-A +A

Oorzaak van de overeenkomst

Printervriendelijke versiePrintervriendelijke versieVerstuur naar een vriendVerstuur naar een vriend

uittreksel uit het burgerlijk wetboek

Artikel 1131

Een verbintenis, aangegaan zonder oorzaak of uit een valse oorzaak of uit een ongeoorloofde oorzaak, kan geen gevolg hebben.

Artikel 1132

De overeenkomst is niettemin geldig, hoewel de oorzaak ervan niet is uitgedrukt.

Artikel 1133

De oorzaak is ongeoorloofd, wanneer zij door de wet verboden is, of wanneer zij strijdig is met de goede zeden of met de openbare orde.

Rechtspraak:

• Cassatie 21/04/2017, juridat en TBBH 2018-4, 244

Het bestaan en de geldigheid van de oorzaak als ontstaansvoorwaarde van een verbintenis dient beoordeeld te worden op het tijdstip van het sluiten van de overeenkomst.

• Burgerlijke Rechtbank te Mechelen, 7e Kamer – 21 maart 2006, RW 2008-2009, 465.

Overeenkomstig art. 1133 B.W. is de oorzaak ongeoorloofd, wanneer zij door de wet (of het decreet) verboden is, of wanneer zij strijdig is met de goede zeden of de openbare orde. A fortiori is de daarop gebaseerde rechtshandeling «absoluut nietig», zonder mogelijkheid tot dekking of bekrachtiging, en kan zij geen enkel gevolg hebben, temeer daar in casu de niet- naleving van de «voorafgaande erkenningsvoorwaarde» voor de bureaus van private arbeidsbemiddeling door het Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap, ook strafrechtelijk wordt beteugeld. Strafrechtelijke sancties behoren immers tot het domein van het publiekrecht.

Een overeenkomst, ongeacht of zij om niet dan wel te bezwarenden titel is aangegaan, heeft immers een ongeoorloofde oorzaak, wanneer de doorslaggevende beweegredenen (of één ervan), die een of beide partijen tot het verrichten van de rechtshandeling hebben gebracht, zoals in casu het geval is, indruisen tegen wetten van openbare orde of dwingend recht. Bijgevolg is er in die omstandigheden geen geldige reden voor de gebondenheid van partijen (S. Stijns, Verbintenissenrecht, Brugge, die Keure, 2005, p. 108).



objectieve en subjectieve component van de oorzaak:

Het oorzaakbegrip bij rechtshandelingen onder bezwarende titel heeft zowel een objectieve als een subjectieve component.

•De objectieve oorzaak situeert zich in de aanwezigheid van de tegenprestatie van de wederpartij. Bij gebreke aan subjectieve oorzaak is het contractuele evenwicht tussen de wederzijds bedongen prestaties verstoord.

•De subjectieve oorzaak slaat op de determinerende beweegredenen die een partij ertoe hebben aangezet deze overeenkomst te sluiten.

In de meerderheidsopvattingen van rechtsleer en rechtspraak wordt in het gemene verbintenissen- en overeenkomstenrecht aanvaardt dat noch de verdwijning van de objectieve oorzaak, noch de verdwijning van de subjectieve oorzaak juridische gevolgen teweeg brengt.

Wijzigingen in de objectieve oorzaak na de totstandkoming van het contract. Nadat de overeenkomst tot stand gekomen is kunnen er zich omstandigheden voordoen waardoor de uitvoering van de overeenkomst bemoeilijkt wordt of verzwaard wordt en waardoor het oorspronkelijke evenwicht in de contractuele relatie verstoord wordt of waarbij zelfs de reden van de contractsluiting verdwijnt. Indien de partijen deze omstandigheden hadden gekend dan zouden zij de overeenkomst niet zij een aangegaan onder dezelfde voorwaarden.

De imprevisieleer maakt het in dit geval mogelijk om de opheffing van de overeenkomst te vorderen. Maar hieraan dient onmiddellijk toegevoegd dat deze leer in België niet wordt aanvaardt.

Op zelfde wijze wordt in het Belgisch recht geoordeeld dat ook het verdwijnen van de subjectieve oorzaak na de totstandkoming van het contract principieel geen gevolg heeft. Hieraan dient evenwel onmiddellijk toegevoegd dat er heel wat rechtsleer en rechtspraak is die van deze vaste leer tracht af te wijken. 

 

Nog dit: 

De verbintenis zonder oorzaak

Artikel 1131 BW bepaalt dat een verbintenis aangegaan zonder oorzaak of uit een valse oorzaak of uit een ongeoorloofde oorzaak geen gevolg kan hebben.

In een wederkerige overeenkomst bestaat de oorzaak van de verbintenis van één van de partijen niet uitsluitend in het geheel van de verbintenissen van de andere partij, maar in het geheel van de beweegredenen die de schuldenaar ervan hoofdzakelijk hebben beïnvloed en hem ertoe aangezet hebben te contracteren (Cass. 14.03.2008, A.R.C. 05.0380.F).

Een rechtshandeling heeft een ongeoorloofde oorzaak wanneer de doorslaggevende beweegredenen of een van de doorslaggevende beweegredenen die de partijen of een van hen tot het verrichten van deze rechtshandeling hebben gebracht, door de wet verboden is of ingaat tegen de openbare orde.

Het volstaat niet dat de overeenkomst een bepaling schendt, die strijdig is met de openbare orde.

Bovendien moet de overeenkomst tot doel hebben dit te doen. Het is wel voldoende dat een van de partijen bij het sluiten van de overeenkomst ongeoorloofde oogmerken had (Cass. 12.10.2000, A.C., 2000, 1564).

Gerelateerd
0
Aangemaakt op: wo, 15/07/2009 - 15:13
Laatst aangepast op: zo, 10/06/2018 - 20:56

Hebt u nog een vraag?

Hebt u nog een vraag in dit verband, klik dan hier om uw vraag aan ons te stellen, of meteen een afspraak te maken voor een consultatie.

Aanvulling

Heeft u een suggestie, aanvulling of voorstel tot correctie met betrekking tot deze pagina? Gebruik dit adres om het te melden.