-A +A

Genade

Printervriendelijke versiePrintervriendelijke versieVerstuur naar een vriendVerstuur naar een vriend

Nadat alle rechtsmiddelen zijn uitgeput kan een veroordeelde een genadeverzoek tot de Koning richten.

In praktijk verleent de Koning zelden genade.

Bovendien mag men niet vergeten dat de Koninklijke genade dient gedekt te worden door de regering, lees de Minister van Justitie en men overigens zijn genadeverzoek ook rechtstreeks kan richten tot de Minister van Justitie.

Naast de individuele genade bestaat er ook collectieve genade waarbij bijvoorbeeld alle straffen met zoveel procent worden verminderd of waarbij zelfs bepaalde veroordelingen voor bepaalde misdrijven collectief genade krijgen.

De collectieve genade was een instrument dat onder het Koningschap van Koning Boudewijn herhaaldelijk is toegepast maar nadien niet meer werd herhaald.

Koning Filip heeft opnieuw een collectieve gratie aangekondigd. Gratie is hetzelfde woord als genade.

Maar op dit ogenblik is er nog geen nieuws over de inhoud van deze nieuwe collectieve genade, vraag is of ze er na hevig politiek en sociaal protest wel komt.

Collectieve genade wordt verleend in de regel naar aanleiding van een blije gebeurtenis om en rond het Koningshuis. In de perceptie van de samenlaving wordt de beloning niet gegeven aan brave burgers die de wet respecteren, maar aan veroordeelde misdadigers, dit valt moeilijk te verteren.

Het genaderecht is een Middeleeuws recht, dat toekwam aan de Koning die eigenlijk de hoogste rechtsmacht had (nog voor de scheiding der machten) en aldus elke straf kom kwijtschelden, verminderen of omzetten en zich dus zo als opperste rechter in de de plaats van de rechtbanken kon stellen.
85 % van de ingewilligde genadeverzoeken betreffen
verkeersmisdrijven. Het gaat onder andere om sturen spijts
verval, zonder verzekering rondrijden, vluchtmisdrijf, enz.
De andere gevallen betreffen de misdrijven slagen en verwondingen,
diefstal en sociale fraude.

 

Omschrijving:

Het genaderecht is een koninklijk prerogatief dat is ingesteld bij artikel 110 van de Grondwet :

"De Koning heeft het recht de door de rechters uitgesproken straffen kwijt te schelden of te verminderen, behoudens hetgeen ten aanzien van de ministers en van de leden van de Gemeenschaps- en Gewestregeringen is bepaald."

De Koning heeft het recht de uitvoering van de straf of een gedeelte ervan kwijt te schelden. Hij kan de straf ook verminderen of omzetten of een proeftijd toestaan. Middels genade kan ok een alternatieve straf worden bekomen.

Onder gratie of genade wordt het kwijtschelden, verminderen of veranderen verstaan van straffen die door de rechter zijn opgelegd. Amnestie betekent het volledig kwijtschelden van een straf, aan bepaalde individuen of aan allen die voor een bepaald strafbaar feit zijn veroordeeld.

Gratie is niet hetzelfde als vrijspraak. Vrijspraak houdt in dat wordt vastgesteld dat de verdachte onschuldig is aan het ten laste gelegde feit. Vroeger werd gratie soms verleend aan mensen die beweerden dat ze onterecht veroordeeld waren.

Er kan onderscheid worden gemaakt tussen:

Individuele gratie, toegekend aan een bepaalde persoon, op grond van diens persoonlijke omstandigheden
Collectieve gratie, toegekend aan groepen personen, vanwege een bijzondere gelegenheid, zoals een verjaardag of regeringsjubileum van het staatshoofd.

Procedure:

Het verzoek tot genade wordt per brief gericht worden aan de Koning met vermelding van de redenen tot staving ervan.

De Koning beslist over het verzoek tot genade op voorstel van de bevoegde minister die vooraf het advies van de bevoegde overheden inwint.
 

De dienst Genade van de FOD Justitie:

De dienst Genade van de FOD Justitie behandelt de genadeverzoeken die tot de bevoegdheid van de FOD Justitie behoren (bepaalde aangelegenheden behoren immers tot de bevoegdheid van andere departementen).

