzigde medicatie voldoet aan deze voorwaarde.

tekst van het vonnis

1. Op 3 september 2004 was beklaagde als bestuurder van zijn personenwagen betrokken in een verkeersongeval te (...). Bij het manoeuvreren tussen een gevel en een geparkeerd voertuig, reed hij dit voertuig aan. Het was droog, dag en de weersomstandigheden waren normaal.

Beklaagde was zich niet bewust van de aanrijding en reed gewoon naar huis. Thuis stelde hij met zijn echtgenote vast dat de sierstrip aan een deur ontbrak. Samen reden zij terug naar de plaats waar beklaagde geweest was, maar zij vonden de sierstrip niet terug.

Achteraf bleek dat de strip opgeraapt was door een getuige, die hem overhandigd had aan de eigenaar van het aangereden voertuig, mevrouw I. Van H. De getuige had haar ook de nummerplaat van het voertuig van beklaagde gegeven.

2. Beklaagde lijdt sedert zijn zestien jaar aan epilepsie en blijkt op de bewuste dag een epileptische aanval te hebben gehad met bewustzijnsverandering.

Uit de attesten van de behandelende arts, dr. M.B., neuropsychiater, en uit het deskundigenverslag van dr. J.L. blijkt dat beklaagde de voorgeschreven medicatie (Tegretol) stipt neemt volgens de richtlijnen van de geneesheren en dat hij tweemaal per jaar een neurologische follow-up ondergaat.

Vóór het ongeval van 3 september 2004 zou hij gedurende bijna elf jaar aanvalsvrij zijn geweest, precies omdat hij nauwgezet de voorgeschreven therapie volgt. Enkele maanden vóór het ongeval werd de medicatie veranderd.

Op 10 juli 2002 kreeg beklaagde van zijn behandelende arts een rijgeschiktheidsattest voor het rijbewijs van groep 1 (bromfietsen en personenvoertuigen) zonder beperking.

3. Beklaagde betoogt dat hij zich op het ogenblik van het ongeval in een toestand van overmacht bevond die hij redelijkerwijze niet kon voorzien, zodat hem de overtredingen vermeld in de dagvaarding niet kunnen worden aangerekend.

Hij verwijst hiervoor naar de wijziging van de medicatie. In februari 2004 veranderde dr. B. het medicament Tegretol (dat voor beklaagde een goede werking had) door het generisch product Merck Carbamazepine. Volgens beklaagde zou het juist de wijziging van de medicatie geweest zijn die de bewustzijnsverandering op 3 september 2004 teweegbracht.

Overmacht kan alleen voortvloeien uit een van de menselijke wil onafhankelijke gebeurtenis die de mens niet kon voorzien of voorkomen (Cass. 16 mei 1995, Verkeersrecht 1995/135; Cass. 18 september 2000, Arr. Cass. 2000, 1385). Dit zou evenwel niet het geval zijn wanneer aan de betrokkene nalatigheid of gebrek aan voorzorg verweten kan worden (H. Vandenberghe e.a., «Overzicht rechtspraak. Aansprakelijkheid uit onrechtmatige daad (1994-1999)», T.P.R. 2000, p. 1694 en 1701; vgl. Antwerpen 30 juni 1995, R.W. 1997-98, 83).

Inzake verkeer zullen lichamelijke ziekten, stoornissen of ongemakken alleen dan een schulduitsluitende werking hebben wanneer zij zich op de plaats en het tijdstip van het ongeval totaal onverwacht en onweerstaanbaar manifesteerden, m.a.w. indien in de voorfase van het ongeval, op het ogenblik van het zich inschakelen in en het deelnemen aan het verkeer, aan de betrokkene geen onvoorzichtigheid of gebrek aan voorzorg kan worden verweten (R. Verstraeten, «Interne overmacht achter het stuur» (noot onder Antwerpen 20 mei 1988), R.W. 1989-90, 750, nr. 3).

4. Zoals reeds vermeld heeft beklaagde de voorgeschreven behandeling steeds correct nageleefd en onderwierp hij zich geregeld aan de vereiste specialistische onderzoeken en werd hem een attest bezorgd dat hem zonder beperking toeliet een voertuig van de klassen A en B (groep 1 vermeld in bijlage 6 bij het K.B. van 23 maart 1998 betreffende het rijbewijs) te besturen.

Dr. J.L. kwam tot de bevinding dat de epileptische aanval op 3 september 2004 vermoedelijk het gevolg was van een minder efficiënte controle van de epilepsie door het generische product Merck Carbamazepine dat hem in vervanging van het product Tegretol was voorgeschreven. Dit is ook de mening van dr. M.B.

Er is geen aanwijzing dat beklaagde kon of moest voorzien dat de wijziging van de medicatie (op initiatief van zijn behandelende arts) niet hetzelfde goede effect zou hebben als het medicament Tegretol dat hij voordien nam.

In de gegeven omstandigheden kan overmacht worden aangenomen in de persoon van beklaagde: hij heeft niet kunnen voorzien dat het nieuwe medicament na verloop van tijd een andere uitwerking zou meebrengen dan die hij voordien ervoer.

5. Beklaagde moet dan ook worden vrijgesproken zowel voor de overtredingen van het Wegverkeersreglement als voor de tenlastelegging vluchtmisdrijf. In de gekende omstandigheden is het niet bewezen dat hij zich wetens en willens heeft willen onttrekken aan de dienstige vaststellingen.

Er dient geen toepassing te worden gemaakt van art. 42 van de Wegverkeerswet.

Deskundige J.L. kwam tot het besluit dat beklaagde op het ogenblik van het ongeval onbeperkt rijgeschikt was voor de groep 1 (A en B), maar definitief ongeschikt voor groep 2 (de andere categorieën van voertuigen). Hij besluit ook tot het feit dat beklaagde vanaf 3 december 2004 opnieuw rijgeschikt is bevonden voor wat betreft de voertuigen van groep 1 (de ongeschiktheid voor de voertuigen van groep 2 blijft definitief), met dien verstande dat de rijgeschiktheid dient te worden herbevestigd bij controle na één jaar, twee jaar en vijf jaar aanvalsvrijheid, zoals voorgeschreven door art. 3.1 en volgende van de vermelde bijlage 6.

• Pol. Bruxelles 3 januari 2011, T. Pol. 2012, 10, Een voorzienbare hartaanval is geen toevallig feit.
 

 

Gerelateerd
0
Aangemaakt op: wo, 15/07/2009 - 14:15
Laatst aangepast op: di, 12/09/2017 - 07:06

Hebt u nog een vraag?

Hebt u nog een vraag in dit verband, klik dan hier om uw vraag aan ons te stellen, of meteen een afspraak te maken voor een consultatie.

Aanvulling

Heeft u een suggestie, aanvulling of voorstel tot correctie met betrekking tot deze pagina? Gebruik dit adres om het te melden.