-A +A

Epuratie

Printervriendelijke versiePrintervriendelijke versieVerstuur naar een vriendVerstuur naar een vriend

Epuratie (etymologie: epuratie is van oorsprong een versterkkende graad van zuivering en komt van het franse woord épuration, épurer [reinigen], gevormd van é- [uit] + pur [zuiver] (vgl. puur). In andere Romaanse talen vinden we het woord ook terug als het verwijderen van vuiligheid, in de zin van de opruiming van milieuverontreiniging of afvalberging.: 

De epuratie is een Belgische  uitsluitingsregeling opgelegd aan veroordeelde en soms vermeende collaborateurs na de tweede wereldoorlog

De administratieve epuratie verwijdert ‘incivieken’ uit de politiek en de ambtenarij.

De maatschappelijke epuratie stelt de persoon buiten de maatschappij, door de persoon te weigeren een attest van burgertrouw af te leveren noodzakelijk voor de deelname aan het maatschappelijke leven.Het bewijs van burgertrouw is noodzakelijk in het na-oorlogse België om deel te nemen aan het maatschappelijk leven zoals inschrijving aan een rijksuniversiteit, het verkrijgen van een verkeersvergunning, het recht op een vergoeding bij oorlogsschade..

De strafrechtelijke epuratie is de strafrechtelijke berechting voor de krijgsraden en krijgshoven in graad van beroep. Zij behandelden tussen september 1944 en eind 1949 405.067 dossiers inzake :

- wapendracht,
- verklikking,
- economische collaboratie
- politieke samenwerking met de bezetter

waarvan 14% tot een proces heeft geleid.

De verdediging wordt waargenomen door jonge onervaren pro-deo advocaten, met een zeer gebrekkige opleiding die belemmerd was door de orlog. Zij kregen vaak nauwelijks de tijd een dossier in te studeren zelfs wanneer de doodstraf werd gevorderd. Ook hun vrijheid van pleidooi werd aan banden gelegd.

In totaal zijn 405.067 dossiers geopend. Daarvan heeft 14% tot een strafrechtzaak geleid. Tegen 1247 collaborateurs is een doodstraf uitgesproken. In 242 gevallen is overgegaan tot de uitvoering ervan. De advocaten waren verplicht om bij de executie van hun cliënt aan wezig te zijn. Op hun vraag aan e stafhouder of aan de magistratuur wat hun taak was bij de executie, kregen zij het antwoord, "de verdediging tot het uiterste waarnemen. OP hun tweede vraag welke middelen zij hiertoe hadden kregen ze al even prompt het antwoord: "geen".

De burgerlijke epuratie

De burgerlijke dood door epuratie opgelegd door de dood de auditeur kon zonder tussenkomst van de krijgsraad opgelegd aan bepaalde politieke en militaire collaborateurs van wie hij de schuld bewezen acht, zelfs al ging het om louter lidmaatschap of sympathie uit het openbare leven uit te sluiten. Theoretisch kon hiertegen beroep aangetekend bij de civiele rechtbanken, doch dit bleek in praktijk vaak dode letter. Dit resulteerde in levenslang vervallen verklaring van een of meerdere politieke en burgerlijke rechten (waaronder het recht om te stemmen en te werken als lesgever, priester, journalist, arts of advocaat worden). Voor deze extreme straffen kon geen genade worden verleend gezien zij wettelijk niet als straf maar als burgerlijke sanctie werden aanzien.40.000 Belgen werden door deze burgerlijke epuratie gestraft.

De maatschappelijke epuratie

Elke groep of vereniging, elke instelling kon vermeende collaborateurs, Duits gezinden, zelfs op basis van gerucht uitsluiten

Aldus geschiedde bij de Orde van advocaten, Orde van Geneesheren, het katholiek onderwijs, de socialistische vakbonden, terwijl de verenigingen overgingen tot eigen epuratie tot schrapping van hun leden die gecollaoboreeerd hadden of die vermeende collaborateurs waren. Het Davidsfonds sloot al zijn vanderlandsvijandige leden uit.

Wat de orde van advocaten betreft mogen we niet vergeten dat de Antwerpse orde tot epuratie overging, middels een toegift gedaan de aan de nazis door in 1941 18 Joodse advocaten te schrappen.

Duits-gezindheid zonder daden was voldoende op een opeenstapeling van straffen te krijgen. Niettegenstaande dit een onbestrafbaar opiniemisdrijf is (De gedachten zijn vrij).

Het strafrrechtelijk gewijsde was geen garantie. Een vrijspraak voor de krijgsraad kon nog steeds resulteren in een burgerlijke epuratie.

Ondertussen werden Volkswagens verkocht, Kwam de nazi-uniform ontwerper Hugo Boss in de belangstelling als modeoonwerper, werd Werner von Braun als een held in Amerika onthaald nadat hij de ingenieur was van de V2 bommen die dood en verwerf gezaaid hebben. Vlaamse tekstielbaronnen werden reuzen nadat zij zich tijdens de orlog verrijkt hadden met het leveren van tekstiel aan de vijand. Ein 20° eeuw, begin 21° eeuw bleek de pijnlijke vergissing om deze bedrijven niet in opspraak te brengen. Wellicht liet men de testielbedrijven die gecolaboreerd hadden gerust omdat zij een spilfunctie innamen in de economie, waarbij enkele jaren later bleek dat zij fraudeerden en strafprocessen afkochten en alzo zeker geen bewijs van burgerzin hadden 

De denazificatie in Duitsland werd niet doorgetrokken naar de organisatie van het gezag. Ex SS'rs werden politieagent en  Krups, Siemens, BMW, Mercedes, werden kwaliteitsmerken.

 

Rechtsleer: 

 

• LUYTEN, D., MAGITS, M., Het juridisch begrip 'noodtoestand' in het Belgisch strafrecht tijdens de repressie van de economische collaboratie na de Tweede Wereldoorlog, RW 1994-95, 417-425.

• AERTS, K., Genade voor ter dood veroordeelden tijdens de zuiveringen na de Tweede Wereldoorlog in België: een vorstelijk prerogatief?, Pro Memorie 2006, afl. 1, 53-66.

• HUYSE, L., HOFLACK, K., Het leven na de straf. De reïntegratie van de collaborateurs uit de Tweede Wereldoorlog in België, Nederland en Frankrijk, Panopticon 1992, 429-440

• DUMON, F., Over enkele grondwettelijke problemen, gerezen tijdens de tweede wereldoorlog, Med. A.W.L.S.K. 1983, afl. 2, 1-48.

• BOUVEROUX, J., Benden tijdens en na de tweede wereldoorlog Bijdragen in boek - In: X., Privilegium tabellionatus, 453-459. - 1998

• HORVAT, S., De vervolging van militairrechtelijke delicten tijdens Wereldoorlog I

 

 

Gerelateerd
0
Uw beoordeling Geen
Aangemaakt op: do, 01/09/2016 - 11:37
Laatst aangepast op: do, 01/09/2016 - 11:54

Hebt u nog een vraag?

Hebt u nog een vraag in dit verband, klik dan hier om uw vraag aan ons te stellen, of meteen een afspraak te maken voor een consultatie.

Aanvulling

Heeft u een suggestie, aanvulling of voorstel tot correctie met betrekking tot deze pagina? Gebruik dit adres om het te melden.