-A +A

Metonymie

Printervriendelijke versiePrintervriendelijke versieVerstuur naar een vriendVerstuur naar een vriend

De metonymie of naamsverwisseling (< Grieks μετωνυμία, metonumía < μετά, "samen met", en ὄνῠμα, "naam") is een vorm van beeldspraak waarbij datgene wat feitelijk bedoeld wordt (de referent) indirect wordt aangeduid met een (dankzij een onderlinge contiguïteitsrelatie) nauw verbonden begrip. Anders dan bij een metafoor, gebeurt het samen laten vallen van beeld en bijbehorende referent niet op grond van een cognitief ervaren overeenkomst, maar op grond van een werkelijk bestaande, fysieke relatie.

Het gebruik van metonymieën en metaforen heeft over het algemeen polysemie tot gevolg. Een oude term wordt immers in een nieuwe betekenis gebruikt. In termen van de betekenisleer komt het erop neer dat het semantisch veld wordt verbreed, doordat er nieuwe sememen (betekenisnuances) aan het semantisch veld worden toegevoegd.

De meest gebruikte metonymieën in het Nederlands zijn:

• Synecdoche 
     a. de pars pro toto 
     b. het totum pro parte

• het abstractum pro concreto
vb. het kantoor gaat een dagje uit

• het concretum pro abstracto
vb. een goede boterham verdienen

• de relatie merknaam-product of bedrijfsnaam-product 
vb. aspirine
vb. pamper

• de relatie maker-gemaakte:
vb. wij hebben een Picasso
vb. Dit staat zoi geschreven in de Van Dale

• de relatie plaats-product (geoniem of toponiem in plaats van product)
vb. een glaasje bordeaux
vb. een Oudenaardse (bruine)

Metonymie kent verschillende specifieke toepassingen, bijvoorbeeld in de cognitieve taalkunde. Hier kan metonymie bijvoorbeeld de vorm hebben van het identificeren van iets gecompliceerds aan de hand van één enkel kenmerk. Dit is tevens een van de basiskenmerken van cognitie; iets wat snel in het oog springt of gemakkelijk te identificeren is, wordt gebruikt als basis om het grotere geheel waar het bijhoort of deel van uitmaakt te identificeren. Metonymie hangt daarnaast samen met andere rudimentaire cognitieve processen, verschijnselen en objecten die aan taalgebruik ten grondslag liggen, zoals de associatie van "zweet" en "zweten" met "zwaar werk".

Gerelateerd
0
Aangemaakt op: wo, 03/01/2018 - 10:47
Laatst aangepast op: wo, 03/01/2018 - 10:47

Hebt u nog een vraag?

Hebt u nog een vraag in dit verband, klik dan hier om uw vraag aan ons te stellen, of meteen een afspraak te maken voor een consultatie.

Aanvulling

Heeft u een suggestie, aanvulling of voorstel tot correctie met betrekking tot deze pagina? Gebruik dit adres om het te melden.