-A +A

Aeneas of Odysseus - Troje of Rome

Printervriendelijke versiePrintervriendelijke versieVerstuur naar een vriendVerstuur naar een vriend

Aeneas (Grieks: Αἰνείας, Aineias) was een mythologische Trojaanse held. Hij is de hoofdfiguur in het epos Aeneis, van Vergilius, waarin wordt verteld hoe Aeneas na zijn vlucht uit Troje met veel omzwervingen naar Latium (in Italië) trok waarna zijn nakomelingen Rome zullen stichten.

Odysseus (Oudgrieks: Ὀδυσσεύς of ook wel Ὀδυσεύς, Nederlandse uitspraak: Odíssuis) of Ulixes (Lat.) is een figuur in de mythencyclus rond de Trojaanse Oorlog. Hij is de koning van het eiland Ithaka, zoon van Laërtes en Antikleia, een listige Griekse aanvoerder, bedenker van de list met het houten paard waardoor na tien jaar de oorlog wordt gewonnen, waarna hij nog eens tien jaar rondzwerft voor hij thuiskeert.

Zijn Aeneas en Odysseus één en dezelfde persoon?

Romeinen waren uitzonderlijk ijdel en patriottisch. Zoals elke extremistische nationalistische strekking, hadden zij behoefte aan mythe om hun geschiedenis te schrijven en aldus hun macht en superioriteit over andere volkeren te legitimeren.

Als ijkpunt gebruikten zij de sterkste culturen die voor hen waren gekomen, waardoor een vergelijking met de Grieken onvermijdelijk was, temeer daar de Grieken zoveel door de Romeinen zeer hoog gewaardeerde werken hadden geschreven en de cultuurtaal van de elitaire Romein het Grieks was. De helft van de Romeinse bibliotheken bestonden uit Griekse boeken, tot zelfs de duurste slaven waren geleerde Grieken. Een Griekse intellectueel als slaaf hebben was voor de Romein een vergelijkbaar statussymbool als een Bentley hebben of een persoonlijke tenniscoach voor een verwende dochter de dag van vandaag.

Odysseus is een figuur in de mythencyclus rond de Trojaanse Oorlog. Hij is de koning van het eiland Ithaka, Odysseus is een listige Griekse aanvoerder, bedenker van de list met het houten paard waardoor na tien jaar de Trojaanse oorlog wordt gewonnen, waarna hij nog eens tien jaar rondzwerft voor hij thuis komt. De figuur wordt in de gedichten de Ilias en de Odyssee geïntroduceerd.

Aeneas is geen Griek maar een mythologische Trojaanse held.

Aeneas is een halfgod. Hij is de zoon van de godin Aphrodite en een sterfelijke man, Anchises. Aeneas wordt in de literatuur geïntroduceerd door Homerus (Ilias, boek II) als leider der Dardaniërs (dit zijn de Trojanen).

Aeneas is echter ook de hoofdfiguur in het epos Aeneis, van Vergilius, waarin wordt verteld hoe Aeneas na zijn vlucht uit Troje met veel omzwervingen naar Latium (in Italië) trok waarna zijn nakomelingen Rome zullen stichten.

Het werk van Vergilius kan niet doorgaan als een historisch verslag, daarvoor is het te mythisch en te tendentieus. Zijn werk is en blijft een lofrede. Er is geen hard bewijs terug te vinden dat het in opdracht van Augustus werd geschreven, omdat er ook kritiek op Augustus in kan worden gevonden. Op zich bewijst zulks niet dat Augustus de opdracht niet zou hebben gegeven. Het bewijs van een negatief feit is onmogelijk. Een boek en al zeker een reeks boeken is een evolutief proces dat loopt over tientallen jaren, met veranderende omstandigheden, personen en persoonlijkheden. Keizerlijke functies werden verdeeld onder meerdere personen. Interpretatie van beeldspraak, mythe en kritiek is na zoveel eeuwen zo moeilijk. Voorlopig lijkt het beter om Vergilius werk als niet objectief te bestempelen, als een subjectief werk dat in de perceptie van vandaag als historisch onbetrouwbaar en pamflettair overkomt, met Vergillius als een kind van zijn tijd met zijn vooroordelen en zijn extreme voorliefde voor de eigen Romeinse cultuur waarop hij zo trots op was en waarbij hij niet luid genoeg kon schreeuwen: “Maak Rome opnieuw groot” en “ Rome eerst” en “Eigen volk eerst” . In elk geval heeft Vergilius in zijn Aeneis de figuur Odyssee gebruikt als vergelijkingspunt tussen de Romeinse en de Griekse cultuur om de meerwaarde van de Romein ten opzichte van de Griek te verkondigen, waarbij en waartoe hij 2 vergelijkbare helden tegenover mekaar plaatste.