De ingediende verzoeken betreffen zowel gevangenisstraffen als boetes, vervallen verklaringen van het recht tot sturen en verbeurdverklaringen. De verzoeken betreffende de gedetineerden worden bij voorrang behandeld, evenals die welke betrekking hebben op veroordelingen waarvan de tenuitvoerlegging niet is opgeschort gedurende de behandeling van het verzoek.

Deze dienst ontvangt zowat drieduizend genadeverzoeken per jaar. Die verzoeken maken het voorwerp uit van een eerste onderzoek en worden georiënteerd naar de bevoegde parketten voor verslag en advies. Het verzoek wordt onderzocht rekening houdend met de inlichtingen verschaft in het verslag van de gerechtelijke overheden en wordt overgemaakt aan de Minister van Justitie met het advies van de dienst. Alle dossiers worden aldus aan de koning ter ondertekening voorgelegd.

Ook hier zijn de bezorgdheid om de individualisering van de straf, teneinde deze zo adequaat mogelijk te maken, naar gelang van de persoonlijke situatie van de veroordeelde, zijn maatschappelijke integratie en zijn stappen met het oog op herstel van de aan de slachtoffers berokkende schade, criteria die doorslaggevend zijn bij de behandeling van de verzoeken.

De genademaatregelen worden voorgesteld met inachtneming van het beginsel van de scheiding der machten en van de noodzaak van coherentie in de rechtspraak.

De dienst Genade vangt eveneens de bezoekers op die inlichtingen wensen te verkrijgen of mondeling argumenten naar voren wensen te brengen in het kader van een genadeverzoek. Hij antwoordt op de principekwesties en interpretatiemoeilijkheden die zich voordoen in het kader van de uitoefening van het genaderecht.

De genade door Koning Filip verleend in het kader van verkeersovertredingen:

Tussen 21.07.2013 en 01.12.2013 heeft de Koning in 11 gevallen genade verleend.

Zeer opmerkelijk is dat het hier niet gaat om de zwaarste overtredingen maar dat het voornamelijk zou gaan over verkeersovertredingen.

Al dient men het principe van zware misdrijven waarvoor geen genade wordt verleend en kleinere misdrijven waarvoor wel genade wordt verleend te relativeren.

Zo behoort het tot de mogelijkheid om genade te vragen voor een levenslang rijverbod.

Na een dergelijke veroordeling dient men niet de rechtbank buiten te stappen en onmiddellijk genade aan te vragen.

Men zal namelijk aan dienen te tonen dat men het leven over een totaal andere boeg heeft gegooid, gestopt is met drinken, eindelijk een rijbewijs heeft verworven, zich geconformiseerd heeft aan onze maatschappij.

Vergeet niet dat men best bij het genadeverzoek een kopie van het vonnis voegt waarvoor genade wordt gevraagd en dat het genadeverzoek uitzonderlijk dient gemotiveerd te worden, liefst met toevoeging van stukken.

Wie gratie of genade krijgt, behoudt de vermelding in het strafregister.

De veroordeling is namelijk niet verdwenen, maar wel is de straf kwijtgescholden dan wel verminderd.
 

Adres

FOD Justitie
Diensten van de voorzitter
Dienst Juridische Zaken — Cel Genade
Waterloolaan 115
1000 Brussel

Tel. : 02 542 73 42
 

Rechtsleer: 

• AERTS, K., Genade voor ter dood veroordeelden tijdens de zuiveringen na de Tweede Wereldoorlog in België: een vorstelijk prerogatief?
Pro Memorie 2006, afl. 1, 53-66.
• COLLURA, V., Dienstverlening in het kader van de genade
Orde van de dag 2001, afl. 16, 49-57.
• LAUWERS, N., Statistische gegevens 1989. Bestuur der strafinrichtingen. Dienst individuele gevallen. Dienst genade en voorwaardelijke invrijheidstelling
Panopticon 1991, 83-90
• DERRE, S., JACOBS, A., Tenietgaan van straffen,
Verzamelwerk in X., Postal Memorialis. Lexicon strafrecht, strafvordering en bijzondere wetten , T 59 / 01 - T 59 / 29 (31 p.)

