-A +A

aansprakelijkheid van de overheid kennis van het gebrek en tijd om van het gebrek kennis te nemen

Printervriendelijke versiePrintervriendelijke versieVerstuur naar een vriendVerstuur naar een vriend

De overheidsaansprakelijkheid wordt getemperd in die zin dat de overheid kennis had vhet gebrek, of kennis had moeten hebben en minstens de tijd had om tijdig het gebrek te herstellen of te signaliseren. Wanneer de overheid door de te korte tijdspanne tussen het ontstaan van het gebrek en het ongeval geen kennis kon krijgen van het gebrek voor het ongeval of onmogelijk tijdig kon optreden, kan zij niet aansprakelijk worden gesteld.

Politierechtbank te Gent, 8e Burgerlijke Kamer – 25 maart 2013, RW 2013-2014, 913

NV A.I. t/ Vlaams Gewest en gemeente Sint-Laureins

Eiseres zet in de dagvaarding uiteen dat zij de WAM-verzekeraar is van mevrouw L. De W. en dat haar verzekerde op 2 november 2007 in de Ketterijstraat te Sint-Laureins de controle over het stuur verloor en in de gevel van de woning nr. 48 belandde, met aanzienlijke schade tot gevolg.

Volgens de dagvaarding lag de weg er spekglad bij door modder die door landbouwvoertuigen was achtergelaten. Het zou de zestiende keer geweest zijn dat er op die plaats ten gevolge van de modder een auto uit de bocht ging.

Eiseres acht verweersters aansprakelijk, eerste verweerster op basis van art. 1384, eerste lid BW (kwalitatieve aansprakelijkheid als bewaarder van een gebrekkige zaak, te dezen een gebrekkig wegdek), tweede verweerster op basis van art. 1382-1383 BW (aquiliaanse foutaansprakelijkheid) en art. 135, § 2 Gemeentewet (gemeentelijke verplichtingen inzake veilig wegbeheer).

Eiseres vergoedde de schade aan de aangereden woning en op basis van haar subrogatierecht van art. 41 Wet Landverzekeringsovereenkomst vordert zij thans terugbetaling van haar uitgaven.

Eiseres vordert de veroordeling van verweersters in solidum of minstens van de ene bij gebreke aan de andere tot betaling van 9.877,42 euro, vermeerderd met de interest.

...

Tweede verweerster betwist haar aansprakelijkheid.

Beoordeling

1. Ten aanzien van eerste verweerster, het Vlaamse Gewest

1. ...

II. Ten aanzien van tweede verweerster, de gemeente Sint-Laureins

A. Feitelijke gegevens

1. Het ongeval deed zich voor in de Ketterijstraat te Sint-Laureins op het moment dat de bestuurster van het voertuig een scherpe bocht naar rechts moest nemen. De verbalisanten stelden vast dat de rijbaan spekglad lag ten gevolge van modder afkomstig van landbouwvoertuigen. De landbouwvoertuigen waren bezig met het rooien van bieten en het afrijden van maïs. De dader van de bevuiling kon niet worden geïdentificeerd. Het ongeval gebeurde om 15 u 15.

De bestuurster van het voertuig, mevrouw De W., neemt volgens de verbalisanten die baan tientallen keren per dag.

2. De bestuurster De W. verklaart dat zij in de Ketterijstraat reed in de richting van Watervliet. In de bocht begon ze te slippen en verloor ze de controle over het voertuig. Daardoor kwam ze tegen de woning nr. 48 terecht.

De bestuurster voegt eraan toe: “Ik rijd dagelijks op die baan en ken deze bocht heel goed. Vandaag was de rijbaan echter heel glad door modder afkomstig van landbouwvoertuigen” (de rechtbank cursiveert).

B. De aansprakelijkheid

1. De rechtbank kan de door verweerster overgelegde geïsoleerde uitzonderingsrechtspraak, die een grote hoeveelheid modder op een landelijke weg niet als abnormaal beschouwt, niet bijvallen.

Weliswaar moet iedere aansprakelijkheid in concreto worden beoordeeld en houdt de rechtbank daarbij rekening met de aard van de weg, maar dit houdt niet in dat ook in een landelijke gemeente een weg in die mate met modder mag bedekt zijn dat hij spiegelglad ligt. Een dergelijke hoeveelheid modder op het wegdek maakt een abnormaal gevaar uit in de zin van art. 135, § 2 Gemeentewet (A. Van Oevelen, “De buitencontractuele aansprakelijkheid van de wegbeheerder” in E. Empereur e.a., Aansprakelijkheid van de wegbeheerder, Brugge, Vanden Broele, 2006, (45) 54).

