-A +A

Quis, quid, quando, ubi, cur, quem ad modum, quibus adminiculis

Printervriendelijke versiePrintervriendelijke versieVerstuur naar een vriendVerstuur naar een vriend

Topische vragen, ook wel W-vragen of de vijf W's genoemd, zijn vragen omtrent het onderwerp van een tekst, zoals wie, wat, waar, waarom, waartoe? Ze kunnen worden gebruikt in de tekstanalyse en het tekstontwerp om de opbouw van een tekst te karakteriseren. De 15 W' vragen.:

Wie?
Wat?
Waarom?
Wanneer?
Waarvoor?
Waar?
Wat is of was de wijze?
Wat waren de middelen?
Wat waren de gevolgen?
Wat is de ernst?
Wat zijn de bewijzen?.
Wat is de relevantie?
Wat is de context?
Wat is de voorgeschiedenis?
Wat is de nageschiedenis?

 

Het begrip "topische vragen" is afgeleid van het woord "topos". In de oud-Griekse retorica was dit een aanduiding van een standaardmethode om een argument op te bouwen of te behandelen. De Griekse stoïcijnse filosoof Hermagoras van Temnos (2e eeuw voor Christus) kwam in dit kader met een formule die vertaald in het Latijn als volgt luidde:

Quis, quid, quando, ubi, cur, quem ad modum, quibus adminiculis (Wie, wat, wanneer, waar, waarom, op welke wijze, met welke middelen).

Bij het analyseren van teksten en argumenten kunnen topische vragen gebruikt worden om de volledigheid van een tekst en de zwakke en sterke punten van een argumentatie te beoordelen.

Topos of toop (mv. topoi; Oud-Grieks: τόπoς, plaats) betekent plaats. Het begrip laat zich door Aristoteles in zijn boek de Topica definiëren als: "Predikaten die aan alle onderwerpen gemeen zijn". In zijn boek Retorica definieert Aristoteles een toop als "een element waaronder een verzameling enthymemen valt".
Een toop is een type redenering. Aristoteles onderscheidt dus verschillende typen redeneringen, zowel voor het syllogisme en voor het enthymeem en zowel voor juiste redeneringen en drogredenen.

Voorbeeld:
Kan een steen vasten? Nee, want hij kan niet eten.
toop: Als je het een kunt zeggen van een subject, dan moet je ook het tegengestelde kunnen zeggen over datzelfde subject.

Een andere vertaling voor topos is blikveld, perspectief. Men kan argumenten van uit verschillende perspectieven benaderen en in de argumentatieleer, legt de redenaar een catalogus aan van perspectieven van waaruit hij zijn onderwerp kan benderen, zowel in aanval als in verdediging. Voldoet het ene perspectief niet dan gebruikt hij het andere. Voldoet één perspectief dan ken het aangevuld met een ander perspectief.

Een voorbeeld van een catalogus topoi:

- het standpunt gezien vanuit één individu
- het standpunt gezien vanuit een ander individu
- het standpunt gezien vanuit een balkonpositie
- herleiden van waarheden tot hypotheses
- herleiden van waarheden tot waarschijnlijkkheden, deze herleiden tot vermoedens en deze bevestigen of weerleggen
- herleiden van waarheden tot percepties
- herleiden van waarheden tot stadslegends, verkeerde opvattingen

Een andere catalogus:

- het geschil benaderen vanuit het recht
- het geschil benaderen vanuit verwachte rechtspraak en rechtsleer
- het geschil benaderen met oog op een (gemeenschappelijk te bereiken doel)
- het het geschil benderen vanuit het streven naar de meest nuttige en meest gewenste oplossing
- het geschil benaderen vanuit het standpunt tot minimalisering van de wederzijdse risico's
- het geschil bendaderen vanuit gemeenschapplijke bekommernissen en betrachtingen
- het geschil benderen vanuit een goede procesgang
- het geschil benaderen ter behoud van de economische of emotionele band
- het geschil benderen vanuit de ethiek
- het geschil benderen vanuit een godsdienstig of filosofisch standpunt
- het geschil benderen vanuit het hoogst mogelijke te benkomen welzijn

De goede redenaar verandert waar nodig van focus, niet van onderwerp of argument. Hij maakt voortdurend een risicoanalyse. Hij draait de munt om en vindt op de keerzijde van de munt een aanzet van een nieuw argument. Hij zoekt het nadeel van elk voordeel en het voordeel van elk nadeel.

Een zaak bepaalt niet het perspectief. Het perspectief wordt bepaald door de redenaar aan de hand van zijn topoi


Gerelateerd
Nog dit: 

Topica is een van de zes standaardwerken van Aristoteles over logica, gezamenlijk bekend als het Organon. De andere vijf zijn Over de Categorieën, Over de Interpretatie, Analytica priora, Analytica posteriora en Sofistische weerleggingen. Topica is geschreven als een collegedictaat over succesvol argumenteren. Dit werk is opgebouwd uit acht boeken.

Aristoteles beschrijft de bedoeling van dit werk als "het vinden van een methode, waardoor we, uitgaande van het plausibele, over elk voorgesteld probleem kunnen redeneren en vermijden dat we, een stelling verdedigend, onszelf tegenspreken".(Topics 1:100a20-a23)

In een argumentatie kun je dus gebruikmaken van topoi ofwel gemeenplaatsen. Dit zijn regels waardoor redeneerfouten kunnen worden ontdekt en vermeden. Aristoteles definieerde topoi als "Predicaten die aan alle onderwerpen gemeen zijn".

Betekenis van topos als literair begrip

Een topos (meervoud topoi) is een stijlfiguur, waarbij een clichésituatie of -locatie wordt gebruikt, in de literatuur of en andere verhalende kunstvormen, zoals theater en opera.

Het woord is Grieks voor "plaats" (niet stad of dorp, maar plek) en het gebruik in de hier bedoelde zin is ontstaan via het gebruik van het woord "topos" in de oud-Griekse retorica als aanduiding van een standaardmethode om een argument op te bouwen of te behandelen.

Het is waarschijnlijk vooral de Duitse literatuurhistoricus Ernest Robert Curtius die verantwoordelijk is voor de uitbreiding van het topos-begrip tot de huidige algemeenheid.

Voorbeelden van literaire topoi zijn:
het verliefde paar in Napels
moord op de Nijl
dood in Venetië
de aanval door ruimtewezens
de Vlaamse plattelandsliteratuur.
het rustgevende natuuroord (locus amoenus)

0
Uw beoordeling Geen
Aangemaakt op: zo, 18/08/2013 - 12:10
Laatst aangepast op: zo, 18/08/2013 - 12:10

Hebt u nog een vraag?

Hebt u nog een vraag in dit verband, klik dan hier om uw vraag aan ons te stellen, of meteen een afspraak te maken voor een consultatie.

Aanvulling

Heeft u een suggestie, aanvulling of voorstel tot correctie met betrekking tot deze pagina? Gebruik dit adres om het te melden.