En of dit gelukt is. Tot de dag van vandaag lezen alle jong volwassenen die de Latijnse taal leren Vergilius en dus ook de mythes van Vergilius waaronder die van Aeneas, waarbij ze nog besmet lijken te zijn van de oude Romeinse vooroordelen en dus blijven geloven dat de Romeinen de superieure cultuur zijn, die beschaving, orde, kunst, cultuur, beschaving, echt geloof en recht hebben gebracht te midden van barbarij .

Jongeren met veel testosteron, jeugdig enthousiasme, of de jeugdige onbezonnenheid van een jong veulen lezen Vergilius best onder begeleiding van kritische leraars, waarbij ze best geconfronteerd worden met eigen vooroordelen en misleidingen waarin de auteur hen brengt. Aldus werkt dit werk geestverruimend. Het zou niet de eerste jonge malloot zijn die na het lezen van De Cattalinae Conjuratione de leraar Latijn van samenzwering beschuldigt, of plots in volzinnen gaat praten en elke gedachte eindigt met “Ceterum censeo Carthaginem esse delendam” en na al dit dapper gedoe, met de Belgen als dappersten (want Caesar heeft het gezegd” is de stap naar “Meine Ehre heißt Treue” of “Eigen Volk eerst” maar een kleine stap.

Een paar demonstraties van de manipulaties van Vergilius:

Vergilius laat de Aeneis aansluiten als vervolg op de Ilias.

Vergilius fabuliert de oorsprong van de Romeinen als afstammelingen van de Trojanen en de goden. Immers, de moeder van Aeneas is niemand minder dan Venus. Terwijl de oorlogsgod Mars de vader is van Romulus en Remus. Als propaganda kan dit tellen.

Augustus zou dan weer een directe afstammeling zijn van Aeneas' zoon, zoals Gaius Julius Caesar dan weer een afstammeling van Venus zou zijn. Hiermee krijgt de gehele gens Iulia natuurlijk een fantastische propagandastunt.

Het werk Aeneis laat de indruk van geschiedeniswerk te zijn, maar is dit absoluut niet. Het epos is teleologisch geschreven: het is geschreven naar een bepaald doel toe.

Verdere vergelijking

Aeneas en Odysseus ondergaan beiden een parallelle reis met als uiteindelijk doel om terug te keren
Het verhaal van de Aeneis en de Odyssee is in grote lijnen hetzelfde. Een vlucht, een reis, een aaneenschakeling van avonturen, een langdradigheid, het lot, de held, de verstripte spanning, de terugkeer.

De handelingen die beiden tijdens hun reizen stellen verschillen evenwel in grote mate.

Aeneas belichaamt de Romeinse waarde van plicht.

Aeneas krijgt zijn taak van de goden. Mercurius geeft Aeneas de goddelijke opdracht om Carthago te verlaten en een rijk te stichten in Rome.

Aeneas gehoorzaamt instinctmatig onmiddellijk het goddelijke gebod

De kracht van het goddelijke gebod en de plicht de goden te gehoorzamen zullen hem overtuigen om het zoete leven achter te laten, niet in het minst zijn geliefde Dido naar wie hij worstelde van verlangen

De Romeinse plicht wordt als ultieme deugd door Vergilius benadrukt. Plicht die primeert op drang, op schoonheid, op liefde, op het zoete zachte leven, op persoonlijk geluk en op privéleven.

Aeneas is de personificatie van de plicht van de publieke taak die primeert op het privaat belang, van de keuze voor het welzijn van zijn mensen eerder dan op persoonlijke verlangens

Odysseus, aan de andere kant, wordt niet gedreven door plichtsbesef. Odysseus verlaat Troye om terug te keren naar Ithaca, maar zal zijn bestemming pas na 10 jaar bereiken.

De drijfveer van Odysseus is eigenbelang.

Zo vaak verlaat hij diegene de mensen waarvoor hij verantwoordelijkheid draagt en aan wie hij dank of trouw verschuldigd is.