Het Hof van Beroep te Gent toetste de naleving van de veiligheidsverplichting van art. 135, § 2 van de Gemeentewet door de gemeente aan de specificiteit van het grondgebied; volgens het Hof zal een landelijke gemeente er vooral over moeten waken en erop toezien dat de wegen op haar grondgebied niet bevuild blijven ten gevolge van het vele landbouwverkeer (Gent 19 januari 1998, TAVW 1998, 9).

2. Tweede verweerster kan evenmin enig argument putten uit de mogelijke bekendheid van de bestuurster met de toestand. De rechter die de aansprakelijkheid van de betrokken overheid zou uitsluiten op basis van de bekendheid van de betrokken bestuurder met de plaats of op basis van zijn kennis van de toestand, schendt de principes inzake de aansprakelijkheid (Cass. 21 november 2003, RGAR 2004, nr. 13.907).

Daarenboven gaat het te dezen niet om de aansprakelijkheid van de bestuurster, maar om de aansprakelijkheid van de gemeente (met mogelijk een beoordeling van een samenlopende fout van de bestuurster).

3. De betwisting moet worden beoordeeld in het licht van de aansprakelijkheidscriteria van art. 135, § 2 Gemeentewet (juncto art. 1382-1383 BW).

De gemeentelijke verplichtingen inzake veilig wegbeheer strekken zich uit tot alle wegen die zich op haar grondgebied bevinden (behalve autosnelwegen).

Voor de gemeentelijke aansprakelijkheid ten gevolge van een tekortkoming aan art. 135, § 2 Gemeentewet moet het slachtoffer alleen bewijzen dat er zich een abnormaal gevaar voordoet; in beginsel dient te worden aanvaard dat de gemeentelijke overheid die gevaarssituatie behoorde te kennen en dat maatregelen vereist waren om het gevaar weg te werken; om in dat geval niet aansprakelijk te worden gesteld, staat het aan de gemeentelijke overheid het bewijs te leveren dat zij de gevaarssituatie niet behoorde te kennen en niet kende, ofwel gelet op het tijdsverloop in de onmogelijkheid is geweest de nodige maatregelen te treffen om het abnormaal gevaar te onderkennen (Cass. 17 april 2008, T.Pol. 2008, 200. Zie in dat verband: G. Jocqué, “Het Hof van Cassatie verkent nieuwe wegen: de aansprakelijkheid van de gemeenten voor haar wegennet volgens het arrest van 17 april 2008” in I. Boone, J. Claeys en L. Lavrysen (eds.), Liber amicorum Hubert Bocken, Brugge, die Keure, 2009, 117; G. Jocqué, “Vraagstukken in verband met de overheidsaansprakelijkheid voor het beheer van het wegennet” in Dossiers Tijdschrift van de Vrede- en Politierechters, 13, Rechtskroniek voor de Vrede- en Politierechters 2010, (275) 281).

Gelet op de aard van de gemeentelijke veiligheidsverplichting, die een inspanningsverbintenis en geen resultaatsverbintenis is (Cass. 28 januari 2005, RW 2005-06, 1540, noot), kan de gemeente aantonen dat zij, gelet op de omstandigheden, in de onmogelijkheid was tijdig de nodige maatregelen te nemen. In dat aspect is het tijdsverloop tussen het ontstaan van het abnormaal gevaar en het ongeval en met andere woorden de mogelijkheid van de gemeente om in te grijpen en op nuttige wijze op te treden, een belangrijk beoordelingselement (Rb. Gent 29 september 2005, T.Pol. 2006, 53; zie ook: Cass. 17 april 2008, hierboven vermeld).

Welnu:

– de verbalisanten geven aan dat landbouwvoertuigen bezig waren, m.a.w. de bevuiling was volop aan de gang;

– de bestuurster De W. is zeer vertrouwd met de plaats van het ongeval en zegt dat de weg “vandaag” (dus de dag van het ongeval dat om 15 u 15 gebeurde) zeer glad was door landbouwverkeer.

De rechtbank neemt aan dat het tijdsverloop tussen het ontstaan van de gevaarssituatie en het ongeval te kort was opdat de gemeente binnen haar inspanningsverbintenis het gevaar had kunnen kennen en verhelpen, zodat een tekortkoming op basis van art. 135, § 2 Gemeentewet niet bewezen is.

A fortiori is een zuiver aquilliaanse fout, die een nalaten op te treden ondanks een gekend risico onderstelt, niet bewezen.

4. Conclusie: ook tegen tweede verweerster is de vordering ongegrond.

 

Gerelateerd
0
Aangemaakt op: wo, 19/03/2014 - 23:25
Laatst aangepast op: wo, 19/03/2014 - 23:26

Hebt u nog een vraag?

Hebt u nog een vraag in dit verband, klik dan hier om uw vraag aan ons te stellen, of meteen een afspraak te maken voor een consultatie.

Aanvulling

Heeft u een suggestie, aanvulling of voorstel tot correctie met betrekking tot deze pagina? Gebruik dit adres om het te melden.