-A +A

Overmacht dient niet absoluut te zijn

Printervriendelijke versiePrintervriendelijke versieVerstuur naar een vriendVerstuur naar een vriend

Overmacht betekent in het contractenrecht dat een  contractpartij ten gevolge van een onvoorzienbare en onvermijdbare gebeurtenis, onafhankelijk van haar wil, verhinderd wordt haar contractuele verplichtingen na te komen. Een absolute onmogelijkheid wordt niet vereist; een menselijke of praktische onmogelijkheid volstaat.

Wanneer na het sluiten van een overeenkomst van overdracht van een handelszaak bij de overneemster een recidiverende huidkanker wordt vastgesteld, is dit een gebeurtenis die het voor haar absoluut onmogelijk maakt om haar contractuele verbintenissen na te komen. Aangezien men op voorhand niet kan weten hoelang de behandeling van deze ziekte zal duren en of deze succes zal hebben, is er geen sprake van een slechts tijdelijke onmogelijkheid. Deze gebeurtenis bevrijdt ook de echtgenoot van de overneemster, ook al heeft deze zich hoofdelijk verbonden in de overeenkomst, aangezien men menselijkerwijze van hem niet kan verwachten dat hij de overeenkomst zou hebben kunnen uitvoeren door het zoeken naar een derde persoon, als vervanger voor

Hof van Beroep te Gent, 1ebis Kamer – 5 september 2013, RW 2015-2016, 1109

N. t/ D. en M.

...

2. Ten gronde

2.1. Voor alle duidelijkheid vat het hof hierna de dienstige feiten samen.

Op 7 augustus 2007 ondertekende N. met de BVBA D.M. een notariële handelshuur voor een periode van 27 jaar, ingaande op 1 april 2007. De overeenkomst betrof een pand gelegen te Koksijde (...).

N. vestigde er een winkel in, conform de bestemming voorgeschreven in de basisakte, die echter bepaalde dat de ruimte ook voor een horecazaak dienstig kan zijn.

N. wenste de zaak over te laten en de stock uit te verkopen. Zij sloot daartoe een overnameovereenkomst met de consorten D., die in de handelsruimte een horecazaak wensten te openen, voor mevr. M.

...

Ondertussen werd in de loop van de maand maart 2009 bij mevr. M. een geval van huidkanker vastgesteld. Volgens het attest van 29 mei 2009 van dr. D. betrof het een ernstig en onrustwekkend medisch probleem, met arbeidsongeschiktheid tot gevolg. Het betrof slechts twee vlekjes (opgemerkt einde februari 2009), maar aangezien mevr. M. reeds in 2005 een huidkanker opliep en de kanker een agressief karakter vertoonde, was een chirurgisch ingrijpen noodzakelijk. Bovendien lokte het recidiverend karakter van de huidkanker bij mevr. M. een extreme angst op, die een tijdelijke arbeidsongeschiktheid veroorzaakte.

Op 6 april 2009 liet de raadsman van de consorten D. weten dat, gelet op de ernstige gezondheidsproblemen van mevr. M., de handelszaak niet zou worden overgenomen en dat zijn cliënte bereid was, tot slot van alle rekeningen, een forfaitaire schadevergoeding te betalen van 10% van de overnameprijs.

N. heeft dit voorstel verworpen en heeft in eerste aanleg de uitvoering van de overeenkomst gevorderd.

...

2.3. De consorten D. roepen overmacht in (art. 1147-1148 BW).

(a) De tekortkoming van de consorten D. staat vast. Zij roepen in dat deze tekortkoming hen niet kan worden toegerekend ten gevolge van de gezondheidsproblemen van M.

(b) Er is sprake van overmacht wanneer een contractpartij ten gevolge van een onvoorzienbare en onvermijdbare gebeurtenis, onafhankelijk van haar wil, verhinderd wordt haar contractuele verplichtingen na te komen. Indien de nakoming van de verbintenis niet volkomen onmogelijk is, maar alleen maar duurder of moeilijker, is geen overmacht aanwezig. De feitenrechter oordeelt op in cassatie onaantastbare wijze over het feitelijk bestaan van overmacht.

Het niet-toerekenbare voorval moet leiden naar een absolute onmogelijkheid. Er is echter in de laatste decennia, zeker in de rechtsleer, een tendens merkbaar om dit af te zwakken, in die zin dat met “onmogelijk” bedoeld wordt: “menselijkerwijze of praktisch onmogelijk” (zie: W. Van Gerven m.m.v. S. Covemaeker, Verbintenissenrecht, Leuven, Acco, 2006, 172). Het hof sluit zich bij deze tendens aan.

(c) Gelet op de inhoud van de medische attesten, die niet door N. worden ontzenuwd, noch in hun geloofwaardigheid worden aangetast, aanvaardt het hof dat mevr. M. getroffen werd door een ernstige en zelfs levensbedreigende ziekte (recidiverende huidkanker) die het voor haar absoluut onmogelijk maakte haar contractuele verbintenissen na de komen.

De ziekte was onvoorzienbaar (zelfs al is ze recidiverend gebleken) en onvermijdbaar en de ernst ervan heeft zich kennelijk pas na de ondertekening van de overlatingsakte gemanifesteerd (na een chirurgisch wegnemen van de aangetaste huiddelen).

Men kan onmogelijk op voorhand weten hoelang een behandeling zal duren en zelfs of deze succes zal hebben. In die zin is er dus geen sprake van een slechts tijdelijke onmogelijkheid.

Dat de behandeling kennelijk succes heeft gekend, in die zin dat mevr. M., althans deeltijds, vanaf half september 2010 haar werkzaamheden kon hervatten als keukenhulp, doet aan het bovenstaande geen afbreuk.

(d) Dit feit is naar het oordeel van het hof (en anders dan de eerste rechter overwoog) ook bevrijdend voor haar echtgenoot, M.D. De beide echtgenoten hebben zich hoofdelijk verbonden en het mag worden aangenomen dat zij beiden samen de nieuwe horecazaak zullen hebben willen uitbaten. Bovendien was de zaak in de eerste plaats bedoeld voor mevr. M. Men kan menselijkerwijze niet verwachten dat de h. M.D. de overeenkomst zou hebben kunnen uitvoeren door het zoeken naar een derde persoon, als vervanger voor zijn zieke echtgenote.

(e) Besluit: het hof aanvaardt het bestaan van overmacht in de persoon van de beide echtgenoten.

Het principaal hoger beroep is dus ongegrond.

2.4. De gevolgen van de overmacht.

Gelet op het bestaan van de overmacht kan N. de consorten D. niet meer tot uitvoering van de overeenkomst dwingen, noch van hen een schadevergoeding verkrijgen.

...

 

Gerelateerd
0
Aangemaakt op: zo, 06/03/2016 - 15:56
Laatst aangepast op: zo, 06/03/2016 - 15:56

Hebt u nog een vraag?

Hebt u nog een vraag in dit verband, klik dan hier om uw vraag aan ons te stellen, of meteen een afspraak te maken voor een consultatie.

Aanvulling

Heeft u een suggestie, aanvulling of voorstel tot correctie met betrekking tot deze pagina? Gebruik dit adres om het te melden.