 

Rechtspraak: 

• Cass., 19 september 1955, Arr. Verbr., 1956, 10; Pas., 1956, I, 12:
Een genadebesluit heeft slechts betrekking op de uitvoering van de veroordeling maar doet deze niet verdwijnen (Cass., 15 april 1935, Pas., 1935, I, 223.

• Cass., 27 oktober 1952, Arr. Verbr., 1953, 95; Pas., 1953, I, 101:
Behoudens andersluidende wettelijke bepaling, heeft de genade geen terugwerkende kracht

• R.v.St., 15 oktober 1959, Van Reckt, nr. 7286:
Uit art. 73 G.W. (thans art. 110) en art. 87 S.W. blijkt niet dat de uitoefening van het recht van genade terugwerkt ten aanzien van de administratieve beslissing (ambtshalve ontslag) die daarop gevolgd is.
 

Wetgeving: 

Grondwet

Art. 110
De Koning heeft het recht de door de rechters uitgesproken straffen kwijt te schelden of te verminderen, behoudens hetgeen ten aanzien van de ministers en van de leden van de Gemeenschaps- en Gewestregeringen is bepaald.

Art. 111
De Koning kan aan een door het Hof van Cassatie veroordeeld minister of lid van een Gemeenschaps- of Gewestregering geen genade verlenen dan op verzoek van de Kamer van volksvertegenwoordigers of 1[het betrokken Parlement

Strafwetboek

Art. 87
Onbekwaamheden, door de rechter uitgesproken of door de wet aan sommige veroordelingen verbonden, houden op door kwijtschelding, die de Koning daarvan kan verlenen krachtens het recht van genade.
 

Wetboek van Strafvordering:

Art. 13 (voorafgaande titel)
Behalve wat de in oorlogstijd gepleegde misdaden en wanbedrijven betreft, zijn de bovenstaande bepalingen niet toepasselijk wanneer de verdachte, wegens hetzelfde misdrijf gevonnist in een vreemd land, vrijgesproken is, of na te zijn veroordeeld, zijn straf heeft ondergaan, verjaring van zijn straf is ingetreden 2[of hem genade of amnestie is verleend.
Elke hechtenis in den vreemde ondergaan wegens het misdrijf dat in België aanleiding geeft tot veroordeling, wordt steeds toegerekend op de duur van de vrijheidstraffen.

Art. 622 (voorwaarde herstel in eer en rechten)
De veroordeelde moet de vrijheidsstraffen hebben ondergaan en de geldstraffen hebben gekweten, tenzij die straffen krachtens het recht van genade kwijtgescholden zijn, of, indien zij voorwaardelijk zijn uitgesproken of voorwaardelijk zijn geworden bij genademaatregel, als niet bestaande worden beschouwd. Is de straf verjaard, dan kan de veroordeelde alleen in eer en rechten hersteld worden wanneer de niet-uitvoering niet aan hem te wijten is.

Algemene wet inzake douane en accijnzen

Art. 285
De door de rechtbanken en hoven uitgesproken boeten in politiezaken, in correctionele zaken en in criminele zaken zijn aan teruggave onderworpen wanneer kwijtschelding wordt verleend na betaling, voor zover de veroordeelde zijn genade vraagt binnen de twee maanden van het vonnis of het arrest, als het tegensprekelijk is, of na de betekening, als het bij verstek is uitgesproken.
 

Gerelateerd
Gerelateerde modellen: 
0
Uw beoordeling Geen
Aangemaakt op: do, 22/07/2010 - 21:44
Laatst aangepast op: di, 05/09/2017 - 09:19

Hebt u nog een vraag?

Hebt u nog een vraag in dit verband, klik dan hier om uw vraag aan ons te stellen, of meteen een afspraak te maken voor een consultatie.

Aanvulling

Heeft u een suggestie, aanvulling of voorstel tot correctie met betrekking tot deze pagina? Gebruik dit adres om het te melden.