Odysseus is een doler. Hij dwaalt meerdere keren van zijn pad af. Hij verraadt, zelfs zijn vrouw en brengt zijn volgelingen in gevaar.

Odysseus keert alleen terug naar Ithaca en zijn vrouw in opdracht van de goden.

Elk handelen van Odysseus worden gevoed door eigenbelang; hij plaatst zijn privé-leven boven zijn publieke plicht, een kenmerk dat vooral door de Romeinen wordt verafschuwd.

Zo gebruikt Vergilius de vergelijking van Aeneas 'plichtsbesef met het eigenbelang van Odysseus om de Romeinse cultuur als hoger dan die van de Grieken te beschrijven.

De werken van Homerus maken deel uit van de Trojaanse cyclus en vertegenwoordigen twee hoofdthema's: de Ilias is oorlog en de Odyssee is een reis.

Vergilius neemt deze twee concepten en combineert ze.

Aeneas vecht voor de toekomst, hij wil een imperium voor zijn zoon creëren, een rijk om de erfenis van Troje voort te zetten. Aeneas vecht voor een groter doel dan hijzelf.

Aeneas weet dat zijn gevechten bedoeld zijn om anderen te helpen, en hij accepteert dit en vecht er harder voor.

Odysseus vecht niet voor de nieuwe toekomst van zijn volk maar voor zichzelf, Odysseus vecht ter bevrediging van zijn eigenbelang.

Odysseus stelt zelfs zijn persoonlijke wraakgevoelens belangrijker dan enig ander doel, zelfs wanneer dit zijn groep of het gemeen belang schaadt.

Voordeel voor anderen door de acties van Odysseus is slechts een bijproduct van zijn eigen persoonlijke voordeel; het is nooit de eerste gedachte in zijn geest geweest om te vechten voor de zaak van anderen, omdat hij altijd gefocust is op zijn eigenbelang.

Aeneas vecht zijn strijd niet voor zichzelf maar voor een volk in wording, “het” volk in wording., het centrum van de wereld, voor de toekomst van de mooiste en grootste stad ter wereld, voor een wereldrijk dat alle rijken bestuurt en overtreft.

Odysseus vecht voor zichzelf, en het resultaat is altijd vernietiging. Vergilius gebruikt dit als een metafoor voor de vergelijking tussen culturen. Rome richt zich op een groter doel en creëert: de bouw van een enorm rijk en het creëren van een enorme cultuur.

In tegenstelling tot het nieuwe Rome is Griekenland egoïstisch. Griekenland is de vernietigende kracht in het werk Vergilius en in de propaganda die hij dient. Griekenland is het monster dat eerst Troje plunderde en vernietigde om daarna zichzelf te vernietigen in de Peloponnesische oorlog.

In de mythische geschiedenis (is er een andere?) en in de subjectieve cultuur belichamen beruchte helden en brute krachten vaak het ideaal van die cultuur, de waarden die ze het liefst hooghouden en het beeld dat ze willen bieden of propageren, dan wel hoe ze hun macht, hun superioriteit en onderdrukking van andere volkeren willen legitimeren.

Het vergelijken van de helden van een cultuur door een auteur (lees minister van propaganda) dient om de culturen zelf te vergelijken en te concluderen tot de superioriteit va de eigen cultuur.

Dit is wat Vergilius in de Aeneis doet. Hij vergelijkt zijn held Aeneas, de vader van Rome, met de Griekse Odysseus, en elke keer - vooral vanuit het Romeinse perspectief - is Aeneas de overwinnaar. Aeneas is de ideale Romeinse held en heeft in veel opzichten ook onze hedendaagse opvattingen over een held sterk beïnvloed. De triomf van Aeneas ten opzichte van Odysseus in de vergelijking van Vergilius is niets anders dan de ode en de triomf van de Romeinse cultuur over de Romeinse cultuur.
 

Gerelateerd
0
Uw beoordeling Geen
Aangemaakt op: ma, 30/04/2018 - 17:04
Laatst aangepast op: ma, 30/04/2018 - 17:41

Hebt u nog een vraag?

Hebt u nog een vraag in dit verband, klik dan hier om uw vraag aan ons te stellen, of meteen een afspraak te maken voor een consultatie.

Aanvulling

Heeft u een suggestie, aanvulling of voorstel tot correctie met betrekking tot deze pagina? Gebruik dit adres om het te melden.